በታሪክና በወንጌል እውነት መካከል

ሲንክሪቲዝም (ሃይማኖታዊ ቅልቅል)

ሲንክሪቲዝም (ሃይማኖታዊ ቅልቅል) የምንለው እርስ በርሳቸው የማይጣጣሙ ሃይማኖታዊ እምነቶችን፣ ልምምዶችን ወይም የዓለም እይታዎችን መደበኛውን ትውፊት በሚያጓድል መልኩ ማቀላቀልን ያመለክታል። ይህ ክስተት በመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ ውስጥ አዲስ አይደለም፤ ከግብፅ ወጥታ ወደ ተስፋይቱ ምድር ስትገባ የነበረችው እስራኤል፣ ደጋግማ በዙሪያዋ ካሉ ሕዝቦች ሃይማኖታዊ ልማድ ጋር ራሷን ስታደባልቅ ትገኝ ነበር። ነቢዩ ሆሴዕ የያህዌን ሙሽራ የነበረችውን እስራኤልን ከበኣል ጋር ካመነዘረች ሚስት ጋር በማመሳሰል፣ "በተራሮችም ራስ ላይ ይሠዋሉ፤ ጥላውም መልካም ነውና ከኮምበልና ከልብን ከአሆማም ዛፍ በታች በኮረብቶች ላይ ያጥናሉ፤ ስለዚህ ሴቶች ልጆቻችሁ ይገለሙታሉ፥ ሙሽሮቻችሁም ያመነዝራሉ።" (ሆሴዕ 4፡13) ብሎ በሚያሳዝን ቃል ይገልጻል። ነቢዩ ኤርምያስም በተመሳሳይ፣ ሕዝቡ "ሕዝቤ ሁለቱን ክፉ ነገሮች አድርገዋልና፤ እኔን የሕያውን ውኃ ምንጭ ትተውኛል፥ የተቀደዱትንም ጉድጓዶች፥ ውኃውን ይይዙ ዘንድ የማይችሉትን ጉድጓዶች፥ ለራሳቸው ቆፍረዋል።" (ኤርምያስ 2፡13) በማለት፣ ሲንክሪቲዝም ምንጊዜም የልብ ክህደት እንደሆነ ያጋልጣል። ይህ የሚያሳየው የሲንክሪቲዝም ችግር የውበት ወይም የልማድ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፣ በመሠረቱ የልብ ታማኝነት ጉዳይ መሆኑን ነው።

ይሁን እንጂ ይህ ብያኔ በጥንቃቄ ሊተገበር ይገባል። ክርስትናን ምዕራባዊ ባልሆነ ባህላዊ መንገድ መግለጽ ሁሉ ሲንክሪቲዝም አይባልም። ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ "አይሁድንም እጠቅም ዘንድ ከአይሁድ ጋር እንደ አይሁዳዊ ሆንሁ፤ ከሕግ በታች ያሉትን እጠቅም ዘንድ፥ እኔ ራሴ ከሕግ በታች ሳልሆን፥ ከሕግ በታች ላሉት ከሕግ በታች እንዳለሁ ሆንሁ" (1ኛ ቆሮንቶስ 9፡20-23) በማለት፣ ወንጌልን በተለያዩ ባህላዊ ዐውዶች ውስጥ የማዋሐድ ተልእኮአዊ ጥበብን ያሳያል። ስለዚህ ሕጋዊ በሆነ የባህል ትስስር እና ሕገ-ወጥ በሆነ ሃይማኖታዊ ቅልቅል መካከል ያለው ሥነ-መለኮታዊ መስመር የሚሰመረው፣ ባህላዊ ማመቻቸቱ የክርስቶስን ብቸኛ አዳኝነት፣ ለሌሎች መንፈሳዊ ኃይላት አምልኮ እንዳናቀርብ የተሰጠውን ክልከላ፣ ወይም ክርስቶስ ብቸኛ የድነት መካከለኛ ነው የሚለውን አዲስ ኪዳናዊ አጽንዖት በሚያጓድልበት ደረጃ ላይ ብቻ ነው።

