የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን

የብሉይ ኪዳን መሠረቶች

የኢዩኤል ትንቢት ፍጻሜ

የመጀመሪያዋን ቤተ ክርስቲያን ማንነት በትክክል ለመረዳት፣ ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ ቀን ያደረገውን ስብከት መመልከት ወሳኝ ነው። ጴጥሮስ የመንፈስ ቅዱስን መውረድ ሲያብራራ፣ ወደ ነቢዩ ኢዩኤል ትንቢት ይመለሳል፡ "እግዚአብሔር ይላል፦ በመጨረሻው ቀን እንዲህ ይሆናል፤ ሥጋ በለበሰ ሁሉ ላይ ከመንፈሴ አፈሳለሁ" (የሐዋርያት ሥራ 2፥17፤ ኢዩኤል 2፥28)። ይህ ጥቅስ ትልቅ አዋጅ ነው፤ ቤተ ክርስቲያን ድንገተኛ ወይም ያልታሰበ ክስተት ሳትሆን፣ ከጥንት ጀምሮ በእግዚአብሔር ልብ ውስጥ የነበረች፣ በነቢያት አፍ የተነገረች የተስፋ ቃል ፍጻሜ መሆኗን ያረጋግጣል።

ቤተ ክርስቲያን የእስራኤልን ታሪክ የምትተካ ሳትሆን፣ የእስራኤልን እውነተኛ ተስፋ (መሲሑን) ተቀብላ የምትፈጽም ማኅበረሰብ ናት። ብሉይ ኪዳን ስለ አዲስ ልብ (ሕዝ. 36፥26-27)፣ ስለ አዲስ ኪዳን (ኤር. 31፥31-34)፣ እና ስለ አሕዛብ ብርሃን ስለሚሆን አገልጋይ (ኢሳ. 49፥6) ሲናገር የነበረው ተስፋ፣ በቤተ ክርስቲያን ልደት ዕውን ሆኗል። በእስራኤል ታሪክ ውስጥ የነበሩት ታላላቅ የመንፈስ ቅዱስ መገለጦች ለጥቂት ነቢያት፣ ካህናትና ነገሥታት ብቻ የተወሰኑ ነበሩ፤ በቤተ ክርስቲያን ግን መንፈስ ቅዱስ በወንዶችና በሴቶች፣ በወጣቶችና በሽማግሌዎች፣ በባሪያዎችና በጌቶች ላይ ያለ ልዩነት ይፈስሳል (ሐዋ. 2፥17-18)። ይህ የመንፈስ ቅዱስ ሥጦታ ማፍሰስ፣ ቤተ ክርስቲያንን ከብሉይ ኪዳን ማኅበረሰብ በእጅጉ ለየት የሚያደርግ አዲስ የጸጋ ዘመን ጅማሬ ነው።

ቀደምት ምሳሌዎችና ፍጻሜያቸው

ልክ ወደ ዕብራውያን የተላከው መልእክት ጸሐፊ የብሉይ ኪዳንን ሥርዓቶች በክርስቶስ አካልነትና መስዋዕትነት እንደተረጎመ ሁሉ፣ ቤተ ክርስቲያንም በብሉይ ኪዳን ተምሳሌቶች ብርሃን ትታያለች። የባቤል ግንብ ታሪክ (ዘፍጥረት 11) ቋንቋ የተከፋፈለበትና ሰዎች የተበታተኑበት ፍርድ ሲሆን፣ የጴንጤቆስጤ ቀን ደግሞ በተቃራኒው፣ የተለያዩ ቋንቋ ተናጋሪዎች በአንድ መንፈስ ተባብረው የእግዚአብሔርን ታላቅ ሥራ የሰሙበት የተዋሕዶ ጅማሬ ሆኖ ይታያል። ይህ የቤተ ክርስቲያንን ሁለንተናዊ (ዓለም አቀፋዊ) ባህርይ የሚያመለክት ኃይለኛ ተምሳሌት ነው፤ ወንጌል ማንኛውንም ብሔር፣ ቋንቋና ባህል የሚያቅፍ የእግዚአብሔር የማዳን ኃይል ነው።

