የሥጋዌ ምስጢር

ቃልም ሥጋ ሆነ፤ በእኛም አደረ

ታሪክ ራሱ ትንፋሹን ውጦ በዝምታ የቆመበት ቅጽበት አለ፤ ያም ቅጽበት ዘላለማዊው ቃል ወደ ጊዜ ውስጥ የገባበት ምሽት ነው። ከዘመናት በፊት፣ በሲና ተራራ ላይ ደመናና ነጐድጓድ ተነስተው፣ ሕዝቡ በፍርሃት ርቆ ቆሞ፣ ሙሴ ብቻ ወደ ጭጋጉ ጠልቆ ይገባ ነበር። እግዚአብሔር ራሱን ሲገልጥ ፊቱ አይታይም፣ ድምፁ ብቻ ይሰማ ነበር፤ "ሰው አይቶኝ አይድንምና ፊቴን ማየት አትችልም" (ዘጸአት 33፥20) ተብሎ ተነግሮ ነበር። ይህ የርቀትና የፍርሃት እውነት ለብዙ ትውልዶች የእስራኤልን መንፈሳዊ ተሞክሮ ቀርጾ ኖረ፤ አምላክ ቅዱስ፣ ኀያል፣ የማይቀረብና በደመና የተከበበ ነው። ነገር ግን በዚያ ጸጥታ በተሞላ ምሽት፣ በቤተልሔም ግርግም ውስጥ፣ አንድ ሕፃን ልጅ ማልቀስ ጀመረ፤ ያ ልቅሶ ግን የተራ ሕፃን ልቅሶ ብቻ አልነበረም። ያ ልቅሶ የዘላለሙ ቃል ወደ ደካማ ሥጋ ውስጥ ራሱን ያስገባበት ድምፅ ነበር። በብሉይ ኪዳን ዘመን የእግዚአብሔር ክብር በደብተራ ኦሪቱ ላይ በደመና ተጋርዶ ተሰውሮ ይታይ ነበር፤ ማንም ወደዚያ ክብር ቀርቦ በዓይኑ ማየትና በእጁ መንካት አይችልም ነበር። ነገር ግን ወንጌላዊው ዮሐንስ፣ ራሱ ያንን ደረት ተደግፎ የነበረ ደቀ መዝሙር፣ "አንድ ልጅም ከአባቱ ዘንድ እንዳለው ክብር የሆነውን ክብሩን አየን" ብሎ ሲመሰክር፣ ያ ሩቅ የነበረ ክብር በእውነት ወደ ቅርብነት፣ ወደ መዳሰስና ወደ ኅብረት እንደመጣ እያወጀ ነው። ይህ ምስክርነት ከንድፈ ሐሳብ የመነጨ ሳይሆን፣ ከዓይን ምስክርነት፣ ከእጅ ንክኪ፣ ከጆሮ ስሚት የመነጨ ግላዊ ልምምድ ነው፤ "ስለ ሕይወት ቃል ከመጀመሪያው የነበረውንና የሰማነውን በዓይኖቻችንም ያየነውን የተመለከትነውንም እጆቻችንም የዳሰሱትን" (1ዮሐንስ 1፥1) እያለ ራሱ ይመሰክራል። ሥጋዌ ማለት የማይታየው አምላክ ራሱን ራሱ ገልጦ የታየበት፣ "የክብሩ መንጸባረቅና የባሕርዩ ምሳሌ" (ዕብራውያን 1፥3) የሆነው ምስጢር ነው። ክርስቶስ አሮጌውንና በእጅ የተሠራውን የድንጋይ መቅደስ ሽሮ፣ እርሱ ራሱ አዲስና ሕያው መቅደስ ሆኖ ተገለጠ፤ በእርሱ ውስጥ ደመናውና ብርሃኑ፣ ምስጢሩና መገለጡ፣ ግርማውና ርኅራኄው ተዋህደው ይኖራሉ።

ወንጌላዊው ዮሐንስ "ቃልም ሥጋ ሆነ፤ በእኛም አደረ" ሲል፣ "አደረ" ለሚለው ቃል የተጠቀመበት የግሪክ ግሥ eskēnōsen ነው። የዚህ ቃል ቀጥተኛ ትርጉም "ድንኳን ዘረጋ" ወይም "ድንኳን ተክሎ አደረ" ማለት ነው። ይህ ምርጫ በአጋጣሚ የተደረገ ሳይሆን፣ ጥልቅ ትርጉም የተሸከመ ነው። ዮሐንስ ይህንን ልዩ ቃል ሲመርጥ፣ አእምሮውና ልቡ ወደ ኋላ ወደ ዘፀአት መጽሐፍ፣ እግዚአብሔር በምድረ በዳ በእስራኤል መካከል ለማደር ወደ ተጠቀመበት ደብተራ ኦሪት (Tabernacle) ይመልሰናል። ያ ድንኳን ጊዜያዊ፣ ተንቀሳቃሽ፣ በበግ ቆዳና በፍየል ጠጉር የተሸፈነ ቢሆንም፣ በውስጡ ግን የማይመረመረውን የእግዚአብሔርን ክብር ይሸከም ነበር። ከውጭ ሲታይ ተራ፣ ልብስ የተከናነበ፣ ከምድረ በዳ አቧራ ጋር የተዋሐደ ድንኳን ብቻ ይመስል ነበር፤ ነገር ግን ውስጡ ሲከፈት ወርቅ፣ ኪሩቤል፣ የመገናኛ ታቦት፣ የእግዚአብሔር ክብር ይታይ ነበር። ይህ ንጽጽር በራሱ የሥጋዌን ምስጢር ያመለክታል፤ ክርስቶስ ከውጭ ሲታይ እንደ ተራ የናዝሬት አናጺ ልጅ ቢመስልም፣ ውስጡ ግን ሙላተ መለኮት ይኖርበታል። ዮሐንስ ይህንን ምስል በመዋስ፣ ክርስቶስ የብሉይ ኪዳን የጥላ ሥርዓት ፍጻሜና "እውነተኛይቱ ድንኳን" (ዕብራውያን 8፥2) መሆኑን ለአንባቢው ያበስራል፤ የብሉይ ኪዳን ድንኳን የክርስቶስ ትንቢት ነበረች፣ ክርስቶስም የድንኳኗ እውነተኛ ፍጻሜ ሆነ። የድንኳኑ ጊዜያዊነት ራሱ ስብከት ነው፤ ድንኳን ለዘላለም የቆመ ሕንፃ ሳይሆን፣ ከቦታ ወደ ቦታ ከሕዝቡ ጋር የሚጓዝ፣ በምድረ በዳ ውስጥ ራሱ ተጓዥ ማደሪያ ነው። ይህም ክርስቶስ ራሱ ከሰው ልጅ ጋር በምድር ላይ የተጓዘ፣ የተራበ፣ የደከመ፣ በአቧራማ መንገዶች የተመላለሰ አምላክ መሆኑን ይመሰክራል፤ አምላካችን ከሩቅ የሚመለከት ሳይሆን በመንገዳችን ላይ አብሮን የሚጓዝ ነው።

