የካሪዝማቲክ፣ የቃል እምነትና
የብልጽግና ወንጌል ቀውስ
በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ እንደ ሰደድ እሳት የተዛመተው የካሪዝማቲክ፣ የቃል እምነትና የብልጽግና ወንጌል እንቅስቃሴ፣ የወንጌሉን መልዕክት በማዛባት በቤተክርስቲያን ላይ ከባድ ሥነ-መለኮታዊና መንፈሳዊ ቀውስ አስከትሏል። እነዚህ እንቅስቃሴዎች የሰውን ስሜት በማነሳሳት እና ጊዜያዊ ማራኪነትን በመጠቀም ብዙዎችን ቢስቡም፣ ውስጣቸው ግን ከመጽሐፍ ቅዱስ ጤናማ አስተምህሮ ያፈነገጠ ነው። የካሪዝማቲክ እንቅስቃሴው የሰዎችን ትኩረት ከክርስቶስ ወደ ግለሰባዊ ልምምድ በማዞር፣ በመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ስም ለሁከትና ለትርምስ በር ከፍቷል። ነገር ግን ሐዋርያው ጳውሎስ "እግዚአብሔር የሰላም አምላክ ነው እንጂ የሁከት አምላክ አይደለም... ሁሉም ነገር በአግባብና በሥርዓት ይሁን" (1ኛ ቆሮ. 14፡33፣ 40) በማለት መለኮታዊ መሥፈርት አስቀምጧል። እውነተኛው የመንፈስ ቅዱስ አገልግሎት ዓላማ ሰዎችን በስሜት ማጦዝ ሳይሆን፣ ክርስቶስን ማክበርና (ዮሐ. 16፡14) ቤተክርስቲያንን በማነጽ (1ኛ ቆሮ. 14፡26) ወደ ፍጹም የክርስቶስ መልክ ማሳደግ ነው።
እውነተኛ መንፈሳዊነት ዘወትር ከተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል ጋር ይስማማል። ነገር ግን ይህ የተዛባ እንቅስቃሴ የቃሉን የመጨረሻ ሥልጣን በግለሰቦች ሕልም፣ ባልተፈተኑ ራእዮችና ስሜታዊ ልምምዶች ተክቶታል። ሐዋርያው ጳውሎስ "የእግዚአብሔር ሰው ፍጹምና ለበጎ ሥራ ሁሉ የተዘጋጀ ይሆን ዘንድ፥ የእግዚአብሔር መንፈስ ያለበት መጽሐፍ ሁሉ ለትምህርትና ለተግሣጽ ልብንም ለማቅናት... ይጠቅማል" (2ኛ ጢሞ. 3፡16-17) በማለት የቃሉን በቂነት ያረጋገጠውን እውነት ቸል ብሎታል። መንፈሳዊ አምልኮን ወደ ሥጋዊ መዝናኛ፣ የመሠዊያ ስፍራዎችንም ወደ ትርዒት መድረክ ዝቅ አድርጓቸዋል። ይህ አካሄድ ክርስቶስንና የተሰቀለበትን መስቀል ማዕከል ከማድረግ ይልቅ፣ የሰዎችን "መንፈሳዊ" ጀብዱ ከፍ ከፍ በማድረግ የመስቀሉን የማዳን ኃይልና የንስሐን ጥሪ አዳክሟል (1ኛ ቆሮ. 1፡17)።
የቃል እምነት አስተምህሮ ስሕተት ደግሞ እጅግ አደገኛና ሥነ-መለኮታዊ ክህደት ያዘለ ነው። ይህ ትምህርት የሰውን ቃል ከአምላክ ቃል ጋር በማስተካከል፣ እምነትን የእግዚአብሔርን ፈቃድ መጠምዘዣ አስማታዊ ቀመር አድርጎታል። "በእምነት ዓለማት በእግዚአብሔር ቃል እንደ ተዘጋጁ እናስተውላለን" (ዕብ. 11፡3) እና "ሁሉ በእርሱ ሆነ" (ዮሐ. 1፡1-3) የሚሉት ቃላት የሚያረጋግጡት፣ ከምንም ነገር የመፍጠር ኃይል የእግዚአብሔር ብቻ የተለየ ባሕርይ መሆኑን ነው። ለሰው ልጅ ቃል ተመሳሳይ የፈጠራ ኃይል አለ ማለት የፈጣሪንና የፍጡርን ድንበር የሚያፈርስ የትዕቢት ትምህርት ነው። ከዚህም ባለፈ፣ ይህ አስተምህሮ በሽታን፣ ድህነትንና መከራን “የእምነት ማጣት” ወይም “የአፍራሽ ቃል” ውጤት አድርጎ በማቅረብ፣ በመከራ ውስጥ ባሉ ቅዱሳን ላይ የጭካኔ ፍርድ ይፈርዳል። ይህ የኢዮብ ጓደኞች ይከተሉት የነበረ ሲሆን፣ እግዚአብሔር ራሱ "ስለ እኔ እንደ ባሪያዬ እንደ ኢዮብ ቅንን ነገር አልተናገራችሁምና" (ኢዮብ 42፡7) ብሎ የኮነነው ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ እንኳ የሥጋ መውጊያ በጸጋ እንደተሰጠው (2ኛ ቆሮ. 12፡7-9) መዘንጋት የለበትም።
የብልጽግና ወንጌል በበኩሉ፣ ውድ የሆነውን የክርስቶስን የመስቀል ቤዛነት ወደ ምድራዊ ሀብትና ቁሳዊ ስኬት ማግኛ መንገድ አሳንሶታል። እግዚአብሔርን እንደ ሟች የሀብት ማከፋፈያ አድርጎ በማቅረብ፣ በምዕመናን ልብ ውስጥ ስግብግብነትንና ፍቅረ ንዋይን ይዘራል። መጽሐፍ ቅዱስ ግን "እግዚአብሔርን መምሰል ማትረፊያ የሚመስላቸው... የገንዘብ ፍቅር የክፋት ሁሉ ሥር ነውና" (1ኛ ጢሞ. 6፡5, 10) በማለት አጥብቆ ያስጠነቅቃል። “ዘር መዝራት” በሚል አሳሳች ስያሜ የእግዚአብሔርን ጸጋ በገንዘብ እንደሚገዛ ሸቀጥ ማቅረብ፣ ስምዖን የመንፈስ ቅዱስን ስጦታ በገንዘብ ለመግዛት ሲሞክር ጴጥሮስ የሰጠውን ከባድ እርግማን (የሐዋ. 8፡18-20) ያስታውሳል። እውነተኛው ወንጌል ራስን መካድና የክርስቶስን ፈለግ መከተል ነው፤ ኢየሱስ "ሊከተለኝ የሚወድ ቢኖር፥ ራሱን ይካድ መስቀሉንም ተሸክሞ ይከተለኝ" (ማቴ. 16፡24) ብሎ ያቀረበው ጥሪ፣ ምቾትን ከሚሰብከው የብልጽግና ወንጌል ጋር ፈጽሞ ይቃረናል። ስለዚህ ቤተክርስቲያን ከዚህ ርካሽ የንግድ ሥርዓት ወጥታ፣ ኃጢአትን ወደሚሞግተውና ነፍስን ወደሚያድነው እውነተኛ የመስቀሉ ወንጌል መመለስ ይኖርባታል።
የጥናቱ ክፍሎች
ለሙሉ ንባብ አንዱን የትምህርት ዘርፍ ይንኩ / ይጫኑ
ታሪካዊ አመጣጥ
Historical Background
ከኒው ቶውት (New Thought) እንቅስቃሴ እስከ ኢትዮጵያ ጴንጤቆስጤ፤ የኢ.ደብሊው ኬንዮን እና ኬኔት ሐጌን ተጽዕኖ።
እምነቶችና ፅንሰ-ሀሳቦች
Key Beliefs
የካሪዝማቲክ፣ የቃል እምነት እና የብልጽግና ወንጌል ቁልፍ እምነቶች፣ የቃል ኃይል፣ መለኮታዊ ፈውስ እና የመዝራት መርህ።
የጥቅሶች ትክክለኛ ትርጓሜ
Biblical Exegesis
የብልጽግና ሰባኪዎች የሚጠቀሙባቸው ጥቅሶች ታሪካዊ-ሰዋሰዋዊ ትርጓሜ (ማርቆስ 11፣ 3ኛ ዮሐንስ፣ ሚልክያስ 3)።
ነገረ መለኮታዊ ትንተና
Theological Analysis
ከፕሮቴስታንት (ተሐድሶ) አንጻር የሚቀርብ ትንተና፤ የመከራ ነገረ መለኮት፣ ስለ ጸጋ ያለው ግንዛቤ እና ተጠያቂነት።
ንጽጽርና ተመሳሳይነቶች
Comparison
በሦስቱ እንቅስቃሴዎች መካከል ያሉ ተመሳሳይነቶች እና ከተሐድሶ ፕሮቴስታንት ጋር ያላቸው የትምህርት ልዩነት።
አገልጋዮችና ተግዳሮቶች
Ministers & Challenges
የታወቁ አገልጋዮች ዝርዝር፣ የገንዘብ ጫና፣ የሐሰት ትንቢቶች፣ የቤተሰብ መዛባት፣ እና ወደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ተሐድሶ የመመለስ ጥሪ።
ከኒው ቶውት እስከ ኢትዮጵያ ጴንጤቆስጤ
በሃያኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ እና መገባደጃ ላይ፣ በዓለም አቀፉ የፕሮቴስታንት ክርስትና ውስጥ የካሪዝማቲክ፣ የቃለ-እምነት እና የብልጽግና ወንጌል ንቅናቄዎች ፈጣንና አስገራሚ እድገት ታይቷል። ምንጫቸው በ1901 እና በ1906 በካንሳስና በሎስ አንጀለስ (አዙዛ ስትሪት መነቃቃት) ወደ ተጀመረው የጴንጤቆስጤ እንቅስቃሴ ይመለሳል፤ ይህም እንቅስቃሴ በ1960ዎቹና 1970ዎቹ ወደ ዋና ዋና ፕሮቴስታንት እና ካቶሊክ ቤተ እምነቶች ውስጥ ዘልቆ በመግባት “ካሪዝማቲክ እድሳት” የተባለውን ማዕበል ፈጠረ። በአሜሪካ እና በአውሮፓ ብቅ ያሉት እነዚህ ንቅናቄዎች፣ በግሎባላይዜሽንና በሚዲያ መስፋፋት (በተለይም በሳተላይት ስርጭትና በዘመናዊ ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ) ታግዘው በኢትዮጵያ ሃይማኖታዊ መልክዓ ምድር ውስጥም እጅግ ትልቅ ቦታ አግኝተዋል።
የ«ኒው ቶውት» (New Thought) ተጽዕኖና የኢ.ደብሊው ኬንዮን አስተዋጽኦ
የቃል እምነት እንቅስቃሴ ሥነ-መለኮታዊ መሠረት እና ታሪካዊ ዳራ፣ በርካታ የቤተክርስቲያን ታሪክ ተመራማሪዎችና ሥነ-መለኮት ምሁራን እንደሚያስረዱት፣ በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በአሜሪካ ከተነሳው «ኒው ቶውት» የተሰኘ ሜታፊዚካል እንቅስቃሴ ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው። ዲ.አር. ማክኮኔል በተባለው ታዋቂ ጥናቱ A Different Gospel (1988) ላይ በግልጽ እንዳሳየው፣ የቃል እምነት አስተምህሮ አባት ተብሎ የሚታሰበው ኢ.ደብሊው ኬንዮን (E.W. Kenyon, 1867–1948) ከዚህ የኒው ቶት ፍልስፍና ትምህርት ቤት ጋር ጥብቅ ቁርኝት ነበረው። ኬንዮን «የቃል ኃይል»፣ «አዎንታዊ ኑዛዜ» (Positive Confession) እና «አእምሮ በቁስ አካል ላይ ያለው የበላይነት» የሚሉትን የኒው ቶት ንቅናቄ ዋና ዋና ጽንሰ ሐሳቦች በመውሰድ፣ ወደ ክርስቲያናዊ የቃላት አጠቃቀም በማዛወርና ከመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች ጋር በማዳቀል ዛሬ ላለው ትምህርት መሠረት ጥሏል።
ታሪካዊና ምሁራዊ ማጣቀሻ፡ McConnell, D.R. A Different Gospel: A Historical and Biblical Analysis of the Modern Faith Movement. Peabody, MA: Hendrickson, 1988. እንዲሁም Jones, David W. & Woodbridge, Russell S. Health, Wealth and Happiness: How the Prosperity Gospel Overshadows the Gospel of Christ. Grand Rapids: Kregel, 2011.