የጴንጤቆስጤ ቀን፡ የቤተ ክርስቲያን ልደት

በጴንጤቆስጤ ቀን የተከናወነው ክስተት፣ በመላው የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ ውስጥ ካሉት እጅግ ወሳኝ ምዕራፎች አንዱ ነው። ደቀ መዛሙርቱ በአንድ ልብ ተሰብስበው ሲጸልዩ፣ ድንገት "ከሰማይ ድምፅ እንደ ኃይለኛ ነፋስ መጣ"፤ የተከፋፈሉም የእሳት ልሳኖች ታዩአቸው፣ በእያንዳንዳቸውም ላይ ተቀመጡባቸው (የሐዋርያት ሥራ 2፥2-3)። ይህ ክስተት ተምሳሌታዊ ትርጉሙ እጅግ ጥልቅ ነው፡ ነፋስና እሳት በብሉይ ኪዳን ውስጥ ደጋግመው የእግዚአብሔርን መገኘት የሚያመለክቱ ምልክቶች ናቸው (ዘጸአት 3፥2፤ 19፥18፤ 1ኛ ነገሥት 19፥11-12)። አሁን ግን ይህ መለኮታዊ መገኘት በተራራ ጫፍ ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በአማኞች ልብ ውስጥ ማደሪያ አገኘ።

ጴንጤቆስጤ ለቤተ ክርስቲያን ሦስት ትልልቅ እውነታዎችን አረጋግጧል። አንደኛ፡ ክርስቶስ ያደረገው የተስፋ ቃል ተፈጸመ፤ "እኔም ወደ አብ እሄዳለሁ" ካለ በኋላ፣ "ሌላ አጽናኝ" (የዮሐንስ ወንጌል 14፥16) እንደሚልክ ተስፋ ሰጥቶ ነበር። ሁለተኛ፡ ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተችው በሰው ጥረት ወይም በተደራጀ ዕቅድ ሳይሆን፣ ከላይ በሆነ መለኮታዊ ኃይል ነው። ሦስተኛ፡ የመንፈስ ቅዱስ መምጣት፣ ክርስቶስ በሥጋ ምድር ላይ ተመላልሶ ይሰጠው የነበረውን አገልግሎት፣ አሁን በእያንዳንዱ አማኝ ውስጥ በሚያድር መንፈስ ኃይል እንዲቀጥል አድርጓል። ጴጥሮስ ራሱ ፈሪ ከነበረ ደቀ መዝሙር ወደ ደፋር ሰባኪነት የተለወጠው በዚህ ኃይል ነው፤ በዚያኑ ቀን ብቻ ወደ ሦስት ሺህ የሚጠጉ ነፍሳት ድነትን አገኙ (ሐዋ. 2፥41)።

የመጀመሪያዋ ማኅበረሰብ ባህርያት (ሐዋ. 2፥42-47)

ከጴንጤቆስጤ በኋላ የተመሠረተችው ማኅበረሰብ፣ ለቤተ ክርስቲያን ዘላለማዊ አርአያ የሆነ የመንፈሳዊ ሕይወት ንድፍ አሳይታለች። ሉቃስ ይህችን ማኅበረሰብ ሲገልጽ አራት ማዕከላዊ ልማዶች ላይ ያተኩራል፡- "በሐዋርያትም ትምህርትና በኅብረት እንጀራንም በመቍረስ በየጸሎቱም ይተጉ ነበር።" (የሐዋርያት ሥራ 2፥42)። እነዚህ አራት ምሰሶዎች ዛሬም ድረስ ለቤተ ክርስቲያን ጤናማ መንፈሳዊ ሕይወት መሠረታዊ መለኪያዎች ናቸው።