"ከአጋንንት ጋር ማኅበረተኞች እንድትሆኑ አልወድም" — 1ኛ ቆሮንቶስ 10፡14-22

ሐዋርያው ጳውሎስ ለቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን በጻፈው መልእክት፣ በጣዖት ለተሠዋ ምግብ ዙሪያ ለተነሣው ተግባራዊ ጥያቄ ምላሽ ሲሰጥ፣ ወደ ጥልቅ እውነት ያመራል። "ስለዚህ፥ ወዳጆቼ ሆይ፥ ጣዖትን ከማምለክ ሽሹ።" (1ኛ ቆሮንቶስ 10፡14) በሚል ግልጽ ትእዛዝ ይጀምርና፣ የጌታን ጽዋ የሚጠጡና በጠረጴዛው የሚካፈሉ ሁሉ ከክርስቶስ ጋር ኅብረት እንዳላቸው ካስረዳ በኋላ፣ በተመሳሳይ አኳኋን በጣዖት አገልግሎት የሚካፈሉ ደግሞ ከጣዖቱ ጀርባ ካሉት መንፈሳዊ ኃይላት ጋር ኅብረት እንዳላቸው ያስተምራል፦ "የማቀርበውም ጣዖት ነገር ነው ወይስ ጣዖት የሚሠዋለት ነገር ነው? ነገር ግን አሕዛብ የሚሠዉት ለአጋንንት ነው እንጂ ለእግዚአብሔር አይደለም እላለሁ፤ ከአጋንንት ጋር ማኅበረተኞች እንድትሆኑ አልወድምእንግዲህ ምን እላለሁ? ለጣዖት የተሠዋ ምናምን ነው እላለሁን? ወይስ ጣዖት ምናምን እንዲሆን እላለሁን? አይደለም፤ ነገር ግን አሕዛብ የሚሠዉት ለአጋንንት እንዲሆን እንጂ ለእግዚአብሔር እንዳይሠዉ እላለሁ፤ ከአጋንንትም ጋር ማኅበረተኞች እንድትሆኑ አልወድም።" (1ኛ ቆሮንቶስ 10፡19-20)። ይህ ቁልፍ ጥቅስ የሚያስተምረው መሠረታዊ መርህ፣ ሃይማኖታዊ ተሳትፎ ገለልተኛ ተግባር አለመሆኑን ነው፤ ማንኛውም የአምልኮ ሥርዓት ወደ አንድ መንፈሳዊ እውነታ በር ይከፍታል፤ አማኙም ወይ ከክርስቶስ ጋር ወይም ደግሞ ካልታወቀ መንፈሳዊ ኃይል ጋር ኅብረት ውስጥ ይገባል። ጳውሎስ በመቀጠል "የጌታን ጽዋና የአጋንንትን ጽዋ ልትጠጡ አትችሉም፤ ከጌታ ማዕድና ከአጋንንት ማዕድ ልትካፈሉ አትችሉም።" (1ኛ ቆሮንቶስ 10፡21) በማለት፣ ድርብ ታማኝነት የማይቻል መሆኑን በጽኑ ያስረግጣል። ለኢትዮጵያዊ አማኝ ይህ ጥቅስ በኢሬቻ ሥርዓት፣ በመናፍስት ጥሪ ወይም በሌላ ማንኛውም ባህላዊ ሃይማኖታዊ ልምምድ ተሳትፎ ላይ ቀጥተኛ አንድምታ አለው፤ ጥያቄው "ይህ ባህል ነው ወይስ ኃጢአት ነው" ብቻ ሳይሆን፣ "በዚህ ተሳትፎ ውስጥ ከየትኛው መንፈሳዊ ኃይል ጋር ነው ኅብረት የምፈጥረው" የሚል ጭምር ነው።