ከኬንዮን እስከ ኬኔት ሐጌን፡ የንቅናቄው ተቋማዊ ሽግግር
ኬኔት ሐጌን ( 1917–2003) የኬንዮንን ጽሑፎችና መሠረታዊ ሐሳቦች በመውሰድ፣ (ብዙ ጊዜም የኬንዮንን ስም እንደ ምንጭ ሳያነሳ በራሱ ስም በማሳተም) የቃል እምነትን ንቅናቄ ከመጽሐፍ ገጽ ወደ ሰፊ የተግባር መድረክ አሸጋግሮታል። በተለይም በ1974 ዓ.ም. "ሬማ" (Rhema Bible Training Center) የተሰኘውን የመጽሐፍ ቅዱስ ማሰልጠኛ በመክፈት፣ ትምህርቱን ወደ ተቋማዊ ደረጃ አሳድጎታል። ከእርሱም በመቀጠል እንደ ኬኔት ኮፕላንድ፣ ቤኒ ሂን፣ ክሪፍሎ ዶላር እና ጆኤል ኦስቲን የመሳሰሉ ተጽዕኖ ፈጣሪ የቴሌቪዥን ሰባኪዎች ይህንን ትምህርት በመረከብ በዓለም ዙሪያ በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ተከታዮች አድርሰውታል።
የብልጽግና ወንጌል ታሪካዊ ዳራ እና ወደ ኢትዮጵያ መግባት
የብልጽግና ወንጌል በተመሳሳይ ወቅት፣ ከኦራል ሮበርትስ ታዋቂ የ«ዘር ገንዘብ» (Seed-Faith) ትምህርት ጋር ተጣምሮ ያደገ ነው። ይህ ትምህርት እግዚአብሔርን እንደ "መለኮታዊ ባንክ"፣ ገንዘብ መስጠትን ደግሞ እጥፍ ድርብ ሆኖ እንደሚመለስ የኢንቨስትመንት ዘር አድርጎ ይስለም። በ1980ዎቹ በቴሌቫንጀሊዝም አማካኝነት በዓለም ዙሪያ የተስፋፋው ይህ ንቅናቄ፣ በ1990ዎቹ እና በ2000ዎቹ መጀመሪያ በምዕራብ አፍሪካ (በተለይ ናይጄሪያ) እና በምስራቅ አፍሪካ ኬንያ በኩል አድርጎ ወደ ኢትዮጵያ በሰፊው ሰርጾ ገብቷል። ይህ አገባቡ፣ እ.ኤ.አ. ከ1991 (1983 ዓ.ም.) የፖለቲካ ለውጥ በኋላ ከተከሰተው የሃይማኖት ነጻነት፣ ከፈጣን የሳተላይት ቴሌቪዥን ስርጭት እድገት፣ እንዲሁም ማኅበረሰቡ ከነበረበት የኢኮኖሚና የማህበራዊ ቀውስ በፍጥነት ለመውጣት ከነበረው ጥማት ጋር ተገጣጥሞ እጅግ ፈጣን እድገት ሊያሳይ ችሏል። በኢትዮጵያ ውስጥ፣ ይህ የታሪክ ሂደት ሦስቱንም ንቅናቄዎች በተለይም በጴንጤቆስጤ እና በወንጌላዊ ማኅበረሰቦች ውስጥ ስር እንዲሰዱ በር ከፍቷል።
የታሪክ መስመር (Timeline)
የአሜሪካው የኒው ቶት (New Thought) ሜታፊዚካል እንቅስቃሴ መነሳት፤ ኢ.ደብሊው ኬንዮን ከዚህ ፍልስፍና ጋር መተዋወቅ።
የአዙሳ ጎዳና መነቃቃት (Azusa Street Revival) — የዘመናዊው ጴንጤቆስጤ እና ካሪዝማቲክ እንቅስቃሴ ታሪካዊ ጅማሮ።
ኦራል ሮበርትስ የፈውስ እና "የዘር-እምነት" (Seed-Faith) ስብከትን በማስተዋወቅ የብልጽግና ወንጌልን መሠረት መጣል መጀመሩ።
የካሪዝማቲክ እድሳት ወደ ዋና ዋና የፕሮቴስታንት ቤተ እምነቶች መስፋፋቱ፤ ኬኔት ሐጌን "ሬማ" (Rhema) የመጽሐፍ ቅዱስ ማሰልጠኛን መመሥረቱ።
በቴሌቫንጀሊዝም (የቴሌቪዥን ወንጌላዊነት) መስፋፋት የቃል እምነትና የብልጽግና ወንጌል በዓለም አቀፍ ደረጃ መዳረሱ (በነ ኬኔት ኮፕላንድ እና ቤኒ ሂን አማካኝነት)።
በኢትዮጵያ የተፈጠረው የሃይማኖት ነጻነት፣ የሳተላይት ቴሌቪዥን ስርጭት እድገትና ግሎባላይዜሽን እነዚህ ንቅናቄዎች ወደ ሀገሪቱ ገብተው በፍጥነት እንዲስፋፉ ምቹ ሁኔታ መፍጠሩ።
በኢትዮጵያ የግል መንፈሳዊ (ሚኒስትሪ) የቴሌቪዥን ጣቢያዎች መብዛት፤ የ"ነብይ" እና "ሐዋርያ" ማዕረጎች አጠቃቀም መበራከት እንዲሁም ትምህርቱ በስፋት ስር መስደድ።
የእንቅስቃሴዎቹ ቁልፍ እምነቶች
የካሪዝማቲክ እንቅስቃሴ ቁልፍ እምነቶች
ከካሪዝማቲክ ንቅናቄ ዋና እምነቶች አንዱ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ዛሬም ንቁ እና ጠቃሚ መሆናቸው ነው። እነዚህም በልሳን መናገር፣ ፈውስ፣ ትንቢት እና ተአምራት ያካትታሉ። የዚህ አመለካከት ደጋፊዎች መንፈሳዊ ስጦታዎች ለጥንትዋ ቤተ ክርስቲያን ብቻ ሳይሆን ለሁሉም የዘመን አማኞች እንደሆኑ ለማሳየት እንደ 1ኛ ቆሮንቶስ 12–14 እና የሐዋርያት ሥራ 2 ያሉትን ጥቅሶች ይጠቅሳሉ። እነዚህ ስጦታዎች የቤተ ክርስቲያንን ለመገንባት፣ አማኞችን ለማበረታታት እና ወንጌልን በብቃት ለማወጅ አስፈላጊ እንደሆኑ ይታሰባሉ። በካሪዝማቲክ ሥነ መለኮት ውስጥ፣ የእነዚህ ስጦታዎች መገኘት እና አጠቃቀም የእግዚአብሔር በሕዝቡ ሕይወት ውስጥ ንቁ ተሳትፎ እንዳለው ያሳያል።
በመንፈስ ቅዱስ መጠመቅ
ካሪዝማቲክ አማኞች ከድኅነት በኋላ በመንፈስ ቅዱስ መጠመቅ አስፈላጊ መሆኑን ያጎላሉ። ድኅነት የኃጢአት ስርየት እና ከእግዚአብሔር ጋር መታረቅን የሚያመጣ ቢሆንም፣ በመንፈስ መጠመቅ ግን አማኙን ለአገልግሎት እና ለክርስቲያናዊ ሕይወት የሚያበረታ ከድኅነት በኋላ የሚገኝ ልምምድ እንደሆነ ይታያል። ይህ ልምምድ ብዙውን ጊዜ በልሳን መናገር የታጀበ ሲሆን ይህም በመንፈስ የመሞላት ምልክት ተብሎ ይተረጎማል (ሐዋ. 2፡4፣ ሐዋ. 10፡44–46)። በታሪክ ይህ አጽንዖት በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ እንደ አዙሳ ጎዳና መነቃቃት (1906) ያሉ የጴንጤቆስጤ መነቃቃቶች ላይ ሥር የሰደደ ሲሆን ይህም በዓለም ዙሪያ ዘመናዊ የካሪዝማቲክ ንቅናቄዎችን በእጅጉ ተጽዕኖ አድርጓል።
ቀጥተኛ መንፈሳዊ ልምምድ
ሌላው የካሪዝማቲክ ንቅናቄ መለያ ከእግዚአብሔር ጋር ቀጥተኛ እና የልምምድ ግንኙነትን መሻት ነው። አምልኮ ብዙውን ጊዜ በደማቅ የምስጋና መግለጫዎች፣ ጸሎት እና ለመለኮታዊ መገለጥ ክፍት መሆን ይታወቃል። ከይበልጥ መደበኛ ወይም ሥርዓታዊ ወጎች በተለየ፣ የካሪዝማቲክ መንፈሳዊነት ስሜትን እና መንፈስን በጥልቀት የሚያሳትፍ ከእግዚአብሔር ጋር ያለን የግል ግንኙነት ከፍ አድርጎ ይመለከታል። ይህ እግዚአብሔር ሩቅ እንዳልሆነ ነገር ግን ቅርብ እንደሆነ እና ከሕዝቡ ጋር ለዋጭ በሆነ እና ሕይወትን በሚሰጥ መንገድ ለመነጋገር እንደሚፈልግ የሚያሳይ እምነት ነው (ዮሐ. 4፡24)።
በመንፈስ መመራት
ካሪዝማቲክ አማኞች መንፈስ ቅዱስ ግለሰብ አማኞችን እና ቤተ ክርስቲያንን በአጠቃላይ በመምራት ያለውን ሚና አጥብቀው ያረጋግጣሉ። ውሳኔዎች፣ አገልግሎቶች እና የዕለት ተዕለት ሕይወት በመንፈስ መመራት እንደሚመሩ ይታመናል። ይህ እምነት በሮሜ 8፡14 ላይ (“በእግዚአብሔር መንፈስ የሚመሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸውና”) በሚለው ጥቅስ ላይ የተመሠረተ ነው። ካሪዝማቲክ አማኞች በመንፈስ መመሪያ ላይ በመደገፍ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ሙሉ በሙሉ እና በተለዋዋጭነት የሚያንጸባርቅ ሕይወት ለመኖር ይጥራሉ፣ ለቅዱሳት መጻሕፍት ብቻ ሳይሆን ለመንፈስ ፈጣን ማንቀሳቀሻዎችም መታዘዝን ያጎላሉ።