ከእነዚህ ማዕከላዊ ልማዶች ባሻገር፣ የመጀመሪያዋ ማኅበረሰብ በሁለት ተጨማሪ ድንቅ ባህርያት ትታወቅ ነበር። አንደኛ፡ ልግስናና የንብረት መጋራት፤ "ማንኛውም ሰው እንደሚፈልገው መጠን ለእያንዳንዱ ያካፍሉ ነበር" (ሐዋ. 2፥45)። ይህ ድርጊት የግዴታ ስርዓት ወይም የንብረት ማጥፋት ሳይሆን፣ በክርስቶስ ፍቅር ተነሳስቶ በፈቃደኝነት የተደረገ የልብ ምላሽ ነው (ንብረት የግል ባለቤትነት ሆኖ መቆየቱን ሐዋ. 5፥4 ያረጋግጣል)። ይህ ልግስና፣ የመንፈስ ቅዱስ ሥራ በአማኞች ልብ ውስጥ ስግብግብነትን አሽንፎ ለወንድም ፍቅርን ማንገሡን የሚያሳይ ማስረጃ ነው። ሁለተኛ፡ ደስታና ምስጋና የተሞላበት አምልኮ፤ "በደስታና በጥሩ ልብ እንጀራቸውን ይመገቡ ነበር፥ እግዚአብሔርንም እያመሰገኑ በሕዝብ ሁሉ ፊት ሞገስ ነበራቸው።" (ሐዋ. 2፥46-47)። ይህ ደስታ ከውጭ ሁኔታ ሳይሆን፣ ከመንፈስ ቅዱስ መገኘትና ከክርስቶስ ትንሣኤ እርግጠኝነት የመነጨ ጥልቅ መንፈሳዊ ደስታ ነበር።

ይህ ጥቅስ ትልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ያዘለ ነው፡ የቤተ ክርስቲያን እውነተኛ እድገት ምንጩ ጌታ ራሱ ነው። ማኅበረሰቡ ይሰብክ፣ ያገለግል፣ ይጸልይ ነበር፤ ነገር ግን ድነትን የሚያመጣውና ወደ ማኅበሩ የሚጨምረው እግዚአብሔር ራሱ መሆኑን ቅዱስ ጽሑፍ አጥብቆ ያስተምራል። ይህ እውነት ዛሬም ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ትሕትናን ያስተምራል፤ እውነተኛ የነፍሳት መዳን የሰው ጥበብ ውጤት ሳይሆን፣ የእግዚአብሔር ጸጋ ስጦታ ነው።

የቤተ ክርስቲያን አገልግሎት አደረጃጀት

የሐዋርያት ሥልጣንና ኃላፊነት

የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን አመራር በቀጥታ በክርስቶስ በተመረጡት ዐሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ላይ የተመሠረተ ነበር። እነዚህ ሐዋርያት ከዮሐንስ ጥምቀት ጀምሮ እስከ ዕርገቱ ድረስ አብረው የነበሩ የክርስቶስ ትንሣኤ ምስክሮች እንደመሆናቸው (ሐዋ. 1፥21-22)፣ ልዩ የሥልጣንና የትምህርት ኃላፊነት ተሰጥቷቸው ነበር። ትምህርታቸው፣ የተደረጉት ድንቆችና ምልክቶች (ሐዋ. 2፥43፤ 5፥12)፣ የመጀመሪያዋን ማኅበረሰብ እምነት ያጸና ነበር። ይሁን እንጂ አማኞች እየበዙ ሲሄዱ፣ ቤተ ክርስቲያን ለተግባራዊ አገልግሎት ተጨማሪ የአመራር መዋቅር እንደሚያስፈልጋት ግልጽ ሆነ።