ይህ ጥቅስ ራሱ ሦስት የማይነጣጠሉ እውነቶችን በአንድነት ይይዛል፦ "ቃል ሥጋ ሆነ" የሚለው የመለኮት እውነተኛ ሰው መሆንን፣ "ድንኳን ዘረጋ" የሚለው የእግዚአብሔርን በእኛ መካከል ዘላቂ መገኘት፣ "ክብሩን አየን" የሚለው ደግሞ ያ መገኘት ለዓይን ለሚታይ ልምምድ መለወጡን ይመሰክራል። ስለዚህ ይህ "ድንኳን መዘርጋት" ሦስት መሠረታዊ የወንጌል እውነቶችን ይገልጻል፦

• ተደራሽነት፦ በብሉይ ኪዳን የእግዚአብሔር ክብር በድንኳኑ ውስጥ ተሰውሮ፣ ከሕዝቡ በመጋረጃ ተለይቶ ነበር። አሁን ግን በክርስቶስ በኩል እግዚአብሔር በሰው ሥጋ ተገልጦ፣ ልናየው፣ ልንነካውና ልንቀርበው በሚችል ትሕትና ውስጥ መጥቷል። ይህ ተደራሽነት የጸጋ ድንቅ ውጤት ነው፤ ምክንያቱም ኃጢአተኛ ሰው በራሱ ጥረት ወደ ቅዱሱ አምላክ ሊቀርብ ፈጽሞ አይችልም ነበር።
• የክብር መገለጥ፦ በምድረ በዳ የነበረው ድንኳን የእግዚአብሔር ክብር መገለጫ ነበር። አሁን ግን ፍጹሙ መለኮታዊ ክብር የሚገኘው በወርቅና በዝሆን ጥርስ በተሠራ ድንኳን ሳይሆን፣ በክርስቶስ የሰውነት "ቤተመቅደስ" ውስጥ ነው (ዮሐንስ 2፥19-21)። ክብሩ ከቁሳዊ ግርማ ወደ ሕያው ሰውነት ተሸጋገረ።
• የቃል ኪዳን ታማኝነት፦ እግዚአብሔር "እኔም አምላክ እሆናቸዋለሁ እነርሱም ሕዝብ ይሆኑኛል" (ሕዝቅኤል 37፥27) በማለት ከጥንት ጀምሮ የገባው ተስፋ በክርስቶስ ሥጋዌ ፍጹም ፍጻሜውን አግኝቷል። እግዚአብሔር ቃል ኪዳኑን የማይሽር፣ ተስፋውንም እስከ መጨረሻ የሚጠብቅ አምላክ መሆኑን ሥጋዌ በተግባር ያረጋግጣል።

ይህ ድንኳን "ጊዜያዊ" የመሆኑ ገጽታ የክርስቶስን ወደ ሰማይ ማረግና ዳግም ምጽዓት ያመለክታል፤ ምድራዊው ድንኳን ለጊዜው ተተክሎ ሕዝቡን እንዳገለገለ ሁሉ፣ ክርስቶስም በሥጋው ተገልጦ ጊዜያዊውን ምድራዊ ተልእኮውን ፈጽሞ ወደ ክብሩ ተመልሷል፤ ዳግመኛም ይመጣል። አሁን በክርስቶስ በማመናችን ምክንያት፣ መንፈስ ቅዱስ በእኛ ውስጥ በማደሩ እኛ ራሳችን "የመንፈስ ቅዱስ ቤተ መቅደስ" ሆነናል (1ቆሮንቶስ 6፥19)። ይህ ሁሉ ሊሆን የቻለው ቃሉ ድንኳን ዘርግቶ በመካከላችን ስላደረ ነው፤ የእኛ የግል የመንፈስ ቅዱስ ማደሪያነት የዚያ ታላቅ የቤቴልሔም ምስጢር ቀጣይ ፍሬ ነው።

ከደብተራ ኦሪት ወደ ሥጋዌ

በብሉይ ኪዳን የእግዚአብሔር ቅድስናና ግርማ በድንኳኑ ላይ ሲወርድ፣ በሰውና በእግዚአብሔር መካከል ባለው የኃጢአት ገደብ ምክንያት ሙሴ እንኳ ወደ ድንኳኑ መግባት አይችልም ነበር፤ "ደመናውም በላዩ ስለ አደረ፥ የእግዚአብሔርም ክብር ማደሪያውን ስለ ሞላ ሙሴ ወደ መገናኛው ድንኳን ይገባ ዘንድ አልቻለም" (ዘጸአት 40፥35)። ያ ዘመን እግዚአብሔር በግርማው ተለይቶ የሚታይበትና ፍርሃት የሚሰፍንበት የሕግ ጥላ ነበር፤ ካህኑ ራሱ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ከመግባቱ በፊት ራሱን ማንጻት፣ ደም ይዞ መቅረብ፣ ዓመት በዓመትም አንድ ጊዜ ብቻ መግባት ነበረበት (ዕብራውያን 9፥7)። ይህ ሁሉ ሥርዓት እግዚአብሔር ምንኛ ቅዱስ እንደሆነና ኃጢአት በመካከል ያለውን ልዩነት ምን ያህል ጥልቅ እንደሚያደርገው ያስተምረናል፤ ደምም ሳይፈስ ስርየት የለም (ዕብራውያን 9፥22)፣ ንጹሕነት ሳይኖር ቅርበት እንደማይቻል ያ ሁሉ ሥርዓት በተግባር ይመሰክር ነበር። እያንዳንዱ የመሥዋዕት እንስሳ፣ እያንዳንዱ ዓመታዊ የካህናት አለቃ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ማለፍ፣ የሚናገረው አንድ ነገር ብቻ ነው፦ "ወደ ቅድስት የሚወስደው መንገድ ገና እንዳልተገለጠ ያሳያል" (ዕብራውያን 9፥8)። ይህ ጥበቃ፣ ይህ ናፍቆት፣ ይህ ገና-ያልተከፈተ በር ለብዙ ትውልዶች የእስራኤልን ልብ ይመለምል ነበር። አሁን ግን በወንጌል እውነት፣ ያ የማይቀረበውና የሚያስፈራው መለኮታዊ ክብር በሰው ሥጋ ተከናንቦ፣ ለሰው ልጆች ሁሉ የሚቀርብ፣ የሚታይና የሚዳሰስ የጸጋ ስጦታ ሆነ። ይህ ሽግግር በራሱ ወንጌል ነው፤ ፍርሃት ወደ ኅብረት፣ ርቀት ወደ ቅርበት፣ ጥላ ወደ እውነት ተለወጠ። ያ ናፍቆት ያለው ልብ አሁን እረፍት አገኘ፤ ምክንያቱም ካህን ብቻ ሳይሆን ልጅ ሁሉ ወደ አባቱ ጉልበት ሊቀርብ የሚችልበት ዘመን ተከፈተ።