የኢሬቻ-ዋቄፋና ሥርዓት እና የክርስቲያኖች ተሳትፎ

የኢሬቻ በዓል እና ሰፋ ያለው የኦሮሞ ሕዝብ የዋቄፋና ሃይማኖታዊ ሥርዓት፣ በዘመናዊቷ የኢትዮጵያ ክርስትና ውስጥ በባህልና ሃይማኖት መገናኛ ነጥብ ላይ የሚገኝ እጅግ አከራካሪ ሥነ-መለኮታዊ ጉዳይ ነው። ኢሬቻ ባህላዊ በዓል ብቻ ሳይሆን በመሠረቱ ሃይማኖታዊ የሆነ ሥርዓት ነው፤ ይህም ዋቃን (የኦሮሞን የበላይ አምላክ) በቀጥታ መጥራትን፣ በተቀደሱ የውሃ ሥፍራዎች ላይ ሃይማኖታዊ መሥዋዕቶችን ማቅረብን፣ በዋቄፋና የዓለም እይታ በኩል በረከትን መጠየቅን፣ እና ሥርዓቱን የሚመሩትን ቃሉዎች (ባህላዊ ካህናትን) ተሳትፎ ያጠቃልላል። ክርስቲያኖች በኢሬቻ ላይ መሳተፍ አለባቸው ወይስ የለባቸውም የሚለው ጥያቄ የቱንም ያህል ማኅበራዊ ፋይዳ ቢኖረውም፤ በባህል አጋርነት፣ በብሔራዊ ማንነት ወይም በማኅበረሰብ ትስስር ሰበብ ብቻ ምላሽ ሊያገኝ አይችልም። ዋናው እና አግባብነት ያለው ጥያቄ፤ "በኢሬቻ ሃይማኖታዊ ሥርዓት ውስጥ መሳተፍ፣ በኢየሱስ ክርስቶስ ከተገለጠው ከእውነተኛው አምላክ ውጪ ለሆነ ሌላ መለኮታዊ አካል አምልኮን ማቅረብ ነውን?" የሚለው ነው። እግዚአብሔር በሲና ተራራ ላይ ለእስራኤል "ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ... አትስገድላቸው፥ አታምልካቸውምም፤ እኔ እግዚአብሔር አምላክህ ቀናተኛ አምላክ ነኝና" (ዘጸአት 20፡3-5) ብሎ የሰጠው ትእዛዝ የክርስትና እምነት ማዕከላዊ መሠረት ነው። እግዚአብሔር "ቀናተኛ" ተብሎ የሚገለጸው ስሜታዊ ድክመትን ለማሳየት ሳይሆን፣ ለራሱ ሕዝብ ያለውን ልዩና ብቸኛ ፍቅር ነው፤ ልክ እንደ ታማኝ ባል ለሚስቱ ካለው ቅንዓት ጋር በሚመሳሰል መልኩ።

የታቦት ትውፊት፡ አምልኮት፣ ማንነት፣ እና የክርስቶስ በቂነት

በእያንዳንዱ የኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሚገኙት ከእንጨት ወይም ከድንጋይ የተሠሩ የጽላት መሠዊያዎች ላይ ያተኮረው እና የመጀመሪያው የሙሴ የቃል ኪዳን ታቦት አክሱም ውስጥ ይገኛል ከሚለው ሰፊ የይገባኛል ጥያቄ ጋር የተያያዘው የኢ.ኦ.ተ.ቤ. የታቦት ትውፊት፣ ሁለተኛው ዋና የሲንክሪቲዝም ሥነ-መለኮታዊ ስጋት ነው። የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊ ግን፣ የብሉይ ኪዳኑ ድንኳንና ታቦት "የሚመጣው መልካም ነገር ጥላ" (ዕብራውያን 10፡1) እንደነበሩ በማስተማር፣ ትክክለኛው እውነታ ግን ራሱ ክርስቶስ መሆኑን ያስረግጣል፤ "ስለዚህም ደግሞ ወደ እግዚአብሔር በእርሱ የሚመጡትን ፈጽሞ ሊያድናቸው ይችላል፥ ስለ እነርሱ ሊማልድ ዘወትር በሕይወት አለና" (ዕብራውያን 7፡25 ንባብ)። ኢየሱስ ራሱ "እውነተኛ አምላኪዎች በመንፈስና በእውነት ለአብ የሚሰግዱበት ጊዜ ይመጣል አሁንም ደርሶአል፤ አብ ስለሚሰግዱለት እንደዚህ ያሉትን ይፈልጋልና" (ዮሐንስ 4፡23) በማለት፣ እውነተኛ አምልኮ ከማንኛውም አካላዊ ቅርስ ወይም ቦታ ይልቅ በመንፈስና በእውነት ላይ የተመሠረተ መሆኑን ገልጿል። ስለዚህ ለታቦት ወይም ለሌላ ማንኛውም ቅዱስ ተብሎ ለሚታሰብ አካላዊ ነገር የሚሰጥ ከልክ ያለፈ አምልኮታዊ ግምት፣ ከክርስቶስ ራሱ የተሟላና በቂ የሆነ የማዳን ሥራ ትኩረትን የሚያዘናጋ አደጋ ስላለው በጥንቃቄ ሊመረመር ይገባል።