የቃል እምነት (Word of Faith) ቁልፍ እምነቶች
የእምነት ኃይል
የቃል የእምነት ንቅናቄ እምነት ራሱ እውነታን መለወጥ የሚችል መንፈሳዊ ኃይል አለው በማለት ያስተምራል። በዚህ እምነት መሰረት፣ እምነት በትክክል ሲገለጽ—በተለይም በቃል—ሁኔታዎችን ሊለውጥ እና የተፈለገውን ውጤት ሊያመጣ ይችላል። ይህ እምነት ብዙውን ጊዜ እንደ ማርቆስ 11፡23–24 ("...ይህን ተራራ፣ 'ተነስተህ ወደ ባሕር ውደቅ' ቢለው፣ በልቡም ሳይጠራጠር ቢያምን... ይሆንለታል") ባሉ ጥቅሶች ላይ የተመሰረተ ነው። ስለዚህ እምነት በእግዚአብሔር ተስፋዎች ላይ መታመን ብቻ ሳይሆን፣ ከቃል ጋር ሲጣመር ሕይወትን የሚቀርጽ ንቁ ኃይል ነው።
አዎንታዊ ቃል መናገር
በቃል የእምነት ባህል ውስጥ ማዕከላዊ ልምምድ “አዎንታዊ ቃል መናገር” ነው። አማኞች የሚያምኑትን ጮክ ብለው እንዲናገሩ፣ የእግዚአብሔርን ተስፋዎች እንዲያረጋግጡ እና በሕይወታቸው ውስጥ እውነታዎች እንደሆኑ እንዲያውጁ ይበረታታሉ። ቃላት የሚገነቡ ወይም የሚያፈርሱ የፈጠራ ኃይሎች እንደሆኑ ይታሰባሉ። ስለዚህ፣ የአዎንታዊ እምነት ቃላት በረከቶችን እንደሚያመጡ፣ አሉታዊ ቃላት ግን ጉዳት ወይም ውድቀት እንደሚያመጡ ይነገራል። ንቅናቄው ለዚህ ትምህርት እንደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ምሳሌ 18፡21ን ("ሞትና ሕይወት በምላስ እጅ ናቸውና") ይጠቅሳል።
መለኮታዊ ፈውስ
የቃል የእምነት ንቅናቄ መለኮታዊ ጤንነት የእያንዳንዱ አማኝ መብት እና ውርስ መሆኑን አጥብቆ ያጎላል። በኢየሱስ ክርስቶስ መከራ እና ሞት፣ ኃጢአት ብቻ ሳይሆን በሽታም እንደተሸነፈ ያምናሉ። እንደ ኢሳይያስ 53፡5 (“በእርሱ ቁስል እኛ ተፈወስን”) እና ማቴዎስ 8፡17 ያሉ ጥቅሶች በእምነት ለሚጠይቁት አካላዊ ፈውስ የተረጋገጠ ነው ተብለው ይተረጎማሉ። ለቃል የእምነት አስተማሪዎች፣ ሕመም የእግዚአብሔር ፈቃድ አካል አይደለም፣ እና አማኞች ጤንነትን እንዲናገሩ እና ሕመምን ከእግዚአብሔር ጋር ካላቸው ቃል ኪዳን አካል እንደሆነ አድርገው እንዳይቀበሉት ይበረታታሉ።
ብልጽግና እንደ ቃል ኪዳን መብት
ሌላው ቁልፍ ነጥብ እግዚአብሔር ሕዝቡ በቁሳዊም ሆነ በመንፈሳዊ እንዲበለጽጉ እንደሚፈልግ ማመን ነው። ድህነት ብዙውን ጊዜ የዲያብሎስ ሥራ ተብሎ ሲገለጽ፣ ሀብትና ብዛት ደግሞ የእግዚአብሔር በረከት ምልክቶች እንደሆኑ ይታያል። በዚህ ንቅናቄ ውስጥ ያሉ አስተማሪዎች እንደ ዮሐንስ 10፡10 ("እኔ ሕይወት እንዲሆንላቸው፣ እንዲበዛላቸውም መጣሁ") እና 3ኛ ዮሐንስ 2 ያሉትን ጥቅሶች የገንዘብ ብልጽግና መለኮታዊ ተስፋዎች አድርገው ይተረጉማሉ። ስለዚህ፣ የቁሳዊ ስኬት ከድኅነት እና ፈውስ ጋር በአማኝ ውስጥ ያለው የክርስቶስ ውርስ አካል እንደሆነ ይቆጠራል።
የመዝራት እና የመከር መርህ
በመጨረሻም፣ የቃል የእምነት ንቅናቄ የመዝራት እና የመከርን መርህ ያጎላል፣ በተለይም በገንዘብ አሰጣጥ ላይ። መስዋዕቶች፣ በተለይም ለአገልጋዮች እና ለቤተክርስቲያኖች የሚሰጡ፣ ብዛት ያለው የገንዘብ ምርት የሚያስከትሉ “መንፈሳዊ ዘሮች” ተብለው ይታሰባሉ። ይህ ትምህርት እንደ ሉቃስ 6፡38 (“ስጡ ይሰጣችሁማል...”) እና 2ኛ ቆሮንቶስ 9፡6 ያሉትን ጽሑፎች ይጠቀማል። ስለዚህ ልግስና የመታዘዝ ተግባር ብቻ ሳይሆን የእግዚአብሔርን የተስፋ ቃል ለማግበር እንደ መንገድ ይታያል።
የብልጽግና ወንጌል (Prosperity Gospel) ቁልፍ እምነቶች
የብልጽግና ወንጌል ዋነኛ ትምህርት የእግዚአብሔር ዋነኛ ፈቃድ አማኞች በገንዘብ እና በቁሳዊ ሀብት እንዲበለፅጉ ነው የሚለው ነው። የዚህ ወንጌል ሰባኪዎች እንደ ዘዳግም 28፡11-13 ("እግዚአብሔርም በሰጠህ ምድር በበረከትህ ብዛት...") እና ዮሐንስ 10፡10 ("እኔ ሕይወት እንዲሆንላቸው እንዲበዛላቸውም መጣሁ") ያሉ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎችን በመጥቀስ ሀብት የእግዚአብሔር በረከት ምልክት እንደሆነ ይከራከራሉ። በዚህ ትምህርት መሰረት ድህነት የእግዚአብሔር ዕቅድ አካል ሳይሆን በእምነት ሊሸነፍ የሚችል እንቅፋት ነው።
ጤና እና ሀብት የቃል ኪዳን መብቶች ናቸው
የብልጽግና ወንጌል አካላዊ ፈውስ እና ቁሳዊ ሀብት በክርስቶስ ቤዛዊ ስራ የተረጋገጡ የቃል ኪዳን መብቶች እንደሆኑ ይተረጉማል። አማኞች በኢየሱስ መከራና ሞት የኃጢአት ስርየት ብቻ ሳይሆን ከበሽታና ከድህነትም ነጻ መውጣት እንደሚያገኙ ይማራሉ። ይህ ትምህርት በኢሳይያስ 53፡5 እና በ2ኛ ቆሮንቶስ 8፡9 ("ሀብታም ሲሆን ስለእናንተ ደሀ ሆነ፣ እናንተ በድህነቱ ሀብታሞች ትሆኑ ዘንድ") ላይ በሰፊው ይደገፋል። ስለዚህ ብልጽግና እና መለኮታዊ ጤንነት እንደ አማራጭ በረከቶች ሳይሆን በአዲስ ኪዳን የተረጋገጡ ተስፋዎች ተደርገው ይታያሉ።
ገንዘብ መስጠት እንደ እምነት ድርጊት
ልግስና፣ በተለይም በአስራት እና በስጦታ መልክ፣ በብልጽግና ወንጌል ውስጥ ዋነኛ የእምነት ተግባር ተደርጎ ይወሰዳል። መስጠት ብዙውን ጊዜ የእግዚአብሔርን በረከቶች "የማነቃቃት" መንገድ ተብሎ ይገለጻል፣ አንዳንዴም በእግዚአብሔር ታማኝነት ላይ ፍላጎት እንደማስቀመጥ ተደርጎ ይገለጻል። ሰባኪዎች እንደ ሚልክያስ 3፡10 ("አስራቱን ሁሉ ወደ ጎተራዬ አምጡ...ሰማያትንም መስኮት ባልከፍትላችሁ እንደ ሆነ ሞክሩኝ") እና ሉቃስ 6፡38 ("ስጡ ይሰጣችሁማል") ያሉ ጥቅሶችን ይጠቅሳሉ። የመዝራትና የማጨድ መርህ መሰረታዊ ነው፤ አንድ ሰው በሰጠ ቁጥር እግዚአብሔር በእጥፍ እንደሚመልስ ይጠበቃል።
ስኬት የመንፈሳዊ ሞገስ መለኪያ ነው
በብልጽግና ሥነ-መለኮት ውስጥ፣ ቁሳዊ ስኬት እና አካላዊ ጤንነት ብዙውን ጊዜ የእግዚአብሔር ሞገስ እና በረከት እንደ ታይ የሚታዩ ምልክቶች ተደርገው ይወሰዳሉ። በገንዘብ የበለፀጉ ወይም በአካል ጤነኛ የሆኑ አማኞች የእግዚአብሔር ተስፋዎች ሕያው ምስክሮች እንደሆኑ ይገለፃል፣ ረጅም ድህነት ወይም ሕመም ግን የደከመ እምነት ወይም የመንፈሳዊ መሰናክል ማስረጃ ተደርጎ ሊታይ ይችላል። ይህ ደግሞ መንፈሳዊነት ብዙውን ጊዜ በውጫዊ ስኬት የሚለካበትን ማዕቀፍ ይፈጥራል።