የሰባቱ ዲያቆናት ሹመት

በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ 6 ላይ የተመዘገበው ክስተት፣ ለቤተ ክርስቲያን አደረጃጀት ታሪክ ትልቅ ምዕራፍ ነው። ደቀ መዛሙርት በበዙ ጊዜ፣ የግሪክ ቋንቋ በሚናገሩት አይሁድና በዕብራውያን መካከል ማጉረምረም ሆነ፤ ምክንያቱም በየዕለቱ በሚደረገው አገልግሎት መበለቶቻቸው ችላ ተብለው ነበርና (ሐዋ. 6፥1)። ሐዋርያት ይህን ችግር ሲፈቱ ያሳዩት ጥበብ መንፈሳዊ ነው፡ የቃሉን አገልግሎትና የጸሎት ኃላፊነታቸውን ሳይተዉ፣ "በመንፈስ ቅዱስና በጥበብ የሞሉባቸውን ሰባት ሰዎች" መርጠው ለተግባራዊ አገልግሎት (ማዕድ ለማገልገል) ሾሙ (ሐዋ. 6፥3-6)። ይህ ክስተት ሁለት ትልልቅ መርሆችን ያስተምረናል፡- አንደኛ፡ የቤተ ክርስቲያን አገልግሎት የተለያዩ ስጦታዎችን የሚጠይቅ ብዙ ገጽታ ያለው ነው። ሁለተኛ፡ መንፈሳዊ አገልግሎትና ተግባራዊ (የዕለት ተዕለት) አገልግሎት እኩል ክብር ያላቸውና በመንፈስ ቅዱስ መሞላትን የሚጠይቁ ናቸው። ውጤቱም አስደናቂ ነበር፡ "የእግዚአብሔርም ቃል እያደገ ሄደ፥ በኢየሩሳሌምም የደቀ መዛሙርት ቍጥር እጅግ እየበዛ ሄደ፤ ከካህናትም ብዙ ሰዎች ለሃይማኖት የታዘዙ ሆኑ።" (ሐዋ. 6፥7)።

ሽማግሌዎችና የአካባቢ ቤተ ክርስቲያናት አመራር

ቤተ ክርስቲያን ከኢየሩሳሌም አልፎ ወደ ተለያዩ ከተሞች ሲስፋፋ፣ ጳውሎስና በርናባስ በእያንዳንዱ አዲስ በተተከለች ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሽማግሌዎችን በጸሎትና በጾም ይሾሙ ነበር (ሐዋ. 14፥23)። ይህ ሥርዓት፣ ቤተ ክርስቲያን ከግለሰብ ሐዋርያዊ አመራር ወደ ዘላቂና የተረጋጋ የአጥቢያ ማኅበረሰብ አስተዳደር ስትሸጋገር የተከተለችውን ጥበብ ያሳያል። እነዚህ ሽማግሌዎች (ኤጲስቆጶሳት/ጠባቂዎች) የመንጋውን መንፈሳዊ ደህንነት የመጠበቅ፣ ትክክለኛ ትምህርትን የማስተማርና ከሐሰት ትምህርት የመጠበቅ ኃላፊነት ተጥሎባቸው ነበር (ሐዋ. 20፥28-31)።

ስደትና ጽናት

የእስጢፋኖስ ሰማዕትነት

ከሰባቱ አገልጋዮች አንዱ የነበረው እስጢፋኖስ፣ "ጸጋንና ኃይልን ተሞልቶ" ነበር (ሐዋ. 6፥8)። በአይሁድ ሸንጎ ፊት ያደረገው ድፍረት የተሞላበት የመከላከያ ንግግር (ሐዋ. 7) የመላውን የብሉይ ኪዳን ታሪክ በክርስቶስ መነጽር ተርጉሞ ያቀረበ ድንቅ ስብከት ነው። ይህ ቃል ሰሚዎቹን ስላስቆጣቸው ከከተማ ወደ ውጭ አውጥተው በድንጋይ ወገሩት፤ በዚህም እስጢፋኖስ የቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያ ሰማዕት ሆነ። የሞቱ ትዕይንት ግን ልብን የሚነካ መንፈሳዊ ትርጉም አለው፡ "እነሆ፥ ሰማያት ተከፍተው የሰው ልጅም በእግዚአብሔር ቀኝ ቆሞ አያለሁ" (ሐዋ. 7፥56) ብሎ ተናግሮ፣ ገዳዮቹን ይቅር በማለት ነፍሱን አሳልፎ ሰጠ። ይህ ትዕይንት ክርስቶስ በመስቀል ላይ ካደረገው ጸሎት ፤"አባት ሆይ፥ የሚያደርጉትን አያውቁምና ይቅር በላቸው"፤ ጋር ቀጥተኛ ተመሳሳይነት ያለው ሲሆን፣ የክርስቶስን ባህርይ በሰማዕታቱ ሕይወት ውስጥ ያለውን መገለጥ ያሳያል።