መናፍስትን መጥራት፣ ጸበል፣ እና የሕዝብ ክርስትና

የኢትዮጵያ ክርስቲያን ሲንክሪቲዝም ሦስተኛው ገጽታ የአኒሚስቲክ ልምምዶች፣ መናፍስትን መጥራት፣ ጸበልን ከታለመለት ሃይማኖታዊ ሥርዓት ውጪ መጠቀም፣ ክታብን ለጥበቃ መያዝ፣ እንዲሁም ከባህላዊ ፈዋሾችና ከመናፍስት አዋቂዎች ጋር መማከር ነው። ሙሴ ለእስራኤል ሕዝብ ወደ ተስፋይቱ ምድር ከመግባታቸው በፊት፣ "በአንተ መካከል ልጁን ወይም ልጁን በእሳት የሚያሳልፍ፥ በጠንቋይነትም የሚጠነቁል፥ በምዋርተኛነትም የሚሰግር፥ አስማተኛም፥ በድግምት የሚደግም... ሙታንን የሚጠይቅም አይገኝብህ፤ እነዚህን የሚያደርግ ሁሉ በእግዚአብሔር ዘንድ የተጠላ ነውና" (ዘዳግም 18፡10-12) በማለት በጽኑ አስጠንቅቆ ነበር። ነቢዩ ኢሳይያስም በተመሳሳይ፣ ወደ መናፍስት አዋቂዎችና ጠንቋዮች ከመሄድ ይልቅ ሕዝቡ ወደ ሕግና ወደ ምስክር እንዲመለስ ሲያሳስብ፣ "ወደ ሕግና ወደ ምስክር ተመልከቱ፤ እንደዚህ ቃል ባይናገሩ ለእነርሱ ንጋት የለም" (ኢሳይያስ 8፡19-20) በማለት ግልጽ የሆነ አማራጭ ያቀርባል፦ ወይም ወደ እግዚአብሔር ቃል ወይም ወደ ጨለማ መንፈሳዊ ምንጮች። ለብዙ ኢትዮጵያውያን አማኞች፣ የክርስትና ማንነታቸውን ጠብቀው ሳሉ ወደ ባህላዊ ፈዋሾች መሄድ ወይም ጸበልን እንደ አስማታዊ መፍትሔ መጠቀም ተራ ተግባር ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን ቃሉ የሚያስተምረው፣ የክርስቶስ ተከታይ ብቸኛ መተማመኛውና ተስፋው በእግዚአብሔር ላይ ብቻ ሊሆን እንደሚገባ ነው።