ድህነት እና ሕመም እንደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ያልሆኑ ነገሮች ተደርገው ይታያሉ
ድህነት እና ህመም ብዙውን ጊዜ የዲያብሎስ ሥራ ወይም የእምነት ማነስ ውጤት እንደሆኑ ይተረጎማሉ እንጂ የእግዚአብሔር ፈቃድ መግለጫዎች አይደሉም። በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ አማኞች መከራን እንዲጥሉ እና በእምነት፣ በቃል በመናገር እና በመስጠት ድል እንዲቀዳጁ ይበረታታሉ። እንደ 3ኛ ዮሐንስ 2 ("ወዳጅ ሆይ፣ በነገር ሁሉ እንድትከናወንልህና ጤና እንዲሆንልህ እጸልያለሁ") ያሉ ክፍሎች እግዚአብሔር ሕዝቡን ከጉድለትና ከበሽታ ነጻ እንዲኖሩ እንደሚፈልግ የሚገልጸውን አባባል ለመደገፍ ይጠቅማሉ።
የትኩረት ንጽጽር በሦስቱ ንቅናቄዎች መካከል
ግምታዊ ስሌት ከዚህ ጥናት ውይይት የተቀነጨበ፣ እያንዳንዱ ንቅናቄ በተለያዩ ትምህርታዊ ዘርፎች ላይ የሚያደርገውን አንጻራዊ አጽንዖት ያሳያል (0-10 መለኪያ)።
ስዕላዊ መግለጫው የዚህን ጥናት ትንተና በእይታ ማጠቃለያ ለማቅረብ የቀረበ ንጽጽራዊ ግምት እንጂ በስታትስቲክስ ጥናት ላይ የተመሠረተ መረጃ አይደለም።
የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች ትክክለኛ ትርጓሜ
የቃል እምነትና የብልጽግና ወንጌል ተከታዮች የሚጠቅሷቸው ጥቅሶች በአብዛኛው ከዐውዳቸው ተነጥለው ወይም “ማረጋገጫ ጥቅስ መፈለግ” (proof-texting) ተብሎ በሚጠራው የተሳሳተ ዘዴ ጥቅም ላይ ይውላሉ። ይህ ዘዴ አንድን ጥቅስ ከሥነ-ጽሑፋዊ ዐውዱ፣ ከታሪካዊ ዳራው፣ እና ከመላው መጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት (“መጽሐፍ ቅዱስ ራሱን ይተረጉማል” የሚለው መርህ) ነጥሎ በመውሰድ የግል ትርጓሜን ወደ ጽሑፉ ውስጥ የማስገባት ስሕተት ያስከትላል። ከዚህ በታች ካሉት ዋና ዋና ጥቅሶች መካከል፣ እንቅስቃሴው የሚሰጠው የተለምዶ ትርጓሜ እና ሰዋሰዋዊ-ታሪካዊ ዘዴ የሚያመለክተው ትክክለኛ ትርጓሜ ተነጻጽሮ ቀርቧል።
| ጥቅስ | የብልጽግና/ቃል እምነት ትርጓሜ | ታሪካዊ-ሰዋሰዋዊ (ትክክለኛ) ትርጓሜ |
|---|---|---|
| ማርቆስ 11፡23–24 | ቃል የፈጠራ ኃይል አለው፤ የተመኘነውን በአፍ ስንናገር ይሆናል። | ኢየሱስ የተናገረው ስለ ጸሎት በእምነት ስለመቅረብ እንጂ ስለ “አዎንታዊ ኑዛዜ” አልነበረም፤ ዐውዱ (ማር. 11፡25) ራሱ ጸሎት ከይቅርታና ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር የተያያዘ መሆኑን ያሳያል፣ ከሰው ፈቃድ ማስፈጸሚያ መሣሪያ አይደለም። ይህ ቃል ለተለየ ታሪካዊ ክስተት (የበለስ ዛፍ መርገም) ምላሽ የተሰጠ ትምህርት እንጂ ለሁሉም ዘመን ሁሉን አቀፍ “የመናገር ኃይል” ቀመር ተብሎ አይተረጎምም። |
| 3ኛ ዮሐንስ 2 | እግዚአብሔር በሁሉም ነገር ማለትም በገንዘብ እንድንከናወን ተስፋ ይሰጠናል። | ይህ የግል የደብዳቤ ሰላምታ አገላለጽ እንጂ ስነ-መለኮታዊ ተስፋ ቃል አይደለም፤ በጥንት ግሪኮ-ሮማይስጥ ደብዳቤዎች የተለመደ የመክፈቻ ሰላምታ ነው። የደብዳቤ ዘውግ ግንዛቤ ይህን ጥቅስ እንደ ትምህርታዊ አንቀጽ ሳይሆን እንደ ሰላምታ እንድናየው ያስገድደናል። |
| ኢሳይያስ 53፡5 / 2ኛ ቆሮ 8፡9 | አካላዊ ፈውስና ቁሳዊ ብልጽግና በመስቀሉ ሥራ ውስጥ የተካተቱ፣ ወዲያውኑ የሚገኙ መብቶች ናቸው። | ኢሳይያስ 53 በዋነኛነት ስለ መንፈሳዊ ፈውስ (ከኃጢአት እንደሆነ) ይናገራል፤ ማቴዎስ 8፡17 ይህን ከኢየሱስ ምድራዊ አገልግሎት ጋር ያገናኘዋል እንጂ ለሁሉም አማኝ ወዲያውኑ የሚፈጸም ዋስትና ተብሎ አይተረጎምም። አካላዊ ፈውስ የመንግሥተ ሰማያት “አስቀድሞ የመጣ ግን ገና ያልተፈጸመ” እውነታ ምልክት እንጂ ሙሉ ፍጻሜው የሚሆነው በትንሣኤ ሥጋ ብቻ ነው። 2ኛ ቆሮ 8፡9 ላይ ያለው “ሀብት” ጳውሎስ ራሱ በዐውዱ (ቁ. 9፡ 2ኛ ቆሮ 9) እንደሚያብራራው ለኢየሩሳሌም ቅዱሳን የገንዘብ ልገሳ እንዲያደርጉ ማበረታቻ ምሳሌ ነው፤ ጳውሎስ ራሱ ድህነትና እጦት አጋጥሞታል (ፊልጵ. 4፡12፣ 2ኛ ቆሮ 11፡27)። |
| ሚልክያስ 3፡10 | አስራት ስንሰጥ እግዚአብሔር በእጥፍ ገንዘብ ይመልስልናል። | ይህ ለብሉይ ኪዳን እስራኤል ብሔራዊ ቃል ኪዳን አካል የተሰጠ ተስፋ ነው፤ ከቤተ መቅደስ አገልግሎትና ከሙሴ ሕግ ግብርና-ተኮር ኢኮኖሚ ጋር የተያያዘ እንጂ ለግለሰብ አማኝ የግል ኢንቨስትመንት መርህ ተብሎ አልተሰጠም። አዲስ ኪዳን አማኝ ስጦታን የሚያቀርበው በደስታና በነጻ ልቦና እንጂ (2ኛ ቆሮ 9፡7) ገንዘብ ለማግኘት በሚደረግ ስሌት አይደለም። |
| ዘፍ. 1፡28 / “ንግግር-እምነት” | የሰው ቃል የፈጠራ ኃይል አለው፣ እንደ እግዚአብሔር ቃል። | ይህ የፍጡርን ከፈጣሪ ጋር ያለውን መሠረታዊ ልዩነት የሚያደበዝዝ ትምህርት ነው፤ መጽሐፍ ቅዱስ የፈጠራ ቃል ለእግዚአብሔር ብቻ የተለየ ባሕርይ አድርጎ ያቀርባል (ዕብ. 11፡3፣ ዮሐ. 1፡1–3)። ዘፍ. 1፡28 የተሰጠው ትእዛዝ (ብዙ ተባዙ፣ ምድርን ግዙ) እንጂ ስለ “ቃል በመናገር መፍጠር” ችሎታ ለሰው አልተሰጠም። |
| ዘዳ. 8፡18 | እግዚአብሔር ሀብት የምናገኝበትን ኃይል ስለሰጠን፣ ብልጽግና የቃል ኪዳን ምልክት ነው። | ዐውዱ ራሱ (ዘዳ. 8፡17) የሚያስጠነቅቀው “ኃይሌና የእጄ ብርታት ይህን ሀብት አገኘልኝ” ብሎ በራስ መመካትን ነው፤ ጥቅሱ ስለ ትህትናና ስለ እግዚአብሔር ጥገኝነት እንጂ ስለ ገንዘብ ማግኛ ቀመር አይደለም። ብሉይ ኪዳናዊ ብሔራዊ ቃል ኪዳን (ዘዳ. 28) አካል ነው፤ በቀጥታ ለግለሰብ አማኝ የግል ብልጽግና ተስፋ ተደርጎ አይተረጎምም። |
| ፊልጵ. 4፡19 / መዝ. 35፡27 | እግዚአብሔር “ፍላጎታችሁን ሁሉ” ማለት የቅንጦት ፍላጎትንም ጨምሮ ይሞላል። | ፊልጵ. 4፡19 የተጻፈው ጳውሎስ ራሱ በዚያው ምዕራፍ (ቁ. 11–13) “መዋረድንም አውቃለሁ መብዛትንም አውቃለሁ፤ በእያንዳንዱ ነገር በነገርም ሁሉ መጥገብንና መራብንም መብዛትንና መጉደልን ተምሬአለሁ።” ብሎ ከተናገረ በኋላ ነው፤ ተስፋው “እንደ ክብሩ ባለ ጠግነት” እንጂ እንደ ሰው ምኞት ደረጃ አይደለም። “ፍላጎት” (need) ማለት አስፈላጊ ነገር እንጂ የቅንጦት ምኞት (want) ማለት አይደለም። |