ይህ ታላቅ ክስተት "እኔም አምላክ እሆናቸዋለሁ እነርሱም ሕዝቤ ይሆናሉ" (ኤርምያስ 31፥33) የሚለው የቃል-ኪዳን ተስፋ ፍጹም ፍጻሜ ነው። በክርስቶስ፣ እግዚአብሔር ርቀቱን አጥፍቶ የሰውን ባሕርይ ራሱ ዘላለማዊ ማደሪያ አደረገው። ይህ ሥጋዌ እግዚአብሔርን ወደ ሰው ዝቅ ከማድረጉ በላይ፣ ሰውን ወደ እግዚአብሔር የፍቅር ኅብረት ከፍ ያደረገ መለኮታዊ ድልድይ ነው። አሁን አማኞች በመጋረጃው በኩል፣ ያውም በክርስቶስ ሥጋ በኩል፣ ወደ ቅድስተ ቅዱሳኑ በድፍረት እንድንቀርብ ተፈቅዶልናል፦ "እንግዲህ፥ ወንድሞች ሆይ፥ በመረቀልን በአዲስና በሕያው መንገድ ወደ ቅድስት በኢየሱስ ደም በመጋረጃው ማለት በሥጋው በኩል እንድንገባ ድፍረት ስላለን" (ዕብራውያን 10፥19-20)። መጋረጃው የክርስቶስ ሥጋ ራሱ ተብሎ መገለጡ ልብ የሚነካ ነው፤ ያ ሥጋ ሲቀደድ (በመስቀል ላይ ሲሰበር) የቤተ መቅደስ መጋረጃ ከላይ እስከ ታች ከሁለት ተቀደደ (ማቴዎስ 27፥51)፤ ይህም መንገዱ ለዘላለም ክፍት መሆኑን የሚያሳይ ምልክት ነው። ከላይ እስከ ታች የተቀደደ መጋረጃ የሚናገረው በሰው እጅ ያልተከፈተ በር በእግዚአብሔር ራሱ እጅ መከፈቱን ነው፤ ይህም ድኅነት የሰው ፈጠራ ወይም ስኬት ሳይሆን ንጹሕ የእግዚአብሔር ስጦታ መሆኑን ያረጋግጣል። ስለዚህ ዛሬ ወደ እግዚአብሔር ለመቅረብ ለምንፈልግ ሁሉ፣ የሚያስፈልገን ብቁነት፣ ደም፣ የካህናት አማላጅነት አይደለም፤ የሚያስፈልገን ብቸኛው ነገር ራሱ ክርስቶስ ብቻ ነው፤ እኔ መንገድና እውነት ሕይወትም ነኝ ነውና (ዮሐንስ 14፥6)።

የብሉይ ኪዳን ጥላ እና የአዲስ ኪዳን እውነት

የክርስቶስ የዘላለም ሕልውና

የሥጋዌ መሠረተ-እምነት ማዕከላዊ ማረጋገጫ የኢየሱስ ክርስቶስ ማንነት በቤተልሔም ግርግም አልጀመረም የሚለው ታላቅ እውነት ነው። ሥጋዌ የሌለውን ማንነት ወደ መኖር ማምጣት ሳይሆን፣ የነበረውን የዘላለም ማንነት በጊዜና በቦታ ውስጥ መግለጥ ነው። ይህ ልዩነት ትንሽ የቃላት ጨዋታ ብቻ ሳይሆን፣ ለወንጌላችን ሙሉ ትርጉም መሠረት የሚጥል ግዙፍ ስነ-መለኮታዊ ድንጋይ ነው። ክርስቶስ ገና ልደት ከመኖሩ በፊት ማንነት ተፈጥሮለት እንደሆነ ተብሎ ቢነገር፣ ኢየሱስ የፍጡራን ካስማ ብቻ ይሆን ነበር፤ ነገር ግን ወንጌል የሚያውጀው ፍጹም የተለየ ነገር ነው፦ ክርስቶስ ፍጥረት ሳይፈጠር፣ ዘመናት ሳይቆጠሩና ዓለማት ሳይበጁ ከአብ ጋር የነበረ፣ መጀመሪያና መጨረሻ የሌለው የዘላለም የእግዚአብሔር ልጅ ነው። ይህም "ዓለም ሳይፈጠር በአንተ ዘንድ በነበረኝ ክብር አንተ በራስህ ዘንድ አክብረኝ" (ዮሐንስ 17፥5) በማለት ጌታችን ራሱ የገለጸውን መለኮታዊ ትዝታና እውነት ያጸናልናል። ይህ ጸሎት የተጸለየው ገና ስቅለቱ ባልደረሰበት ምድራዊ ደቂቃ ውስጥ ነው፤ ይሁን እንጂ ኢየሱስ ያለምንም ማመንታት ወደ ኋላ ዘመናት ወደ ማይቆጠሩበት ዘላለማዊ ክብር ይመለከታል፤ ይህም የልጅነቱ ንቃተ ህሊና ምድራዊ ማንነቱ ብቻ ያልነበረ መሆኑን ያረጋግጣል። ኢየሱስ ራሱ አንድ ጊዜ ለአይሁድ መሪዎች ደፋር ንግግር ተናግሮ ነበር፦ "እውነት እውነት እላችኋለሁ፥ አብርሃም ሳይወለድ እኔ አለሁ" (ዮሐንስ 8፥58)። ይህ ንግግር በራሱ የያህዌ ስም መገለጫ ማጣቀሻ ነው፤ "ያለና የሚኖር ነኝ" (ዘጸአት 3፥14) ብሎ ለሙሴ ራሱን የገለጠው አምላክ ስም ራሱ ነው። ኢየሱስ ይህን ሲናገር፣ ራሱን ከዘመናት በላይ፣ ከታሪክ ቅደም ተከተል ውጪ የቆመ ዘላለማዊ ማንነት እንዳለው በግልጽ አወጀ፤ ይህም ንግግር ሰሚዎቹን በጣም አስቆጣ እስከመሆኑ ድረስ ድንጋይ አነሱበት (ዮሐንስ 8፥59)፤ ምክንያቱም ተረድተውታልና—ራሱን ከእግዚአብሔር ጋር እያስተካከለ እንደነበረ ጠንቅቀው ያውቁ ነበር።

ዮሐንስ ወንጌላዊ "ነበረ" የሚለውን የግሪክ ቃል (en) ሦስት ጊዜ ተከታትሎ ሲጠቀም፣ የቃልን በጊዜ ላይ ያለውን የበላይነትና የባሕርይ ቀዳማዊነት እያበሰረ ነው። ፍጥረታት ሁሉ "ሆኑ"፣ "ተፈጠሩ" በሚል የግሥ ዘይቤ ሲገለጹ (egeneto)፣ ቃል ግን ምንጊዜም በሕልውና "የነበረ" (en) መሆኑ የፈጣሪነትና የፍጡርነትን ልዩነት በግልጽ ያስምርበታል። ይህ የሰዋስው ልዩነት በአጋጣሚ አይደለም፤ ዮሐንስ ሆን ብሎ ያደረገው የነገረ-ክርስቶስ መግለጫ ነው። ዮሐንስ ወደ ኋላ ወደ ዘፍጥረት 1፥1 "በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ" ወደሚለው ጥቅስ ተመልሶ፣ "በመጀመሪያው ቃል ነበረ" ብሎ ሲጀምር፣ ይህ ቃል በዘፍጥረት ውስጥ ስለተጠቀሰው "መጀመሪያ" በራሱ ቀድሞ የነበረ መሆኑን ያሳየናል፤ ቃል ራሱ ፈጣሪ እንጂ ፍጡር እንዳልሆነ በግልጽ ያውጃል። ስለዚህ ቃል ብቻውን ራሱን ገላጭ ሳይሆን፣ ራሱ የፍጥረት ምንጭ፣ የሕይወት ምንጭና የብርሃን ምንጭ ነው፤ "በእርሱ ሕይወት ነበረች፥ ሕይወትም የሰው ብርሃን ነበረች" (ዮሐንስ 1፥4)።