አመጣጡ እና በከተሜው ወንጌላውያን ዘንድ ያለው ፈጣን ዕድገት

የብልጽግና ወንጌል (Prosperity Gospel) ቲዮሎጂያዊ መሠረት፣ ቁሳዊ ብልጽግናንና አካላዊ ጤንነትን እንደ መለኮታዊ በረከት መለኪያ ከመቁጠሩም ባሻገር፣ በቂ እምነት ላላቸው አማኞች እንደ መብት የሚቆጠር አቋም ነው። ይህ አስተምህሮ ከ1980ዎቹ ጀምሮ በአሜሪካ የቴሌቪዥን ሥርጭቶች፣ በተተረጎሙ ሥነ-ጽሑፎች እና በፓን-አፍሪካ ካሪዝማቲክ ንቅናቄዎች አማካኝነት ወደ ኢትዮጵያ የወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት መዋቅር ውስጥ ዘልቆ ገብቷል፤ በከተሞች ውስጥ የሚታየውን ከፍተኛ የኢኮኖሚ ክፍተት ተከትሎ ፈጣን መስፋፋት አሳይቷል። ድህነት፣ ሥራ አጥነት እና ኢኮኖሚያዊ አለመረጋጋት ላይ ላሉ ብዙ ወጣት ኢትዮጵያውያን፣ "እምነትህ ብቻ በቂ ከሆነ ትበለጽጋለህ" የሚለው መልእክት ተስፋ ሰጪ እንደመሆኑ በፍጥነት ተቀባይነትን አግኝቷል። ይህ ግን የመንፈስ ችግር ብቻ ሳይሆን የትርጓሜ (hermeneutical) ችግር ጭምር ነው፤ ምክንያቱም ግለሰባዊ ጥቅሶችን ከዐውዳቸው ውጪ በማውጣት፣ አጠቃላይ የመጽሐፍ ቅዱስን ትረካ የሚቃረን ሥርዓት ይገነባል።

"ነፍስህ በሚለመልምበት እንደሚለምልም እወዳለሁ" — 3ኛ ዮሐንስ 2 እና ዮሐንስ 10፡10 ትክክለኛ ትርጓሜ

ከብልጽግና ወንጌል ተከታዮች መካከል በተደጋጋሚ ከሚጠቀሱ ጥቅሶች አንዱ 3ኛ ዮሐንስ 2 ነው፦ "ወዳጄ ሆይ፥ ነፍስህ በሚለመልምበት እንደምትለመልም፥ በነገር ሁሉ ደኅና እንድትሆንና ጤናማ እንድትሆን እለምናለሁ።" ይህ ጥቅስ በጥንቃቄ ሲመረመር፣ ሐዋርያው ዮሐንስ ለወዳጁ ለጋይዮስ በጻፈው የግል መልእክት መክፈቻ ላይ የተቀመጠ የተለመደ የግሪክ ደብዳቤ ሰላምታ ፎርሙላ እንጂ፣ ስለ ቁሳዊ ብልጽግና የተሰጠ ሥነ-መለኮታዊ ተስፋ ወይም ተስፋ ቃል አይደለም። በተመሳሳይ፣ ኢየሱስ "እኔ ሕይወት እንዲሆንላቸው እንዲበዛላቸውም መጣሁ" (ዮሐንስ 10፡10) ሲል፣ በዐውዱ ውስጥ የሚናገረው ስለ መልካሙ እረኛና ስለ ሌባው መካከል ስላለው ንጽጽር ነው፤ የተስፋው ትኩረትም ከሞት ወደ ዘላለም ሕይወት፣ ከመንፈሳዊ ድህነት ወደ መንፈሳዊ ሙላት የሚደረግ ሽግግር እንጂ የባንክ ሒሳብ ማደግ አይደለም። ዘዳግም 28፡1-14 ላይ ለእስራኤል የተሰጠው በረከትም፣ በሲና ኪዳን ውስጥ ከሕግ ታዛዥነት ጋር በጥብቅ የተያያዘ፣ ለተለየ ሕዝብ በተለየ ታሪካዊ ወቅት የተሰጠ የቃል ኪዳን ፎርሙላ እንጂ፣ ለአዲስ ኪዳን አማኝ ሁሉ በቀጥታ የሚተላለፍ ሁለንተናዊ የገንዘብ ተስፋ ቃል አይደለም።