ከፕሮቴስታንት (ተሐድሶ) አንጻር
የክርስቶስ ማንነትና ሥራ
አንዳንድ የቃል እምነት አስተማሪዎች “ኢየሱስ በመስቀል ላይ ብቻ ሳይሆን በሲኦል ውስጥ መንፈሳዊ ሞት ተቀብሎ ሰይጣናዊ ስቃይ ደርሶበታል” “Jesus died spiritually” የሚል ትምህርት አስተምረዋል። ይህ ትምህርት ከጥንታዊው የኬልቄዶን የክርስቶስ ማንነት መግለጫ (451 ዓ.ም) እና ከታሪካዊ ፕሮቴስታንት እምነት መግለጫዎች (ዌስትሚኒስተር የእምነት መግለጫ 8ኛ ምዕራፍ) ፈጽሞ የተለየ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ የክርስቶስ የመስቀል ሥራ ፍጹምና የተጠናቀቀ (የ“ተፈጸመ” ዮሐ. 19፡30) መሆኑን ያስተምራል፤ ተጨማሪ ስቃይ በሲኦል አያስፈልገውም ነበር። ኢየሱስ በመስቀል ላይ ኃጢአታችንን ተሸክሞ ሙሉ ዋጋ ከፍሏል (ማቴ. 27፡50-51፣ ሉቃ. 23፡43-46)፤ ይህም የተሐድሶው ማዕከላዊ ትምህርት ነው።
ስለ ጸጋ ያለው ግንዛቤ
የብልጽግና ወንጌል ድነትን (ደኅንነትን) ብዙ ጊዜ ወደ ቁሳዊ ጥቅም ማግኛ ውል (transactional contract) ይለውጠዋል፤ ይህም ከ“ጸጋ በእምነት ብቻ” ከሚለው የተሐድሶ መርህ ጋር በቀጥታ ይጋጫል። እምነት ራሱ የመንፈሳዊ ኃይል መገልገያ ተደርጎ ሲታይ፣ እምነት ከእግዚአብሔር የጸጋ ስጦታ (ኤፌ. 2፡8–9) ወርዶ ወደ ሰብዓዊ ስኬት መሣሪያነት ይቀየራል። ይህ አካሄድ የእግዚአብሔርን ሉዓላዊነት ወደ ጎን በመተው፣ የሰውን ፈቃድ እና “ትክክለኛ ቀመር” መጠቀም ማዕከል ያደርጋል፤ ይህም ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ (ኤር. 10፡23፣ ምሳ. 16፡9) ጋር ይቃረናል። ጸጋ ሊገዛ የማይችል፣ ያለ ብቁነታችን የተሰጠ የእግዚአብሔር ነፃ ስጦታ ነው እንጂ በትክክለኛ ቀመር የሚገኝ ሽልማት አይደለም።
የመከራ ነገረ መለኮት
ማርቲን ሉተር “Theologia Crucis” (የመስቀል ነገረ መለኮት) በተባለው ጽንሰ ሐሳቡ፣ እግዚአብሔር ራሱን የሚገልጠው በክብርና በስኬት ብቻ ሳይሆን በመከራና በድካም ውስጥ ጭምር እንደሆነ አስተምሯል፤ ይህንንም ከ“ክብር ነገረ መለኮት” (Theologia Gloriae) ጋር በንጽጽር አቅርቦታል። የብልጽግና ወንጌል በምንነቱ የ“ክብር ነገረ መለኮት” ዓይነት ሲሆን፣ መከራን ሁልጊዜ እንደ ውድቀት ወይም እንደ እምነት ማነስ ምልክት አድርጎ ስለሚተረጉም፣ ኢዮብን፣ ጳውሎስን (2ኛ ቆሮ. 12፡7–10)፣ እንዲሁም ራሱን ኢየሱስን (ዕብ. 5፡8) የመሰለውን «በመከራ-በኩል-የሚደረግ-ቅድስና» ትምህርትን ይቃረናል። ሐዋርያት ራሳቸው ስደትንና ችግርን እንደ ክርስቶስ ተከታይነት ማረጋገጫ አድርገው ተቀብለውታል (ፊልጵ. 1፡29፣ 2ኛ ጢሞ. 3፡12)፤ ይህም ከ“ጤናና ብልጽግና ሁልጊዜ የተረጋገጠ መብት ነው” ከሚለው ትምህርት ጋር በቀጥታ ይጋጫል።
ተጠያቂነትና የቤተክርስቲያን አስተዳደር
የፕሮቴስታንት ተሐድሶ ትልቁ አስተዋፅዖ ከካህናዊ ተዋረድ ውጪ የቤተክርስቲያንን ተጠያቂነት በሽማግሌዎች ጉባኤ ማደራጀት ነበር። በኢትዮጵያና በአፍሪካ በስፋት የሚስተዋለው “ራስ-ሾም ነብይ/ሐዋርያ” ክስተት፣ ከማንኛውም ተቋማዊ ተጠያቂነት ውጭ ስለሚሠራ፣ ከተሐድሶው መሠረታዊ የቤተክርስቲያን አስተዳደር መርህ ጋር በቀጥታ ይጋጫል። ጳውሎስ ለቲቶና ለጢሞቴዎስ በሰጠው መመሪያ (1ኛ ጢሞ. 3፣ ቲቶ 1) የቤተክርስቲያን መሪዎች በጉባኤ ቁጥጥር ሥር ሆነው፣ በሥነ ምግባርና በትምህርት ንጽሕና ሊፈተኑ እንደሚገባ ያሳያል፤ ይህ ደግሞ የግል ገቢና የአኗኗር ዘይቤ ግልጽነትን ይጨምራል።
የመጽሐፍ ቅዱስ በቂነትና ሰዋሰዋዊ-ታሪካዊ ትርጓሜ
ተሐድሶው ካስቀመጣቸው አምስት “ብቻ” መካከል አንዱ “ሶላ ስክሪፕቱራ” ማለትም መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ ለእምነትና ለሕይወት የመጨረሻው ሥልጣን ምንጭ ነው የሚለው ነው። ይህ መርህ ጥቅስን ከዐውዱ ነጥሎ ከመጠቀም ይልቅ፣ እያንዳንዱ ጥቅስ በሥነ-ጽሑፋዊ ዘውጉ (ግጥም፣ ታሪክ፣ ደብዳቤ፣ ትንቢት)፣ በታሪካዊ ዳራው፣ እና ከመላው ቀኖናዊ መጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ጋር በሚስማማ መልኩ እንዲተረጎም ይጠይቃል። የቃል እምነት እንቅስቃሴ ብዙ ጊዜ አንድ ጥቅስ ወይም ሐረግ ብቻውን ተነጥሎ ትንቢታዊ ወይም ቀመራዊ ትርጉም እንዲሰጠው ያደርጋል፤ ይህ ደግሞ የተሐድሶው ሊቃውንት ካስተማሩት ጥንቁቅ የትርጓሜ ዘዴ ጋር ይቃረናል።
የተሐድሶው አማራጭ ራዕይ
ከላይ የተመለከቱት ትንተናዎች እንደሚያሳዩት፣ ታሪካዊ ፕሮቴስታንት ትምህርት (ከካልቪን፣ ከሉተር፣ እና ከዌስትሚኒስተር ሊቃውንት ጀምሮ) ሕይወትን የሚመለከተው በእግዚአብሔር ሉዓላዊ ጸጋ፣ በክርስቶስ ፍጹም ሥራ፣ እና መንፈስ ቅዱስ በሚያደርገው ቅድስና እና የመንፈስ ፍሬዎች ማዕቀፍ ውስጥ እንጂ በሰው ቃል ወይም እምነት “ኃይል” አማካኝነት በሚገኝ ቁሳዊ ስኬት ማዕቀፍ ውስጥ አይደለም። እውነተኛ ወንጌል ማዕከሉ ክርስቶስና የመስቀሉ ሥራ ነው (1ኛ ቆሮ. 2፡2)፤ ብልጽግናም ሆነ ችግር በእግዚአብሔር ጥበብ ስር የሚገኙ፣ አማኙን ወደ ይበልጥ መንፈሳዊ ብስለት የሚመሩ አጋጣሚዎች እንጂ የእምነት ልክ መለኪያዎች አይደሉም (ያዕ. 1፡2-4)።
በእንቅስቃሴዎቹ መካከል ያለው ንጽጽር
በመንፈስ ቅዱስ ላይ አጽንኦት መስጠት
ሦስቱም እንቅስቃሴዎች በመንፈስ ቅዱስ ኃይልና ሥራ ላይ ከፍተኛ አጽንኦት ይሰጣሉ። መንፈስ ቅዱስ ዛሬም በምእመናን ሕይወት ውስጥ በስጦታዎች፣ በመገለጦች እና በተአምራት አማካኝነት መስራቱን እንደቀጠለ ያስተምራል። እንደ ልሳን፣ ትንቢት፣ ፈውስ እና ተአምራት ያሉ መንፈሳዊ ስጦታዎች የእግዚአብሔር ንቁ መገኘት ማሳያ እንደሆኑ ተደርገው ይታያሉ።
በመለኮታዊ ፈውስ ማመን
አንድ ትልቅ ተመሳሳይነታቸው እግዚአብሔር ከተፈጥሮ በላይ በሆነ መንገድ እንደሚፈውስ ያላቸው የጋራ እምነት ነው። በጸሎት፣ በእምነት ወይም እጅ በመጫን ፈውስ የእግዚአብሔር ፈቃድ አካል እንደሆነ ይታሰባል። እንደ ያዕቆብ 5፡14-15 እና ማርቆስ 16፡17-18 ያሉ ቅዱሳን ጽሑፎች ይህን አመለካከት ለመደገፍ በተደጋጋሚ ይጠቅሳሉ።