ብሉይ ኪዳን እና መሲሐዊ ትንቢቶች

የሥጋዌ መሠረተ-እምነት በአዲስ ኪዳን ታሪክ ውስጥ በድንገት የተከሰተ ክስተት ሳይሆን፣ በብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ውስጥ ቀስ በቀስ እየጎላ በመጣው መለኮታዊ መገለጥ ውስጥ ሥር የሰደደ ጥንታዊ እውነት ነው። ልክ እንደ ወንዝ ምንጭ ከተራራ ጫፍ ላይ ገና ቀጭን ጅረት ሆኖ እንደሚጀምርና እያደገ ወደ ትልቅ ወንዝ እንደሚቀየር ሁሉ፣ የመሲሑ ተስፋ ከዘፍጥረት ጀምሮ በእያንዳንዱ ብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ውስጥ እያደገ፣ እየገለጠ፣ ዝርዝሩም እየጠራ መጣ። ነቢያቱ ራሳቸው ስለ ጻፉት ትንቢት ሙሉ ግንዛቤ ሳይኖራቸው፣ "ለእናንተም ስለሚሰጠው ጸጋ ትንቢት የተናገሩት ነቢያት ስለዚህ መዳን ተግተው እየፈለጉ መረመሩት" (1ጴጥሮስ 1፥10) ተብሎ እንደተጻፈ፣ ይህን ምስጢራዊ ተስፋ በእምነት ተሸክመው በጥልቅ ናፍቆት ይጠባበቁት ነበር። ከዚህ በታች የተዘረዘሩት አራት ትንቢቶች የዚያ ረጅም መንፈሳዊ ጉዞ ቁልፍ ማማዎች ናቸው፦

• አማኑኤል (ኢሳይያስ 7፥14)፦ "እነሆ፥ ድንግል ትፀንሳለች፥ ወንድ ልጅም ትወልዳለች፥ ስሙንም አማኑኤል ብላ ትጠራዋለች።" ይህ ትንቢት በንጉሥ አካዝ ዘመን፣ ይሁዳ በጦርነት ፍርሃት ተውጣ በነበረችበት ወቅት የተነገረ ተስፋ ነው። እግዚአብሔር "ምልክት" ብሎ የሰጠው ይህ ትንቢት፣ የተለመደ የፖለቲካ ማጽናኛ ሳይሆን፣ ከተፈጥሮ ሕግ በላይ የሆነ፣ ድንግል ልጅ የምትወልድበት ተአምራዊ ክስተት ነው። "አማኑኤል" ማለት "እግዚአብሔር ከእኛ ጋር" ማለት ሲሆን፣ ይህ ስም ራሱ ስለ ተወላጁ ማንነት ግልጽ ምስክርነት ይሰጣል፤ ይህ ልጅ ተራ ሕፃን ሳይሆን፣ በሰው ልጅ መካከል የሚያድር እግዚአብሔር ራሱ ነው።
• ሕፃኑና ኃያል አምላክ (ኢሳይያስ 9፥6)፦ "ሕፃን ተወልዶልናልና፥ ወንድ ልጅም ተሰጥቶናልና፤ አለቅነትም በጫንቃው ላይ ይሆናል፤ ስሙም ድንቅ መካር፥ ኃያል አምላክ፥ የዘላለም አባት፥ የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል።" ይህ ጥቅስ ግጥማዊ ውበቱ ብቻ ሳይሆን፣ ስነ-መለኮታዊ ጥልቀቱ ልብ የሚነካ ነው፤ "ሕፃን ተወልዶልናል" የሚለው ሐረግ የሰብአዊነቱን፣ "ኃያል አምላክ" የሚለው ደግሞ የመለኮትነቱን በአንድ ዓረፍተ ነገር ውስጥ በአንድነት ያውጃል። ደካማ የሆነ ሕፃንና ኃያል የሆነ አምላክ በአንድ አካል ውስጥ ተዋሕደው መገኘታቸው በራሱ የሥጋዌን ምስጢር በቅድሚያ ያበስራል።
• የቤተልሔም ልደት (ሚክያስ 5፥2)፦ "አንቺ ቤተልሔም ኤፍራታ ሆይ፥ አንቺ በይሁዳ አእላፋት መካከል ትሆኚ ዘንድ ታናሽ ነሽ፤ ከአንቺ ግን አወጣጡ ከቀድሞ ጀምሮ ከዘላለም የሆነ፥ በእስራኤልም ላይ ገዥ የሚሆን ይወጣልኛል።" ይህ ትንቢት ልዩ የሆነው በሁለት ገጽታ ነው፤ አንደኛው መገኛ ቦታውን በትክክል (ትንሿ ቤተልሔም) የሚናገር ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ የተወላጁን "ከቀድሞ ጀምሮ ከዘላለም" የሆነ ማንነት ይመሰክራል። ትንሽነትና ዘላለማዊነት፣ ምድራዊ ትውልድና መለኮታዊ ቀዳማይነት፣ በአንድ ላይ ተጣምረው ተነግረው ነበር—ይህም ትንቢቱ ከወደፊት ስድስት መቶ ዓመታት በኋላ በሚፈጸምበት ጊዜ ትክክለኛነቱን በምድር ላይ በተጨባጭ ያረጋገጠ ነው (ማቴዎስ 2፥5-6)።
• ቀዳማይ ወንጌል (ዘፍጥረት 3፥15)፦ "በአንተና በሴቲቱ መካከል፥ በዘርህና በዘርዋም መካከል ጠላትነትን አደርጋለሁ፤ እርሱ ራስህን ይቀጠቅጣል፥ አንተም ሰኰናውን ትቀጠቅጣለህ።" ይህ ጥቅስ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የመጀመሪያው የተስፋ ቃል ("ፕሮቶ-ኤቫንጌልዮን" ተብሎ የሚጠራው) ነው፤ ገና ኃጢአት ወደ ዓለም ከገባ ወዲያውኑ፣ በተመሳሳይ ቅጽበት፣ እግዚአብሔር የድል ተስፋን ሰጠ። "የሴቲቱ ዘር" የሚለው ሐረግ ራሱ ልዩ ትኩረት ይሻል፤ በተለምዶ ዘር የሚነገረው ስለ ወንድ ነው፣ ነገር ግን እዚህ ስለ ሴት ዘር መነገሩ ወደፊት ስለሚፈጸመው የድንግል ልደት ቀደምት ጥላ ተደርጎ ይታያል። ይህ ትንቢት ገና ከጅምሩ የመሲሑን መከራና ድል በአንድ ላይ ያውጃል፤ "ሰኰናውን ትቀጠቅጣለህ" የሚለው የመስቀሉን ስቃይ፣ "ራስህን ይቀጠቅጣል" የሚለው ደግሞ የሰይጣንን የመጨረሻ ሽንፈት ይመሰክራል።