"የለመናችሁትን ሁሉ እንዲሆንላችሁ እመኑ" — የማርቆስ 11፡24 ትክክለኛ ዐውድ

ማርቆስ 11፡24 እና ትይዩው ማቴዎስ 21፡22 ("የምትለምኑትን ሁሉ አምናችሁ ብትለምኑ ታገኙታላችሁ")፣ ብዙ ጊዜ እምነትን እንደ ሜታፊዚካዊ "ኃይል" አድርገው ለሚያቀርቡ ሰባኪዎች ተወዳጅ ጥቅስ ናቸው። ነገር ግን የቅርቡ ዐውድ የደረቀችውን በለስ ታሪክ ተከትሎ የሚነሳ ትምህርት ሲሆን፣ ትኩረቱም በኢየሱስ ስም ስለሚቀርብ ጸሎት፣ በእግዚአብሔር ፈቃድና ሉዓላዊነት ማዕቀፍ ውስጥ ስለሚደረግ እምነት እንጂ፣ የፈለግነውን ነገር ሁሉ በራሳችን ፈቃድ "አዎንታዊ ኑዛዜ" በማድረግ ከእግዚአብሔር ማስገደድ እንደምንችል የሚያስተምር አይደለም። ራሱ ኢየሱስ በጌቴሴማኒ የአትክልት ስፍራ ውስጥ ሲጸልይ "አባት ሆይ፥ ብትወድስ ይህችን ጽዋ ከእኔ ውሰድ፤ ነገር ግን የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ" (ሉቃስ 22፡42) በማለት፣ የጸሎት ልመና ሁሉ ለእግዚአብሔር ፈቃድ በመገዛት ላይ የተመሠረተ ሊሆን እንደሚገባ ፍጹም ምሳሌ ትቶልናል። እንዲሁም ዕብራውያን 11፡1 "እምነትም የሚታመንበት ነገር...ማስረጃው ነው" ሲል፣ እምነትን በእግዚአብሔር ባሕርይና ተስፋ ቃል ላይ እንደ መታመን እንጂ፣ ቁሳዊ ውጤቶችን በራስ ኃይል እንደሚያመነጭ መንፈሳዊ ማሽን አድርጎ አይገልጸውም።

የኢዮብ፣ የጳውሎስና የክርስቶስ ራሱ ምስክርነት፡ ድህነት የእምነት ማነስ ምልክት አይደለም

የብልጽግና ወንጌል በጣም አደገኛ ከሆኑት ትምህርቶቹ አንዱ፣ ቁሳዊ ሀብት የመለኮታዊ ሞገስ ምልክት ሲሆን፣ ድህነትና መከራ ደግሞ የእምነት ማነስን ወይም የተደበቀ ኃጢአትን የሚያመለክቱ ናቸው የሚል ነው። ይህ አቋም ግን በቀኖናዊው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከሚገኙት እጅግ ታማኝ የመከራ ተቀባዮች ምስክርነት ጋር ፈጽሞ ይጋጫል። ኢዮብ ንጹሕና ቅን ሰው ሆኖ ሳለ ሁሉንም ንብረቱን፣ ልጆቹንና ጤናውን በአንድ ጊዜ አጣ፤ ወዳጆቹም “ኃጢአትህ ነው” ሲሉት፣ እግዚአብሔር በመጨረሻ ኢዮብን አይደለም እንደዚያ ያሉትን ወዳጆቹን ገሠጻቸው (ኢዮብ 42፡7)። ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ፣ ለወንጌል አገልግሎት ሲል የተቀበለውን መከራ ዘርዝሮ፣ "በጅራፍ ከአምስት ጊዜ አርባ የሚጎድል ግርፋት ተገረፍሁ... በባሕር ላይ ተሰበርሁ... በራብና በጥማት ብዙ ጊዜ በጦም ሳለሁ በብርድና በራቁትነት" (2ኛ ቆሮንቶስ 11፡24-27) ብሎ ይመሰክራል፤ ይህም ሁሉ የሆነው ግን ጳውሎስ ደካማ እምነት ስለ ነበረው አይደለም፣ ተልእኮውን ታማኝ ሆኖ ስለ ፈጸመ እንጂ። ጳውሎስ በተጨማሪ "የምበዛበትንም አውቃለሁ የምጎድልበትንም አውቃለሁ፤ በሁሉና በነገር ሁሉ ጠግቤ መብላትንም መራብንም መብዛትንም መጉደልንም ተምሬአለሁ" (ፊልጵስዩስ 4፡11-13) በማለት፣ እውነተኛ የክርስቲያናዊ እርካታ በሁኔታዎች ላይ ሳይሆን በክርስቶስ ላይ የተመሠረተ መሆኑን ያስተምረናል። ከሁሉም በላይ ግን፣ ራሱ ኢየሱስ ክርስቶስ በምድር ላይ በነበረበት ጊዜ "ለቀበሮዎች ጉድጓድ ለሰማይም ወፎች መሳፈሪያ አላቸው፥ ለሰው ልጅ ግን ራሱን የሚያስጠጋበት የለውም" (ማቴዎስ 8፡20) ብሏል፤ ጳውሎስም ስለ ክርስቶስ "ሀብታም ሲሆን እናንተ በእርሱ ድህነት ባለ ጠጋዎች እንድትሆኑ ስለ እናንተ ድሀ ሆነ" (2ኛ ቆሮንቶስ 8፡9) በማለት ይህንን የክርስቶስን ፈቃደኛ ድህነት ከወንጌል ልብ ጋር ያስተሳስረዋል። ስለዚህ ቁሳዊ ድህነት የመንፈሳዊ ውድቀት ማረጋገጫ ተደርጎ ሊወሰድ በፍጹም አይችልም።