የእምነት ማዕከላዊነት
እምነት በእግዚአብሔር ተስፋዎች ላይ መታመንን ብቻ ሳይሆን የአማኙን ሕይወት የሚቀርጽ ንቁ ኃይል እንደሆነ ይታያል። እምነት መንፈሳዊ ስጦታዎችን፣ ፈውስን ወይም ቁሳዊ ነገሮችን ለማግኘት የእግዚአብሔርን በረከቶች የሚከፍት ቁልፍ እንደሆነ ይታሰባል። (ዕብራውያን 11፡6)
የጸሎት እና የቃል ኃይል
ጸሎት እና አዎንታዊ ቃል መናገር በእነዚህ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ማዕከላዊ ሚና አላቸው። አማኞች በድፍረት እንዲጸልዩና የእግዚአብሔርን ተስፋዎች እንዲናገሩ ይበረታታሉ። ይህ አሠራር በምሳሌ 18፡21 ("ሞትና ሕይወት በምላስ እጅ ናቸው") ላይ የተመሠረተ ነው።
በእነዚህ ሦስት ንቅናቄዎች መካከል ያለው ልዩነት የተለየ ትኩረታቸውን ያንጸባርቃል። ከሥነ-መለኮት አንጻር፣ የካሪዝማቲክ ንቅናቄ ከዋናው የክርስቲያን ወጎች ጋር በቀላሉ ሲዋሃድ፣ የቃለ-እምነት እና የብልጽግና ወንጌል ትምህርቶች ግን ትችት ይቀርብባቸዋል።
ንጽጽር ሠንጠረዥ፡ የተሐድሶ ፕሮቴስታንት እና የቃል እምነት/ብልጽግና ወንጌል ሥነ-መለኮት
| ርዕሰ ጉዳይ | ታሪካዊ ፕሮቴስታንት (ተሐድሶ) አቋም | የቃል እምነት / ብልጽግና ወንጌል አቋም |
|---|---|---|
| የመጽሐፍ ቅዱስ ሥልጣን | Sola Scriptura — ቃሉ ብቻ የመጨረሻ ሥልጣን | የግል ትንቢትና “መገለጥ ዕውቀት” (revelation knowledge) ከቃሉ ጋር እኩል ወይም በላይ ይታያል |
| የእምነት ትርጉም | በእግዚአብሔር ተስፋ ላይ የሚደረግ መታመን (trust) | እውነታን የሚቀርጽ መንፈሳዊ ኃይል (spiritual force) |
| ስለ መከራ | የቅድስና ሂደት አካል፣ ለእግዚአብሔር ክብር ሊውል ይችላል (ሮሜ 5፡3–5) | የእምነት ማነስ ወይም የዲያብሎስ ውጤት ምልክት |
| ስለ ድህነት | በምድር ላይ ያለ ኑሮአዊ ሁኔታ፣ ከመንፈሳዊ ሁኔታ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት የለውም | የቃል ኪዳን ውድቀት ወይም እርግማን ምልክት |
| ስለ ፈውስ | እግዚአብሔር ይፈውሳል፤ ነገር ግን በራሱ ፈቃድ፣ ሁልጊዜ ዋስትና አይደለም (2ኛ ቆሮ 12፡8–9፣ 2ኛ ጢሞ 4፡20) | የቤዛነት ውል የተረጋገጠ አካላዊ መብት |
| ስለ ገንዘብ አሰጣጥ | የምስጋናና የፍቅር ምላሽ ተግባር (2ኛ ቆሮ 9፡7) | ብልጽግናን የሚያንቀሳቅስ “መንፈሳዊ ኢንቨስትመንት” |
| የመሪነት ተጠያቂነት | በሽማግሌዎች ጉባኤ የተደራጀ ተቋማዊ ተጠያቂነት | ብዙ ጊዜ በግለሰብ ካሪዝማ ላይ ብቻ የተመሠረተ፣ ውስን ተጠያቂነት |
| ማዕከላዊ ትኩረት | Soli Deo Gloria — ለእግዚአብሔር ክብር ብቻ | የግል ደኅንነትና ስኬት (ብዙ ጊዜ በተግባር) |
ዘመናዊ ተግዳሮቶችና አገልጋዮች
በእንቅስቃሴዎቹ የሚታወቁ አንዳንድ የኢትዮጵያ አገልጋዮች
የሚከተለው ሠንጠረዥ በእነዚህ እንቅስቃሴዎች ውስጥ የሚታወቁ አንዳንድ ኢትዮጵያውያን አገልጋዮችንና የአገልግሎት ትኩረታቸውን ያሳያል። ይህ ዝርዝር የተሟላ አለመሆኑንና የአገልጋዮች ትምህርት በጊዜ ሂደት ሊለወጥ እንደሚችል ልብ ይሏል።
| ስም | ማዕረግ | ቤተ ክርስቲያን/ንቅናቄ | ዋና ትኩረት |
|---|---|---|---|
| ታምራት ታረቀኝ | ሐዋርያ | ክራይስት ቲቪ | ካሪዝማቲክ፣ የብልጽግና መልእክቶች፣ ፓስተሮችን ማማከር |
| ሱራፌል ደምሴ | ነብይ | ፕሬዘንስ ቲቪ | ካሪዝማቲክ፣ ትንቢታዊ ንግግሮች፣ የፈውስ ትምህርቶች |
| ኢዩ ጩፋ | ነብይ | ክራይስት አርሚ ቲቪ | የdeliverance አገልግሎት፣ የፈውስና ተአምራት ማሳያዎች |
| ዳንኤል ገብሬ | ሐዋርያ | ሬማ ወንጌል | የቃል እምነት፣ በእምነት፣ በስኬትና በመንፈሳዊ ሥልጣን ላይ ያተኮረ ትምህርት |
| ሄኖክ ግርማ | ነብይ | JPS | ፈውስ፣ ትንቢታዊ ድርጊቶች፣ ስለ breakthroughs ማስተማር |
| ምስፍን አለሙ | ነብይ | ጊዮን ቲቪ | የቃል እምነት፣ በእምነት፣ deliverance እና ብልጽግና ላይ ያተኮሩ ስብከቶች |
| ዳዊት ሞላልኝ | ቢሾፕ | FBI | Deliverance፣ Breakthroughs፣ Impartation፣ ጠንካራ የወጣቶች ተከታይ |
| ዮናታን አክሊሉ | ፓስተር | አዲስ ኪዳን | የብልጽግና ትምህርት፣ የህይወት አሰልጣኝነት፣ ከሱስ ማገገም |
| ዮሐንስ ግርማ | ሃዋርያ | ዘጸአት | የቀድሞ ብልጽግና ሰባኪ፣ ሥነ-መለኮታዊ አቋሙን የቀየረ፣ የብልጽግና ወንጌልን ይተቻል |
| እስራኤል ዳንሳ | ሃዋርያ | ጂሰስ ዎንደርፉል ቲቪ | ፈውስና ተአምራት |
| ኃይለማርያም ደሳለኝ | ምዕመን መሪ | ሐዋርያዊት/ ቀዳማይ ጴንጤቆስጤ | በካሪዝማቲክ እንቅስቃሴ ውስጥ ፖለቲካዊ-ተምሳሌታዊ ሚና |
| ሚራክል ተካ | ነብይ | ሄቨን ቲቪ | የቃል እምነት/ብልጽግና፣ የፈውስ |
| ብስራት ብዙ አየሁ -ጃፒ | ሃዋርያ | የቃል እምነት/ብልጽግና | |
| ተዘራ ያሬድ | ሪቨረንድ | ጎስፕል ቲቪ | የቃል እምነት/ብልጽግና |
| ዶ/ር ተስፋሁን ሙሉአለም | ፓሥተር | ክራይስት ሚሽን ሚኒስትሪ (CM TV) | የቃል እምነት/ብልጽግና፣ የፈውስ ክሊኒኮች፣ deliverance |
| ቶማስ ምትኩ | ሐዋርያ | ባይብል አርሚ ቤተክርስቲያን | የቃል እምነት/ብልጽግና፣ በዘር-እምነት መርሆዎች ላይ ያተኮሩ ትምህርቶች |
ከላይ ከተዘረዘሩት አገልጋዮች መካከል የትኩረት ስርጭት
ስሌቱ ከላይ ባለው ሠንጠረዥ ውስጥ ከተዘረዘሩት 16 አገልጋዮች ዋና የአገልግሎት ትኩረት ላይ ተመስርቶ የቀረበ ግምታዊ ድርሻ ነው።
ዘመናዊ ተግዳሮቶች በቤተክርስቲያን ውስጥ
እነዚህ ንቅናቄዎች በኢትዮጵያ ሰፊ ተቀባይነት ቢያገኙም፣ በተለይም በገንዘብ ብዝበዛ እና በሥነ-ምግባር ላይ ከባድ ተግዳሮቶች ይገጥሟቸዋል። ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ችግሮች የግለሰብ ችግር ብቻ ሳይሆኑ፣ ከትምህርታዊ ስሕተት የሚመነጩ ሥርዓታዊ ውጤቶች መሆናቸውን መገንዘብ ያስፈልጋል፤ የተሳሳተ ትምህርት የተሳሳተ ልምምድ ያስከትላል።
የገንዘብ ጫና