እነዚህ ትንቢቶች በተናጠል ቢነበቡ እንኳ ግርማ ሞገስ ያላቸው ቢሆኑም፣ በአንድነት ሲታዩ ግን አንድ ወጥ የሆነ መለኮታዊ ታሪክ ይተርካሉ፤ ያ ታሪክ ደግሞ ስለ አንድ ሰው ብቻ ነው፤ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ። ብሉይ ኪዳን በሙሉ ወደ አንድ ማዕከል የሚያመላክት ትልቅ ጣት ነው፤ ያ ማዕከል ደግሞ ራሱ ክርስቶስ ሲናገር "እነርሱም ስለ እኔ የሚመሰክሩ ናቸው" (ዮሐንስ 5፥39) ብሎ ካረጋገጠው መጽሐፍ ቅዱስ ውጪ ሌላ አይደለም። አንባቢው እነዚህን ትንቢቶች ሲያነብ፣ ራሱ ውስጥ ያለውን ተስፋ ናፍቆት ማርካት የሚችለው ብቸኛው ተስፋ ራሱ ክርስቶስ ብቻ መሆኑን ይረዳ ዘንድ ይህ ጥናት ጥሪ ያደርጋል።

የአካል አንድነት ቁልፍ መርሆች (የኬልቄዶን ጉባኤ)

በ451 ዓ.ም በኬልቄዶን ከተማ ተሰብስበው የነበሩ ኤጲስ ቆጶሳት፣ ስለ ክርስቶስ ማንነት ለዘመናት ሲነሱ የነበሩ ክርክሮችንና አሳሳች ትምህርቶችን ለመቅረፍ፣ መጽሐፍ ቅዱስ ራሱ ስለ ክርስቶስ የሚናገረውን እውነት በጥንቃቄ ቃላት ለማጠቃለል ሞክረው ነበር። ይህ ጥረት የተነሳው ክርስቶስ ማን እንደሆነ አዲስ ትምህርት ለመፍጠር ሳይሆን፣ ሐዋርያት ራሳቸው ካስተማሩትና ቤተክርስቲያን ከጥንት ጀምሮ ስታምነው ከነበረው እውነት እንዳይወጣ ጥበቃ ለማድረግ ነው። የአካል አንድነት (Hypostatic Union) መሠረተ-እምነት የነገረ-ክርስቶስ እምብርት ነው፤ ያለ እርሱ ወንጌል ራሱ ትርጉሙን ያጣል። ሁለት ፍጹም የሆኑ ባሕርያት፣ መለኮታዊና ሰብዓዊ ያለ መቀላቀል፣ ያለ መለወጥ፣ ያለ መከፋፈልና ያለ መለያጀት በአንድ አካል በኢየሱስ ክርስቶስ ውስጥ መኖራቸውን ያመለክታል። ይህ እውነት በሰው አእምሮ ሙሉ በሙሉ ሊመረመር የሚችል ምስጢር አይደለም፤ ይልቁንም በእምነት ተቀብለን፣ በአድናቆት ተንበርክከን ልናመልከው የሚገባ ታላቅ ምስጢር ነው። "ያለ ጥርጥርም የአምልኮታችን ምሥጢር ታላቅ ነው፤ እግዚአብሔር በሥጋ የተገለጠ፥ በመንፈስ የጸደቀ..." (1ጢሞቴዎስ 3፥16) ተብሎ እንደተጻፈው፣ ይህ እውነት ለምርምር ብቻ ሳይሆን ለአምልኮ የተሰጠን ምስጢር ነው።

ራሱን ባዶ ማድረግ (ኬኖሲስ)

ሐዋርያው ጳውሎስ በፊልጵስዩስ 2፥6-7 ላይ ይህንን መለኮታዊ ትሕትና "ራሱን ባዶ ማድረግ" (ኬኖሲስ) ሲል ይገልጸዋል። ይህ ምንባብ ራሱ በጥንታዊት ቤተክርስቲያን ውስጥ የነበረ መዝሙር እንደሆነ ብዙ ምሁራን ይስማማሉ፤ ይህም ማለት ይህ ትምህርት የጳውሎስ የግል ንድፈ ሐሳብ ብቻ ሳይሆን፣ የመጀመሪያዎቹ አማኞች በጋራ ይዘምሩት የነበረ የእምነታቸው ማዕከላዊ ይዘት ነበር። "በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረው ይህ አሳብ" (ፊልጵስዩስ 2፥5) ተብሎ የተጀመረው ይህ ምንባብ፣ ክርስቶስ "በእግዚአብሔር መልክ ሲኖር ሳለ ከእግዚአብሔር ጋር መተካከልን መቀማት እንደሚገባ ነገር አልቈጠረውም" (ቁ.6) በማለት ይጀምራል፤ ማለትም ክርስቶስ ከመጀመሪያውም መለኮታዊ ክብር ነበረው፣ ያ ክብር በስርቆት ወይም በአመፃ ያገኘው ሳይሆን ተፈጥሮአዊ የራሱ ንብረት ነው። ይህ ራስን ባዶ ማድረግ ማለት መለኮታዊ ባሕርዩን ተወ ወይም አምላክነቱ ቀነሰ ማለት ፈጽሞ አይደለም፤ ይልቁንም የማይወሰነው መለኮት በፈቃዱ የባሪያን መልክ ነሥቶ የክብሩን መብቶች በፈቃደኝነት በመሸፈን ራሱን በሰውነት ውሱንነት ውስጥ ገደበ ማለት ነው። ንጉሥ ልብሱን አውልቆ የገበሬ ልብስ ቢለብስ ንጉሥነቱ አይጠፋም፣ ነገር ግን ስልጣኑን በፈቃዱ ደብቆ በትሕትና ይመላለሳል፤ ልክ እንደዚያው ክርስቶስ አምላክነቱን ሳይተው፣ የአምላክነቱን መገለጥና ውጫዊ ክብር ብቻ ደብቆ በትሕትና ወደ ምድር መጣ። ይህ ትሕትና ደግሞ በአንድ ጊዜ ብቻ ተከናውኖ የሚያበቃ ክንውን ሳይሆን፣ "ለሞትም ይኸውም የመስቀል ሞት እንኳ የታዘዘ ሆነ" (ቁ.8) እያደገ የሚሄድ ተከታታይ የትሕትና ጎዳና ነው፤ ከቤተልሔም ግርግም እስከ ገልገታ መስቀል ድረስ ያለው ጠቅላላው ጎዳና አንድ ወጥ የሆነ ራስን የመስጠት ታሪክ ነው።