ስደት የመንፈሳዊ ስርጭት ስልት

የእስጢፋኖስ መገደል በኢየሩሳሌም ባለችው ቤተ ክርስቲያን ላይ ታላቅ ስደት ቀሰቀሰ፤ ሁሉም (ከሐዋርያት በቀር) ወደ ይሁዳና ወደ ሰማርያ አገሮች ተበተኑ (ሐዋ. 8፥1)። ሆኖም እዚህ ላይ አንድ ድንቅ የእግዚአብሔር አሠራር እናያለን፦ ስደት ወንጌልን ለማጥፋት የታሰበ ቢሆንም፣ እግዚአብሔር ይህንኑ ስደት ወንጌልን ለማስፋፋት ተጠቀመበት። "የተበተኑትም ቃሉን እየሰበኩ ዞሩ።" (የሐዋርያት ሥራ 8፥4)። ጥንታዊው የቤተ ክርስቲያን ጸሐፊ ጠርጡሊያኖስ "የክርስቲያኖች ደም ዘር ነው" ሲል የገለጸው ይህንኑ መንፈሳዊ ምስጢር ነው። መከራ ቤተ ክርስቲያንን ከማዳከም ይልቅ አጠናከራት፤ አማኞችንም ከምቾት አውጥቶ ወደ ተልእኮ ገፋፋቸው።

የሄሮድስ ስደትና የቤተ ክርስቲያን ጸሎት ኃይል

በሐዋርያት ሥራ 12 ላይ የተመዘገበው ታሪክ፣ የቤተ ክርስቲያንን የጸሎት ኃይል የሚያሳይ ነው። ንጉሥ ሄሮድስ ያዕቆብን በሰይፍ ገደለው፤ ጴጥሮስንም አስሮ ሊገድለው ጠበቀው። ማኅበረሰቡ ግን በሰውኛ ኃይል ሳይሆን በመንፈሳዊ የጦር ዕቃ ታገለ፦ "በቤተ ክርስቲያን ግን ስለ እርሱ ወደ እግዚአብሔር ጸሎት አጥብቆ ይደረግ ነበር።" (የሐዋርያት ሥራ 12፥5)። እግዚአብሔርም በመልአኩ አማካኝነት በተአምር ጴጥሮስን ከእስር ነጻ አወጣው። ይህ ታሪክ፣ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም ኃይል ምላሽ የምትሰጠው በሰይፍ ሳይሆን በጸሎትና በእምነት መሆኑን ያስተምረናል፤ የመንግሥታት ኃይል የቤተ ክርስቲያንን ጉዞ ማስቆም አይችልም።

የወንጌል መስፋፋት፡ ከኢየሩሳሌም ወደ ዓለም ዳርቻ

ወደ ሰማርያና ወደ አሕዛብ የተደረገ ግኝት

ወንጌል ከኢየሩሳሌም አልፎ ወደ ሰማርያ የተስፋፋው በፊልጶስ አገልግሎት ነው (ሐዋ. 8፥4-25)። ይህ ትልቅ የዘረኝነትና የጥላቻ ድንበር መሻገር ነበር፤ አይሁዳውያንና ሰማራውያን አይተባበሩም ነበርና። ወንጌል ግን ይህን ታሪካዊ ግንብ አፍርሶ አዲስ የአንድነት ማኅበረሰብ ፈጠረ። ቀጥሎም ፊልጶስ በመንፈስ ተመርቶ ኢትዮጵያዊውን ጃንደረባ አገኘው፤ ወንጌልንም ሰብኮለት አጠመቀው። ይህ ክስተት ወንጌል ገና በመጀመሪያዎቹ ጊዜያት ወደ አፍሪካ (ወደ ኢትዮጵያ) ምድር መድረሱን የሚያመለክት አስደናቂ ታሪክ ነው (ሐዋ. 8፥26-39)።