የምላስ ኃይልና የልብ ኑዛዜ — ምሳሌ 18፡21 እና ሮሜ 10፡9-10

"ሞትና ሕይወት በምላስ እጅ ናቸው" (ምሳሌ 18፡21) የሚለው ጥቅስ፣ በ"አዎንታዊ ኑዛዜ" (Positive Confession) ትምህርት ውስጥ እንደ ማዕከላዊ መሠረት ተደርጎ ይወሰዳል፤ ይህም ቃላችን በራሱ ሜታፊዚካዊ ኃይል ኖሮት እውነታን "የሚፈጥር" ወይም "የሚለቅ" ነው ወደሚል ድምዳሜ ያመራል። ነገር ግን የምሳሌ መጽሐፍ የጥበብ ሥነ-ጽሑፍ ዘውግ የሚያተኩረው በንግግር ሥነ-ምግባራዊ ውጤት ላይ ነው፤ ማለትም ቸርነት ያለው ንግግር ሕይወትን የሚያንጽ ሲሆን፣ ጨካኝ ንግግር ደግሞ የሚያፈርስ መሆኑን የሚያስተምር የተግባር ጥበብ (practical wisdom) እንጂ፣ ቃላት እውነታን የሚፈጥሩበት አስማታዊ መርህ አይደለም። እንዲሁም ሮሜ 10፡9-10 "በአፍህ ጌታ ኢየሱስን ብትመሰክር... ትድናለህ" ሲል፣ ትኩረቱ ሙሉ በሙሉ በክርስቶስ ላይ ስላለው የመዳን እምነት ኑዛዜ እንጂ፣ ስለ አጠቃላይ "አዎንታዊ ኑዛዜ" ቴክኒክ ወይም ስለ ቁሳዊ ብልጽግና ኑዛዜ አይደለም። ይህ የትርጓሜ ስሕተት፣ የተለየ ነገረ-መለኮታዊ ዐውድ ያለውን ጥቅስ ወስዶ ወደ ሁለንተናዊ መንፈሳዊ ሕግ የመቀየር አደገኛ ልማድ ግልጽ ምሳሌ ነው።

አሥራትና "የእምነት ዘር"፡ ስጦታ ወይስ ኢንቨስትመንት?