ይህ የኬኖሲስ ጎዳና ለምዕመናን የሚያስተምረው ትልቅ ተግባራዊ ትምህርት አለው። ጳውሎስ ይህንን ምንባብ ያቀረበው ስለ ክርስቶስ ማንነት ብቻ ትምህርት ለመስጠት አልነበረም፤ ይልቁንም "እያንዳንዱ ለራሱ የሚጠቅመውን አይመልከት፥ ለባልንጀራው ደግሞ እንጂ" (ፊልጵስዩስ 2፥4) ብሎ ካስተማረው ተግባራዊ ምክር ቀጥሎ፣ ክርስቶስን እንደ ትሕትና ምሳሌ አድርጎ ነው ያቀረበው። ስለዚህ ኬኖሲስ ንድፈ ሐሳብ ብቻ ሳይሆን፣ አማኞች ራሳቸውን ዝቅ አድርገው ለሌሎች እንዲኖሩ የሚጠራ ሕያው ጥሪ ነው፤ ልክ እንደ ጌታቸው፣ የራሳቸውን መብት ትተው በፍቅር እርስ በርስ ሊያገለግሉ ይገባል።

ሥጋዌና የክርስቶስ ብቸኛ መካከለኛነት

በጥንት ዘመናት ሁለት ወገኖች ሲጣሉ፣ ወይም ትልቅ ልዩነት ውስጥ ሲገቡ፣ ችግሩን ለመፍታት ሁለቱንም ወገኖች የሚረዳ፣ ሁለቱንም ቋንቋ የሚያውቅ፣ በሁለቱም ዘንድ ታማኝነት ያለው መካከለኛ ያስፈልግ ነበር። በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለው ልዩነት ግን ከማንኛውም ምድራዊ ጠብ የላቀ ነው፤ ይህ ልዩነት ኃጢአት የፈጠረው ወሰን የለሽ ገደል ነው፣ ቅዱስ አምላክና ኃጢአተኛ ሰው መካከል ያለ የማይሻገር ልዩነት። ክርስቶስ ብቸኛው መካከለኛ ነው፤ እግዚአብሔርንና ሰውን ለማስታረቅ አምላክም ሰውም የሆነ መካከለኛ አስፈላጊ ነው (1ጢሞቴዎስ 2፥5)። ይህ አስፈላጊነት ንድፈ ሐሳብ ብቻ አይደለም፤ የሎጂክ ብቻ ሳይሆን፣ የፍቅርና የፍትሕ ልዩ ማዋሃጃ ውጤት ነው። ክርስቶስ አምላክ በመሆኑ የእግዚአብሔርን ወገን ይወክላል፤ ሰው በመሆኑም የሰውን ወገን ይወክላል። ማንም ተራ ሰው፣ ምንም ያህል ቅዱስ ቢሆን፣ ሌላውን ሰው ከእግዚአብሔር ፍርድ ማዳን አይችልም ነበር፤ ምክንያቱም ራሱ ኃጢአተኛ ነውና። ማንም መልአክ ቢሆን፣ ምንም ያህል ኃያል ቢሆን፣ የሰውን ልጅ ወክሎ መቆም አይችልም ነበር፤ ምክንያቱም የሰው ልጅ ባሕርይ የለውምና። ስለዚህ ብቸኛው መፍትሔ፣ ብቸኛው ድልድይ፣ ሁለቱንም ባሕርያት በአንድ አካል ውስጥ የያዘው ክርስቶስ ብቻ ነው። ዛሬም ቢሆን የተነሣውና ወደ ሰማይ ዐረገው ክርስቶስ ፍጹም አምላክነቱንና ፍጹም ሰብአዊነቱን እንደያዘ በአብ ቀኝ ተቀምጦ ይማልድልናል፤ "ስለ እነርሱም ሊያማልድ ዘወትር ሕያው ነውና ስለዚህ ደግሞ በእርሱ ወደ እግዚአብሔር የሚመጡትን ፈጽሞ ሊያድናቸው ይችላል" (ዕብራውያን 7፥25)።

• የሰው ልጅ ቤዛነትና ምትክነት፦ ክርስቶስ ሰው በመሆን ወደ ወደቀው የሰው ልጅ ሕልውና በሙላት ገባ፤ ይህ "ሁለተኛው አዳም" ሆኖ የኃጢአታችንን ቅጣት እንዲሸከምና የሰውን ልጅ ወደ እግዚአብሔር ሕብረት እንዲመልስ አስችሎታል። የመጀመሪያው አዳም በኤደን ገነት ውስጥ ተፈትኖ ወደቀ፣ ኃጢአትም በእርሱ በኩል ወደ ዓለም ሁሉ ገባ (ሮሜ 5፥12)፤ ክርስቶስ ግን፣ "ሁለተኛው አዳም"፣ በምድረ በዳ ተፈትኖ አልወደቀም፣ በመስቀል ላይም ፍጹም ታዛዥነትን አሳይቶ ውድቀቱን ገለበጠ። "በአንዱ ሰው አለመታዘዝ ብዙዎች ኃጢአተኞች እንደ ሆኑ፥ እንዲሁ ደግሞ በአንዱ መታዘዝ ብዙዎች ጻድቃን ይሆናሉ" (ሮሜ 5፥19)።
• አስታራቂነትና ዘላለማዊ ክህነት፦ እንደ አምላክነቱ እግዚአብሔርን ለሰው ይወክላል፤ እንደ ሰውነቱ ደግሞ ሰውን በእግዚአብሔር ፊት ይወክላል። ብሉይ ኪዳን ካህናት ዓመት በዓመት የእንስሳት ደም ይዘው ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ይገቡ ነበር፤ ያ ደም ግን ኃጢአትን ፈጽሞ ማስወገድ አልቻለም ነበር (ዕብራውያን 10፥4)። ክርስቶስ ግን፣ የመልከጼዴቅን ሥርዓት እንደተከተለ ዘላለማዊ ሊቀ ካህናት፣ በገዛ ደሙ አንድ ጊዜ ብቻ ገብቶ ዘላለማዊ ቤዛነትን አገኘ (ዕብራውያን 9፥12)።
• ድንቁ ልውውጥ፦ ክርስቶስ የእኛን ኃጢአትና መከራ ወሰደ፤ እኛን ደግሞ የእርሱን ጽድቅና ቅድስና ሰጠን። "እኛ በእርሱ ሆነን የእግዚአብሔር ጽድቅ እንሆን ዘንድ ኃጢአት ያላወቀውን እርሱን ስለ እኛ ኃጢአት አደረገው" (2ቆሮንቶስ 5፥21) ተብሎ የተጻፈው ይህ ልውውጥ በታሪክ ውስጥ ታይቶ የማይታወቅ ፍቅር ነው፤ ንጹሑ ስለ ርኩሱ፣ ባለጸጋው ስለ ድሃው፣ ንጉሡ ስለ ባሪያው ራሱን ሰጠ። ይህ ልውውጥ ተቀብለን ስንኖር፣ ከእንግዲህ ወዲህ በራሳችን ብቁነት ሳይሆን በክርስቶስ ብቁነት ፊት ለፊት ወደ እግዚአብሔር መቅረብ እንችላለን።