ወደ አሕዛብ የተደረገው ትልቁ በር የተከፈተው ግን በቆርኔሌዎስ ታሪክ ውስጥ ነው (ሐዋ. 10)። ጴጥሮስ በራእይ ተመርቶ፣ ወደ ሮማዊው መቶ አለቃ ቤት ሄዶ ወንጌልን ሰበከ፤ መንፈስ ቅዱስም ቃሉን በሚሰሙት (በአሕዛብ) ላይ ወረደ። ጴጥሮስ ይህን ሲያይ፣ "እግዚአብሔር ለሰው ፊት እንዳያደላ በእውነት አስተዋልሁ" (የሐዋርያት ሥራ 10፥34) አለ። ይህ ክስተት ለቤተ ክርስቲያን ታሪክ ትልቅ የማዕዘን ድንጋይ ነው፤ ወንጌል የአንድ ብሔር ንብረት ሳይሆን፣ ለሁሉም የሰው ዘር የተዘጋጀ የድነት መልእክት መሆኑን ያረጋግጣል።

የጳውሎስ መለወጥና የሚስዮን ጉዞዎች

ቤተ ክርስቲያንን አጥብቆ ያሳድድ ከነበረው ከሳውል (ጳውሎስ) ሕይወት ይልቅ የእግዚአብሔርን ጸጋ ኃይል የሚያሳይ ሌላ ታሪክ የለም (ሐዋ. 9)። ጳውሎስ ከመለወጡ በኋላ፣ በአንጾኪያ ማኅበረሰብ ተልኮ፣ ከበርናባስና ከሌሎች አገልጋዮች ጋር ሦስት ትልልቅ የሚስዮን ጉዞዎችን በማድረግ፣ ወንጌልን በመላው እስያ ትንሹና በአውሮፓ (በግሪክና ሮም) አዳረሰ።

የኢየሩሳሌም ጉባኤ፡ የወንጌል ነጻነት ማረጋገጫ

ወንጌል ወደ አሕዛብ ሲስፋፋ፣ አንድ ትልቅ ጥያቄ ተነሳ፡ አሕዛብ ክርስቲያኖች ለመሆን በመጀመሪያ አይሁዳዊ ሥርዓትን (መገረዝና የሙሴን ሕግ) መጠበቅ አለባቸውን? ይህን ጥያቄ ለመፍታት በኢየሩሳሌም የተካሄደው ጉባኤ (ሐዋ. 15)፣ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው ትልቅ ጉባኤ ነው። ጴጥሮስ፣ ጳውሎስና ያዕቆብ ከመሰከሩ በኋላ፣ ጉባኤው በመንፈስ ቅዱስ መሪነት በአንድ ድምፅ ወሰነ፡ አሕዛብ የሚድኑት በእምነትና በክርስቶስ ጸጋ ብቻ እንጂ ሕግን በመጠበቅ አይደለም። ይህ ውሳኔ ወንጌልን ከሃይማኖታዊ ሕግ ሸክም ነጻ አውጥቶ፣ በጸጋ ላይ ብቻ የተመሠረተ መልእክት መሆኑን አስረግጧል።

ቤተ ክርስቲያን ማን ናት?