በብልጽግና ላይ ያተኮሩ ትምህርቶች በአማኞች ላይ ከባድ የገንዘብ ጫና ይፈጥራሉ። ምዕመናን መለኮታዊ በረከቶችን በተስፋ በመጠበቅ ከፍተኛ የገንዘብ መዋጮ እንዲያደርጉ በተደጋጋሚ ይበረታታሉ፤ ብዙ ጊዜም “የዘር መርህ” ተብሎ በሚጠራው ትምህርት አማካኝነት ስጦታ እንደ ኢንቨስትመንት ወይም እንደ መንፈሳዊ ግብይት ይቀርባል። ይህ ልምምድ ብዙ ተከታዮችን፤ በተለይም ድሆችን ከባድ የገንዘብ ችግር ውስጥ እንዲገቡ አድርጓል፣ ይህም ቃል የተገባው ብልጽግና ሳይመጣ ይበልጥ ወደ ድህነት ሊመራ ይችላል። ይህ ከጳውሎስ ትምህርት (2ኛ ቆሮ. 9፡7) “እያንዳንዱ በልቡ እንዳሰበ ይስጥ እንጂ በኀዘን ወይም በግድ አይደለም፤ በደስታ የሚሰጥን እግዚአብሔር ይወዳልና” ከሚለው መርህ ጋር ይጋጫል፤ ስጦታ ፍርሃትን ወይም ስስት ተጠቅሞ የሚገፋፋ መሆን የለበትም።
ሐሰተኛ ተስፋዎች
የብልጽግና መልእክት ማዕከላዊ ገጽታ በልግስና የሚሰጡ ሰዎች ሀብታም ይሆናሉ የሚለው ማረጋገጫ ነው። ነገር ግን እንዲህ ያሉት ተስፋዎች አሳሳች መሆናቸው ተረጋግጧል፤ መጽሐፍ ቅዱስ ራሱ ምንም ዓይነት ቅድመ ሁኔታ የሌለው ቁሳዊ ብልጽግና ተስፋ ለግለሰብ አማኝ በሁሉም ጊዜ አይሰጥም። ብዙ አማኞች ከአቅማቸው በላይ መስዋዕት ከከፈሉ በኋላ፣ ቃል የተገባው ቁሳዊ ሽልማት ሳይመጣ ሲቀር ተስፋ እንደቆረጡና እንደተሰላቹ ይነገራል። እነዚህ ያልተሟሉ ተስፋዎች በክርስቲያን ማኅበረሰቦች ውስጥ ሰፊ ብስጭት ብቻ ሳይሆን፣ ለብዙዎች ከቤተክርስቲያንና ከክርስትና እምነት ራሱ እንዲርቁ ምክንያት ሆኗል።
የመሪዎች ሀብት እና የምዕመናን ድህነት ልዩነት
ሌላው ትልቅ ተግዳሮት በብዙ መንፈሳዊ መሪዎች የግል ሀብትና የምዕመናን ድህነት መካከል ያለው ግልጽ ልዩነት ነው። የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ከፍተኛ የገንዘብ ሀብት ሲያከማቹ፣ አብዛኞቹ አባላት በኢኮኖሚያዊ ችግር ውስጥ ይቆያሉ። ይህ ልዩነት የሃይማኖታዊ አመራር ታማኝነትን እና የብልጽግና መልእክት እውነተኛ ዓላማን በተመለከተ ከባድ የሥነ-ምግባር ጥያቄዎችን ያስነሳል። መሪዎች በምዕመናን ወጪ መበልጸጋቸው የንቅናቄውን ተአማኒነት ያበላሸዋል እና የብዝበዛ ስጋቶችን ይፈጥራል። ጳውሎስ ለሽማግሌዎች የሰጠው መመሪያ (1ኛ ጴጥ. 5፡2-3) መንጋውን “ለጥቅም ብሎ ሳይሆን በተዘጋጀ ልብ” እንዲጠብቁ የሚያዝ ነው፤ እንዲሁም 1ኛ ጢሞ. 3፡3 መሪ “ገንዘብ የማይወድድ” መሆን እንዳለበት ግልጽ መስፈርት ያስቀምጣል። የተቋማዊ ተጠያቂነትና የገንዘብ ግልጽነት አለመኖር ይህን ችግር አባብሶታል።
የሐሰት ትንቢቶች
ብዙ የሃይማኖት መሪዎችና አገልጋዮች እግዚአብሔር ያላላቸውን የሐሰት ትንቢቶችን በመናገር የአማኞችን እምነትና ተስፋ በእጅጉ ጎድተዋል። ትንቢቶች እውነት ሳይሆኑ ሲቀሩ፣ አማኞች በመንፈሳዊ መሪዎቻቸው ላይ ያላቸውን እምነት በማጣት በእግዚአብሔር ቃል ላይም ጥርጣሬ እንዲያድርባቸው ያደርጋል። ሰዎች የሐሰት ትንቢቶችን በመጠበቅ የሕይወት ውሳኔዎችን በማድረግ ወደ ተስፋ መቁረጥና ሥነ-ልቦናዊ ጫና ውስጥም ገብተዋል። አንዳንድ የሐሰት ነቢያት ደግሞ ትንቢት እውን እንዲሆን በማስመሰል ከአማኞች ከፍተኛ ገንዘብና ንብረት ይሰበስባሉ። ይህም አማኞች በፋይናንስም ሆነ በሌላ መልኩ ተጎድተዋል። ብሉይ ኪዳን ራሱ ስለ ሐሰተኛ ነቢያት ግልጽ መስፈርት ያስቀምጣል፦ ትንቢት ካልተፈጸመ ያ ነቢይ ከእግዚአብሔር እንዳልተላከ ምልክት ነው (ዘዳ. 18፡21-22)። አዲስ ኪዳንም አማኞች “መናፍስትን እንዲፈትኑ” (1ኛ ዮሐ. 4፡1) እና ትንቢትን “እንዲመዝኑ” (1ኛ ቆሮ. 14፡29) ያዛል፤ ይህ ማለት ትንቢት ያለ ምርመራ በዕውር እምነት ተቀብሎ መከተል መጽሐፍ ቅዱሳዊ አይደለም ማለት ነው።
የተዛባ የክርስቶስ አስተምህሮ
አንዳንድ የሃይማኖት እንቅስቃሴዎች የክርስቶስን ማንነት፣ ሥራ ወይም ሥቃይ በሚመለከት የተዛባ ትምህርት ያቀርባሉ። ለምሳሌ፣ የኢየሱስ ሥቃይ በሲኦል ውስጥ ነበር የሚል አስተምህሮን በማስተማር የመስቀሉን ኃይልና ሙሉነት ያሳንሳሉ፤ ይህም ከ“ተፈጸመ” (ዮሐ. 19፡30) ከሚለው የክርስቶስ የመጨረሻ ቃል ጋር ይጋጫል። በተጨማሪም፣ ትኩረት ሁሉ በምድራዊ ብልጽግና ላይ ብቻ በመሆኑ፣ የመስቀሉ ትምህርት እና የክርስቶስ የዳግም ምጻቱ (ዳግም ምጽአት) ትምህርት ፈጽሞ ተረስቷል ወይም ትኩረት አልተሰጠውም። የክርስትና ተስፋ ሙሉ በሙሉ ወደ አሁኑ ዘመን ቁሳዊ ጥቅም ሲወርድ፣ የሚመጣውን ዓለም ተስፋ (1ኛ ቆሮ. 15፣ ራዕይ 21-22) ችላ አስብሏል።
የስቃይና የድህነት ትርጓሜ
ስቃይንና ድህነትን የእግዚአብሔርን ዓላማ አካል አድርጎ አለመመልከት፤ ሁሉም ችግሮች በእምነት እጦት ወይም በዲያብሎስ ምክንያት የመጡ ናቸው የሚል አስተምህሮን ያራምዳሉ። ይህም ፈጽሞ ከመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ጋር አይስማማም። መጽሐፍ ቅዱስ ስቃይና ችግር የሕይወት አካል እንደሆኑና የእግዚአብሔርን ዓላማ ለማሟላት ጥቅም ላይ ሊውሉ እንደሚችሉ ያስተምራል። ለምሳሌ ያህል፣ ኢዮብ ያለ አንዳች ጥፋት መከራን የተቀበለ ሲሆን፣ ይህም እምነቱ እንዲፈተንና እንዲጠነክር ረድቶታል። እንዲሁም ጳውሎስና ሌሎች ሐዋርያት ለወንጌል ሲሉ ስደትና ስቃይ ደርሶባቸዋል (2ኛ ቆሮ. 11፡23-28)። ጳውሎስ ራሱ “መውጊያ በሥጋዬ” (2ኛ ቆሮ. 12፡7-9) ተሰጥቶት ቢጸልይም እግዚአብሔር “ጸጋዬ ይበቃሃል” ብሎ ምላሽ ሰጠው እንጂ ፈውስ አልሰጠውም፤ ይህ ራሱ ሁሉም መከራ ሁልጊዜ ይወገዳል ከሚለው ትምህርት ጋር ቀጥተኛ ተቃርኖ ነው። ይህ ትምህርት፣ ችግሮች ሁሉ የመጡት በእምነት እጦት ወይም በዲያብሎስ ብቻ ነው ከሚለው የተሳሳተ አስተምህሮ ጋር ይጋጫል፤ ሮሜ 8፡28-29 እንደሚያስተምረው እግዚአብሔር ችግርን እንኳ ለበጎ፣ ማለትም አማኙን ወደ ክርስቶስ አምሳል ለማምጣት ይጠቀምበታል።
የቤተሰብና የማኅበረሰብ መዛባት
ብዙ ቤተሰቦች ገቢያቸውን ከቤት ኪራይ፣ ከትምህርትና ከጤና ወጪ ይልቅ ለ“ዘር መስዋዕት” ወይም ለ“ልዩ በረከት” ስጦታ ቅድሚያ እንዲሰጡ ሲገፋፉ ይታያል፤ ይህም የቤተሰብ ኢኮኖሚያዊ መረጋጋትን ይጎዳል። ጳውሎስ ግልጽ መርህ አስቀምጧል፦ “ነገር ግን ለእርሱ ስለ ሆኑት ይልቁንም ስለ ቤተ ሰዎቹ የማያስብ ማንም ቢሆን፥ ሃይማኖትን የካደ ከማያምንም ሰው ይልቅ የሚከፋ ነው።” (1ኛ ጢሞ. 5፡8)። ስለዚህ የቤተሰብን መሠረታዊ ፍላጎት ወደ ጎን በመተው ለቤተክርስቲያን ወይም ለመሪ የገንዘብ ስጦታ ማድረግ ማበረታታት ቀጥተኛ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ተቃርኖ ነው።
ወደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ተሐድሶ
ወደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ተሐድሶ የሚደረግ ጉዞ ተጨባጭ አቅጣጫዎችን ይጠይቃል፦ በመጀመሪያ፣ የአምስቱ “ብቻ” ፣ ሶላ ስክሪፕቱራ (መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ)፣ ሶላ ፊደስ (እምነት ብቻ)፣ ሶላ ግራሺያ (ጸጋ ብቻ)፣ ሶሉስ ክርስቱስ (ክርስቶስ ብቻ)፣ እና ሶሊ ዴዎ ግሎርያ (ለእግዚአብሔር ክብር ብቻ) ፣ ወደ ስብከትና ትምህርት እምብርት መመለስ አለባቸው። ሁለተኛ፣ ግልጽ የቅዱሳት መጻሕፍት ትምህርት በሥርዓት ስብከት ውስጥ ቅድሚያ ሊሰጠው ይገባል፤ ይህም ጥቅሶችን ከዐውዳቸው ነጥሎ ከመጠቀም ይልቅ የመላውን መጽሐፍ ቅዱስ ትረካ በታማኝነት ማቅረብን ያካትታል። ሦስተኛ፣ የቤተክርስቲያን አስተዳደር በሽማግሌዎች ጉባኤና በተቋማዊ ተጠያቂነት (የገንዘብ ኦዲት፣ ግልጽ የመሪዎች ምርጫና ቁጥጥር ሂደት) ላይ የተመሠረተ መሆን አለበት፤ ይህም ማንኛውም “ራስ-ሾም” መሪ ያለ ቁጥጥር እንዳይሠራ ይረዳል። አራተኛ፣ ምዕመናን በካቴኪዝም እና ስልታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ሊታነጹ ይገባል፤ ይህም የሐሰት ትንቢትና የተሳሳተ ትምህርትን የመቋቋም አቅም ይፈጥርላቸዋል። በመጨረሻም፣ የመከራ ነገረ መለኮት ዳግም ትኩረት ማግኘት አለበት፤ ምክንያቱም እውነተኛ ክርስትና የስኬትና የብልጽግና ተስፋ ብቻ ሳይሆን፣ በመስቀል በኩል የተገለጠውን የእግዚአብሔርን ኃይል በድካምና በመከራ ውስጥ ማየትንም ይጨምራልና (2ኛ ቆሮ. 12፡9-10)።
ተጨማሪ የንባብ ምንጮች፡ Horton, Michael. Christless Christianity. Baker, 2008 · Carson, D.A. various sermons on prosperity theology · MacArthur, John. Charismatic Chaos. Zondervan, 1992 · Bowler, Kate. Blessed: A History of the American Prosperity Gospel. Oxford University Press, 2013 (ታሪካዊ፣ ገለልተኛ ትንተና) · Gifford, Paul. Christianity, Development and Modernity in Africa. Hurst, 2015 (የአፍሪካ አውድ ትንተና)።
ራሳቸውን “ነብይ” እና “ሐዋርያ”
ብለው የሰየሙ ግለሰቦች
በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ታሪክ ውስጥ፣ ዛሬ ከመቼውም ጊዜ በላይ እጅግ አሳሳቢ የሆነ መንፈሳዊ ፈተና ተጋርጦብናል። ይህም ራሳቸውን “ነብይ” እና “ሐዋርያ” ብለው በሰየሙ፣ ነገር ግን ከመጽሐፍ ቅዱስ ጤናማ አስተምህሮ ፈጽሞ ባፈነገጡ ግለሰቦች የሚመራው አጥፊ እንቅስቃሴ ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “የበግ ለምድ ለብሰው ከሚመጡባችሁ በውስጣቸው ግን ነጣቂ ተኩላዎች ከሆኑ ከሐሰተኞች ነቢያት ተጠንቀቁ” (ማቴዎስ 7፡15) በማለት ያስጠነቀቀው ቃል፣ በዘመናችን ፍጻሜውን እያገኘ ይገኛል። እነዚህ ግለሰቦች መጽሐፍ ቅዱሳዊውን የጥሪ፣ የቅድስና እና የተጠያቂነት መሥፈርት ያላሟሉ ከመሆናቸውም ባሻገር፣ የእግዚአብሔርን ሕዝብ ከእውነተኛው የመስቀሉ ወንጌል አውጥተው ወደ ሥጋዊና ምድራዊ ስኬት ብቻ የሚያተኩር የሐሰት ስብከት አስገብተውታል። ቤተክርስቲያን ከእነዚህ አጥፊ አስተምህሮዎች ራሷን በማንጻት ወደ ቃሉ መሠረት መመለስ ይኖርባታል።
የእነዚህ እንቅስቃሴዎች መዘዝ በምዕመናን ሕይወት ላይ ያስከተለው ጥፋት እጅግ ዘግናኝና ዘርፈ ብዙ ነው። ሐዋርያው ጴጥሮስ በመንፈስ አርቆ ሲመለከት፣ “ገንዘብንም በመመኘት በተፈጠረ ነገር ይረቡባችኋል፤ ፍርዳቸውም ከጥንት ጀምሮ አይዘገይም ጥፋታቸውም አያንቀላፋም” (2ኛ ጴጥ. 2፡3) እንዳለው፤ ዛሬ የእግዚአብሔር ቤት የንግድ መናኸሪያ፣ ምዕመኑም የጥቅም ምንጭ ተደርጓል። በ“ትንቢት” እና በ“ተአምር” ስም የሚፈጸመው ሥነ-ልቦናዊ ማጭበርበር፣ በርካቶችን ያለ የትኛውም የፋይናንስ ግልጽነት ለከፋ ብዝበዛ ዳርጓል። ከዚያም አልፎ፣ የሐሰት የመፈወስ ተስፋ በመስጠት ሕክምናቸውን እንዲያቋርጡ የተደረጉ እልፍ ነፍሳት ለሞት ተዳርገዋል፤ የሐሰት ትንቢቶች ቤተሰብን አፈራርሰዋል፤ እንዲሁም በመንፈሳዊ ፍርሃትና ማስፈራሪያ ሰዎችን በባርነት ጠፍንገው ይዘዋል። ይህ ተግባር ስሕተት ብቻ ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ስም የሚፈጸም ከባድ መንፈሳዊ ወንጀል ነው።
በመሆኑም፣ ቤተክርስቲያን ወደ ቀድሞው ንጹሕ የቃሉ መሠረት በአስቸኳይ መመለስ አለባት። ምዕመናንም ቢሆኑ ልክ እንደ ቤርያ ሰዎች “ቃሉን በሙሉ ፈቃድ ተቀበሉ፥ ነገሩ እንደዚሁ ይሆንን? እያሉ ዕለት ዕለት መጻሕፍትን ይመረምሩ ነበር” (የሐዋ. 17፡11) በተባለላቸው መሠረት፣ የሚሰሙትን ትምህርት፣ የተናጋሪውን ታዋቂነት ወይም ካሪዝማ ወደ ጎን በመተው፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ሚዛን የመመርመር የዳበረ ልማድ ሊኖራቸው ይገባል። እውነተኛው ወንጌል የኃጢአት ስርየት፣ የነፍስ ድነት እና የዘላለም ሕይወት እንጂ፣ ሟችና አላፊ የሆነ የዚህ ዓለም ሥጋዊ ድሎት አይደለም (ማርቆስ 8፡36)። ሐዋርያው ጳውሎስ “ለራስህና ለትምህርትህ ተጠንቀቅ... ይህን ብታደርግ ራስህንም የሚሰሙህንም ታድናለህና” (1ኛ ጢሞ. 4፡16) በማለት እንዳዘዘው፣ ይህንን የሐሰት ትምህርት በድፍረት ማጋለጥና ጤናማውን የእግዚአብሔር ቃል ማስተማር የዘመኑ የሞትና የሕይወት ጉዳይ፣ እንዲሁም ትልቁ መንፈሳዊ ግዳጃችን ነው።
"ከሄድሁ በኋላ ለመንጋው የማይራሩ ጨካኞች ተኩላዎች እንዲገቡባችሁ፥ ደቀ መዛሙርትንም ወደ ኋላቸው ይስቡ ዘንድ ጠማማ ነገርን የሚናገሩ ሰዎች በመካከላችሁ እንዲነሡ እኔ አውቃለሁ።"
የሐዋርያት ሥራ 20:29-30 —