ይህ ብቸኛ መካከለኛነት አማኙን ወደ ትልቅ እርግጠኝነትና ሰላም ይመራል፤ ምክንያቱም ድኅነታችን በተለዋዋጭ ሥነ ሥርዓቶች፣ በሰው ፍትወት ወይም በራሳችን ጥረት ላይ የተመሠረተ አይደለም፤ በአንድ ጊዜ ለዘላለም በተከናወነው በክርስቶስ ፍጹም ሥራ ላይ የተመሠረተ ነው። ይህ ደግሞ ለቀን ተቀን ሕይወታችን ትልቅ ማጽናኛ ይሆነናል፤ ምንም ያህል ብንደክም፣ ምንም ያህል ብንወድቅ፣ ተስፋችን በራሳችን ብቃት ላይ ሳይሆን በዘላለማዊው መካከለኛችን ፍጹምነት ላይ የተመሠረተ ነውና።

ሥጋዌና የክርስቶስ ሕይወት

ሥጋዌ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ማንነት የሚነገር ረቂቅና የቲዎሪ እውነት ብቻ ሳይሆን፣ እርሱ በምድር ላይ የኖረውን ሕይወት ሙሉ በሙሉ የቀረጸና ትርጉም ሰጥቶ የኖረ እውነታ ነው። ብዙ ጊዜ አማኞች ስለ ክርስቶስ ማንነት ያለን ግንዛቤ በክርስቶስ ልደት፣ ሞትና ትንሣኤ ላይ ብቻ ያተኮረ ይመስላል፤ ነገር ግን በእነዚህ ታላላቅ ክስተቶች መካከል ያለው ረጅም፣ ተራ የሚመስል፣ በአናጺ ሱቅ ውስጥ የተሠራ፣ በገሊላ መንደሮች ውስጥ የተመላለሰበት ሠላሳ ሦስት ዓመታት ሕይወት ራሱ ወንጌል ነው። የክርስቶስ ምድራዊ ሕይወት የሥጋዌ ታሪካዊ መግለጫ ሲሆን፣ የዘላለም የእግዚአብሔር ልጅ መለኮታዊ ማንነቱና ክብሩ ሳይለወጥ፣ በዚህ በኃጢአት በወደቀው ዓለም ውስጥ እንደ እውነተኛ ሰው እንዴት መኖር እንደሚቻል በተግባር ያሳየበት ጥበቡ ነው። እያንዳንዱ እርምጃው፣ እያንዳንዱ ውሳኔው፣ እያንዳንዱ ንግግሩ ለእኛ ምሳሌ ብቻ ሳይሆን፣ ራሱ ኃጢአት የሌለበት ፍጹም ሕይወት ኖሮ የገዛ ትእዛዙን ራሱ በተግባር በመፈጸም ለእኛ ጽድቅ ያገኝልን ዘንድ ነው።

• የታዛዥነትና የትሕትና መንገድ፦ አዳም በገነት ውስጥ፣ በምንም ነገር ባልጎደለበት ገነት ውስጥ፣ ፍሬ ተመልክቶ ተፈትኖ ወደቀ። ክርስቶስ ግን ተቃራኒውን መንገድ ወሰደ፤ ገነት ውስጥ ሳይሆን በደረቅ፣ በምግብ በጠፋበት፣ ለአርባ ቀናት በተጾመ ምድረ በዳ ውስጥ ተራበ (ማቴዎስ 4፥1-11)፣ ተፈትኖ ግን አልወደቀም። ሰይጣን ሦስት ጊዜ ተፈታተነው—በሥጋዊ ፍላጎት፣ በእብሪት ፈተና፣ በስልጣንና በዓለም ክብር ፈተና—ኢየሱስ ግን በእያንዳንዱ ጊዜ በእግዚአብሔር ቃል ራሱን አስታጥቆ ድል አደረገ። ይህ ድል ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለእኛም ነው፤ አዳም ባጣው ቦታ ክርስቶስ ስላሸነፈልን፣ አሁን በክርስቶስ ውስጥ ያለን ድል ማድረግ እንችላለን።
• ከሰው ልጅ ድካም ጋር ያለው አንድነት፦ ወንጌላት ክርስቶስን የገለጡት እንደራበው (ማቴዎስ 4፥2)፣ እንደጠማው (ዮሐንስ 19፥28)፣ እንደደከመው እና በውኃው አጠገብ እንዲሁ ተቀመጠ ተብሎ እንዳረፈ (ዮሐንስ 4፥6)፣ በወዳጁ በአልዓዛር መቃብር አጠገብ ቆሞ እንዳለቀሰ "ኢየሱስም እንባውን አፈሰሰ" (ዮሐንስ 11፥35) ነው። ይህ አጭር ጥቅስ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካሉት ጥቅሶች ሁሉ ትንሹ ቢሆንም፣ ትርጉሙ ግን ታላቅ ነው፤ ፈጣሪው ራሱ ከፍጡራኑ ጋር አልቅሶ፣ የሞትንና የሐዘንን ኀዘን ተካፍሎ ተሰማው። ይህ ማለት ዛሬ በሐዘንና በስቃይ ውስጥ ያለ ማንኛውም ሰው ብቻውን አይደለም ማለት ነው፤ ጌታችን ራሱ በዚያ ስቃይ በሙላት አልፎ ስለሚያውቀው በርኅራኄ ይረዳናል "በድካማችን ሊራራልን የማይችል ሊቀ ካህናት የለንምና፥ ነገር ግን... በነገር ሁሉ እንደ እኛ የተፈተነ ነው" (ዕብራውያን 4፥15)።
• ሕግን መፈጸም፦ እውነተኛ ሰው የሆነው ብቻ በሰው ልጅ ስም ሕግን ሊታዘዝ ይችላል፤ እውነተኛ አምላክ የሆነው ደግሞ ያ ታዛዥነት የዘላለም ዋጋ እንዲኖረው አድርጓል። ማንም ተራ ሰው ፍጹም የሆነ ታዛዥነት ማሳየት ቢችል እንኳ፣ ያ ታዛዥነት ለራሱ ብቻ በቂ ይሆን ነበር እንጂ ለሌላ ሰው ተላልፎ ሊሰጥ አይችልም ነበር። የክርስቶስ ታዛዥነት ግን፣ ማለቂያ ወሰን የሌለው መለኮታዊ ማንነቱ ስላለው፣ ማለቂያ የሌለው ዋጋ አለው፤ ስለዚህ ለሚያምኑበት ሁሉ በስጦታ ሊተላለፍ ይችላል፤ "እርሱም ኃጢአትን ሊያስወግድ እንደ ተገለጠ ታውቃላችሁ፥ በእርሱም ኃጢአት የለም" (1ዮሐንስ 3፥5)።