የክርስቶስ አካል

የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን ልምምድ፣ በኋላ በሐዋርያው ጳውሎስ መልእክቶች ውስጥ ወደ ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ትምህርት ተለወጠ። ቤተ ክርስቲያን "የክርስቶስ አካል" (1ኛ ቆሮንቶስ 12፥27) እንደሆነች ተገለጸ፤ እያንዳንዱ አማኝ የተለያየ መንፈሳዊ ስጦታ ያለው የአካሉ ብልት ሆኖ፣ ለጠቅላላው አካል ጤናማ ዕድገት አስተዋጽኦ ያደርጋል። ይህ ምስል ቤተ ክርስቲያንን ተራ ተቋም ወይም ድርጅት ሳትሆን፣ ራስዋ ክርስቶስ የሆነላት (ኤፌሶን 1፥22-23) ሕያው መንፈሳዊ ኅብረት መሆኗን ያሳያል።

የመንፈስ ቅዱስ ማደሪያ (ቤተ መቅደስ)

በብሉይ ኪዳን የእግዚአብሔር ክብር በቤተ መቅደስ ውስጥ እንዳደረ፣ በአዲስ ኪዳን ደግሞ ቤተ ክርስቲያን የመንፈስ ቅዱስ ማደሪያ ቤተ መቅደስ ተደርጋ ትታያለች (1ኛ ቆሮንቶስ 3፥16፤ ኤፌሶን 2፥21-22)። ይህ ትልቅ ሽግግር ነው፡ የእግዚአብሔር መገኘት ከድንጋይ ሕንጻ ወደ ሕያው አማኞች ማኅበረሰብ ተዛወረ። ይህም ማለት ቤተ ክርስቲያን ማለት ሕንጻው ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር መንፈስ የተሞላው የሰዎች ስብስብ ነው።

የክርስቶስ ሙሽራ

ቤተ ክርስቲያንን እንደ ክርስቶስ ሙሽራ አድርጎ የሚያቀርበው ትምህርት (ኤፌሶን 5፥25-27፤ ራእይ 19፥7-9)፣ ከክርስቶስ ጋር ያላትን ጥልቅ የፍቅር ግንኙነት ያሳያል። ክርስቶስ ራሱን ስለ እርሷ አሳልፎ የሰጠው፣ ቤተ ክርስቲያንን አስቀድሞ ቀድሶ፣ ነውር ወይም የፊልም ያለባት ሳትሆን፣ ክብርት አድርጎ ለራሱ ሊያቀርባት ነው። ይህ ምስል ቤተ ክርስቲያንን ወደፊት ስለሚጠብቃት የክብር ተስፋ ያመለክታል።

የቤተ ክርስቲያን ዕድገት፡ ታሪካዊ መረጃ

በሐዋርያት ሥራ ውስጥ የተመዘገቡት ቁጥሮች

ሉቃስ በሐዋርያት ሥራ ውስጥ የመዘገባቸው ቁጥሮች፣ የመጀመሪያይቱ ማኅበረሰብ እንዴት በፍጥነት እንዳደገች በግልጽ ያሳያሉ። ከጴንጤቆስጤ በፊት ማኅበረሰቡ "መቶ ሀያ የሚያህል" (ሐዋ. 1፥15) ነበር። ጴጥሮስ በጴንጤቆስጤ ቀን ከሰበከ በኋላ "በዚያን ቀን ሦስት ሺህ የሚያህል ነፍስ ተጨመሩ" (ሐዋ. 2፥41)። ከጥቂት ጊዜ በኋላ፣ ጴጥሮስና ዮሐንስ ሽባውን ፈውሰው ከሰበኩ በኋላ፣ "ቃሉን ከሰሙት ብዙዎች አመኑ፥ የወንዶችም ቍጥር አምስት ሺህ ያህል ሆነ" (ሐዋ. 4፥4)። ይህ ዕድገት አልቆመም፤ "የሚያምኑትም ከፊት ይልቅ ለጌታ ይጨመሩለት ነበር፤ ወንዶችና ሴቶችም ብዙ ነበሩ" (ሐዋ. 5፥14)። ጳውሎስ ከዓመታት በኋላ ወደ ኢየሩሳሌም ሲመለስ፣ ያዕቆብ "ወንድም ሆይ፥ በአይሁድ መካከል አምነው የነበሩት ስንት አእላፋት (በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ) እንደ ሆኑ ታያለህ" (ሐዋ. 21፥20) አለው።