ይህ ተግባራዊ የክርስቶስ ሕይወት ለምዕመናን ማራኪ ምሳሌ ብቻ ሳይሆን፣ የተግባራዊ ቅድስና ኃይል ምንጭ ራሱ ነው። ጳውሎስ "በክርስቶስ ኢየሱስ የነበረው ይህ አሳብ በእናንተ ዘንድ ደግሞ ይሁን" (ፊልጵስዩስ 2፥5) ብሎ ሲያዘን፣ ክርስቶስን ብቻ ማድነቅ ሳይሆን ክርስቶስን መምሰል እንደ ግቡ ያሳየናል። አማኝ በዕለት ተዕለት ሕይወቱ ውስጥ ትዕግስት፣ ትሕትና፣ ርኅራኄ፣ ታዛዥነት ሲፈልግ፣ ወደ ራስ ጥንካሬው ብቻ ሳይሆን ወደ ክርስቶስ ምድራዊ ሕይወት ምሳሌ እየተመለከተ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ሊኖር ይችላል፤ ምክንያቱም ያ ራሱ ክርስቶስ በእኛ ውስጥ በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት ይኖራልና።

ሥጋዌና የነገረ-ፍጻሜ ትምህርት

የክርስትና የነገረ-ፍጻሜ ትምህርት ረቂቅ ወይም መንፈሳዊ ብቻ ሳይሆን በሥጋዌ ላይ የተመሠረተ ነው። ብዙ ጊዜ ስለ ወደፊቱ ዘመን ስናስብ፣ ስለ ነፍስ ብቻ የተለየ የመንፈሳዊ ዓለም ተስፋ እናስባለን፤ የመጽሐፍ ቅዱስ ተስፋ ግን ከዚያ በእጅጉ የበለጠ ነው። ሥጋዌ በክርስቶስ ትንሣኤ ወይም ዕርገት የሚያበቃ አይደለም፤ ይልቁንም በእግዚአብሔርና በዳነው የሰው ልጅ መካከል ያለውን ዘላቂ አንድነት በማጽናት እስከ ዘላለም ይቀጥላል። ወልድ ሥጋን ለብሶ ከሁለት ሺህ ዓመታት በፊት ብቻ ላይ ብቅ ብሎ ተመልሶ ያልተለወበሰው ሳይሆን፣ ዛሬም፣ ወደፊትም፣ ለዘላለምም ያንኑ የሰው ባሕርይ ተከናንቦ ይኖራል። ይህ እውነት ለክርስቲያናዊ ተስፋችን ጠንካራ መሠረት ይሰጠናል፤ ምክንያቱም ተስፋችን ከሥጋ ውጪ የሆነ ረቂቅ የነፍስ ዘላለማዊነት ብቻ ሳይሆን፣ የሰውነት ትንሣኤና ክብር ጭምር ነው። ጥንታዊ የግሪክ ፍልስፍና ሥጋን እንደ ወህኒ ቤት፣ እንደ ዝቅተኛና ጊዜያዊ ነገር ይመለከት ነበር፤ ትክክለኛው ተስፋ ደግሞ ከሥጋ ነጻ መውጣት ነው ብሎ ያምን ነበር። መጽሐፍ ቅዱስ ግን ፍጹም የተለየ ራዕይ ያሳየናል—ሥጋ ራሱ ወደ ክብር የሚደርስበት፣ ከመንፈሳዊ ትንሣኤ ጋር የተዋሐደ ተስፋ ነው።

አዲስ ኪዳን የሚያረጋግጠው የተነሣው ክርስቶስ የከበረው በትክክል ሥጋ በለበሰው ማንነቱ እንደሆነ ነው። ከትንሣኤው በኋላ ደቀ መዛሙርቱን ሲያገኝ፣ "እኔ ራሴ እንደ ሆንሁ እጆቼንና እግሮቼን እዩ፤ በእኔ እንደምታዩት መንፈስ ሥጋና አጥንት የለውምና እኔን ዳስሳችሁ እዩ" (ሉቃስ 24፥39) ብሎ በራሱ ንክኪ ተገኝነቱን አረጋግጦላቸው ነበር። ይህ ትንሣኤአዊ ሥጋ ግን ከቀድሞው ምድራዊ ሥጋ ያደገ፣ ከሞት በኋላ ወደ ክብር የተለወጠ ሥጋ ነው፤ ይህ ራሱ ለወደፊት ትንሣኤአችን ናሙና ነው። ዕርገቱ ከወልድ ጋር የተዋሃደው የሰው ባሕርይ አሁን በእግዚአብሔር ፊት እንደሚኖር ያረጋግጣል፤ ይህም የሰው ልጅ ወደታለመለት ክብር ከፍ ማለቱን ያሳያል። ስለዚህ በሰማይ ቀኝ ዙፋን ላይ የተቀመጠው ራሱ ገና ሥጋ የለበሰ ማንነት ያለው ስለሆነ፣ "በኩራት" (1ቆሮንቶስ 15፥20) እንደተባለው፣ ተስፋችን ተጨባጭና ተግባራዊ ሆኖ ይቆያል፤ ገና ራሳችንን በተመሳሳይ ሁኔታ ልናገኝ እንደምንችል ማረጋገጫ ሰጥቶናል።

ይህ ተስፋ ደግሞ የግል ብቻ ሳይሆን ጠቅላላ ፍጥረትን የሚነካ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ "ፍطረት ራሱ ደግሞ ከጥፋት ባርነት ነፃነት ወጥቶ ለእግዚአብሔር ልጆች ወደሚሆን ክብር ነፃነት እንዲደርስ ነው" (ሮሜ 8፥21) ሲል፣ ክርስቶስ በሥጋዌው የጀመረው መታደስ ወደፊት ፍጥረት ራሱ የሚካፈልበት ትልቅ ተስፋ መሆኑን ያሳየናል። አማኙ በዚህ ተስፋ ውስጥ ስለሚኖር፣ ዛሬ የደረሰበትን ስቃይ፣ ድካም፣ ሕመም ወይም ሞት እንኳ በተስፋ መመልከት ይችላል፤ ምክንያቱም ይህ ሁሉ ጊዜያዊ እንደሆነና "ለእኛም ይገለጥ ዘንድ ካለው ክብር ጋር ቢመዛዘን የአሁኑ ዘመን ሥቃይ ምንም እንዳይደለ አስባለሁ" (ሮሜ 8፥18) መሆኑን ስለሚያውቅ ነው። ክርስቶስ የከበረው ሥጋ ለብሶ በሰማይ በአብ ቀኝ ተቀምጦ እያለ፣ ዳግም ምጽዓቱን ስንጠባበቅ፣ "ይህ ከእናንተ ወደ ሰማይ የወጣው ኢየሱስ ወደ ሰማይ ሲሄድ እንዳያችሁት፥ እንዲሁ ይመጣል" (ሐዋርያት ሥራ 1፥11) ተብሎ በተሰጠን ተስፋ ውስጥ በእምነት እንኖራለን።