ይህ አስደናቂ ዕድገት በሰው ስልት የተገኘ ሳይሆን፣ ጌታ ራሱ ሥራውን ሲሰራ የታየበት ነው። "ጌታም የሚድኑትን ዕለት ዕለት ወደ ቤተ ክርስቲያን ይጨምር ነበር" (ሐዋ. 2፥47) የተባለው ቃል በሕያው ምስክርነት ተረጋገጠ።

ከሐዋርያት ዘመን በኋላ፡ በሮም ግዛት የታየው መስፋፋት (እስከ 300 ዓ.ም)

ወንጌል ከኢየሩሳሌም አልፎ ወደ መላው ዓለም ሲስፋፋ፣ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ያልሆኑ የታሪክ ምሁራን (እንደ ሮድኒ ስታርክ) የሚያቀርቧቸው ግምታዊ ቁጥሮች አሉ። ምንም እንኳን እነዚህ ቁጥሮች እንደ ሐዋርያት ሥራ ቁጥሮች ፍጹም ባይሆኑም፣ የቤተ ክርስቲያንን አስገራሚ ታሪካዊ ዕድገት ያሳያሉ። በከባድ ስደት ውስጥም ሆኖ፣ ክርስትና በመጀመሪያዎቹ 300 ዓመታት ውስጥ የሮምን ግዛት በሙሉ አጥለቀለቀ።

ለዛሬይቱ ቤተ ክርስቲያን ያለው ትምህርት

የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ለዛሬይቱ ቤተ ክርስቲያን ተራ ታሪካዊ መረጃ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ዘላቂ መንፈሳዊ አርአያና ማንቂያ ደወል ነው። ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተችው በሰው ጥረት ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ነው፤ ዛሬም የቤተ ክርስቲያን እውነተኛ ኃይል ምንጩ ስልት፣ ገንዘብ ወይም ተቋማዊ አደረጃጀት ሳይሆን፣ የእግዚአብሔር መንፈስ ሕያው መገኘት ነው። የመጀመሪያዋ ማኅበረሰብ በሐዋርያት ትምህርት (በቃሉ)፣ በኅብረት፣ በእንጀራ መቁረስና በጸሎት ትተጋ ነበር፤ ዛሬም ጤናማ ቤተ ክርስቲያን በእነዚህ አራት ምሰሶዎች ላይ ልትገነባ ይገባል።

የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን ልግስናና ፍቅር የተሞላበት ኅብረት ዛሬም ለቤተ ክርስቲያናት ማኅበራዊ ምስክርነት ትልቅ ትምህርት ነው፤ ዓለም ቤተ ክርስቲያንን የምትመለከተው በምትሰብከው ቃል ብቻ ሳይሆን፣ እርስ በርሷ በምታሳየው የፍቅር ተግባር ጭምር ነው። ስደትና መከራ ቢያጋጥም እንኳ፣ የወንጌልን ብርሃን ፈጽሞ ሊያጠፋው አልቻለም፤ ይልቁንም መከራ ራሱ ለወንጌል ስርጭት መንገድ ሆኗል።

በመጨረሻም፣ የመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ የሚያስተምረን ትልቁ እውነት፣ ቤተ ክርስቲያን የተጠራችው ለራሷ ጥቅም ሳይሆን፣ ለክርስቶስ ስም ምስክር ልትሆን መሆኑን ነው። "እስከ ምድር ዳር ድረስ ምስክሮቼ ትሆናላችሁ" (ሐዋ. 1፥8) የተባለው ተልእኮ ገና አልተጠናቀቀም፤ ዛሬም ቤተ ክርስቲያን ይህንኑ ተልእኮ በእምነት፣ በፍቅርና በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ልትወጣ ትጠራለች።