ብዙ የብልጽግና ወንጌል ሰባኪዎች፣ ምዕመናን ገንዘብ ወደ አገልግሎታቸው እንዲሰጡ ሲያበረታቱ፣ ሚልክያስ 3፡10ን ("አሥራቱን ሁሉ ወደ ጎተራ አግቡ...እስኪተርፍላችሁ ድረስ በረከትን አላፈስስላችሁምን? ብለው ፈትኑኝ") በተደጋጋሚ ይጠቅሳሉ። ይህ ጥቅስ ግን የተነገረው ለተወሰነ ታሪካዊ ሕዝብ፣ በተለየ የቃል ኪዳን ሥርዓት ውስጥ፣ ማለትም ከምርኮ በኋላ ለተመለሰችው እስራኤል ነው፤ ወደ ዘመናዊ ግለሰባዊ የገንዘብ ኢንቨስትመንት ቀመር ሊቀየር አይችልም። ሉቃስ 6፡38 ("ስጡ፥ ይሰጣችሁማል፤ ተጭኖ ተነቅንቆ የተትረፈረፈ መልካም መስፈሪያ በእቅፋችሁ ይሰጣችኋል") በዐውዱ ሲታይ፣ ስለ መንግሥተ ሰማያት ልግስናዊ ሥነ-ምግባር የሚናገር እንጂ ስለ ፋይናንሺያል ተመላሽ ቀመር አይደለም። 2ኛ ቆሮንቶስ 9፡6 ("በጥቂት የሚዘራ በጥቂት ደግሞ ያጭዳል፥ የተትረፈረፈም በረከትን በሚዘራ የተትረፈረፈውን ደግሞ ያጭዳል") የተነገረው ለኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ድሀ ምዕመናን ለሚደረግ የገንዘብ ስብሰባ ልግስናዊ ማበረታቻ ውስጥ እንጂ፣ ስለ ገንዘብ "ዘር" መዝራት ኢንቨስትመንት ትርፍ ንድፈ ሐሳብ አይደለም። ይህ ልዩነት ወሳኝ ነው፤ ምክንያቱም መጽሐፍ ቅዱሳዊ ልግስና ከልብ የመነጨ፣ ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ተመላሽ የሚጠበቅበት ስጦታ ሲሆን፣ "የእምነት ዘር" ትምህርት ግን ስጦታውን ወደ ግብይት (transaction) በመቀየር የክርስቲያናዊ ልግስናን ውስጣዊ ትርጉም ያዛባል።

የስግብግብነት ችግር፡ ቆላስይስ 3፡5 እና ማቴዎስ 6፡24 ትርጓሜ

የብልጽግና ወንጌል የሚያስነሳው መሠረታዊ ችግር በቀላሉ ከተሳሳተ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ በላይ የሚሄድ፣ በመሠረቱ የተዛባ ሥነ-መለኮታዊ መዋቅር መሆኑ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ለቆላስይስ ቤተ ክርስቲያን ሲጽፍ፣ "እንግዲህ በምድር ያሉቱን ብልቶቻችሁን ግደሉ፤ እነዚህም ዝሙት፥ ርኵሰት፥ መሻትም፥ ክፉ ምኞትም፥ ጣዖትንም ማምለክ የሆነ መጎምጀት ናቸው" (ቆላስይስ 3፡5) በማለት፣ ስግብግብነትን (ወይም ከልክ ያለፈ የገንዘብ ፍላጎትን) በቀጥታ ከጣዖት አምልኮ ጋር እኩል ያደርገዋል። ይህ አነጋገር በአጋጣሚ የተነገረ ንጽጽር ሳይሆን ጥልቅ ነገረ-መለኮታዊ እውነት ነው፦ ገንዘብ የልብ ፍጹም ታማኝነትን፣ ተስፋንና ደኅንነትን ሲይዝ፣ ልክ እንደ ማንኛውም ጣዖት በእግዚአብሔር ቦታ ላይ ተቀምጦ ልብን ይገዛል ማለት ነው። ራሱ ኢየሱስ ይህንኑ እውነት ሲያስተምር "ለሁለት ጌቶች መገዛት የሚቻለው ማንም የለም... እግዚአብሔርንና ገንዘብን ልታገለግሉ አትችሉም" (ማቴዎስ 6፡24) በማለት፣ ገንዘብ (ማሞና) ራሱን የቻለ ተቀናቃኝ "ጌታ" ሆኖ ልብን ሊገዛ የሚችል መሆኑን ግልጽ አድርጓል። የብልጽግና ወንጌል፣ የአማኙን መንፈሳዊ አቅጣጫ ከእግዚአብሔር መንግሥት እሴቶች ወደ ቁሳዊ ሀብት፣ የግል ስኬትና የምድራዊ ብልጽግና ፍለጋ በማዞር፣ ማሞናን በስውር ወደ ማምለክ ደረጃ ከፍ ያደርገዋል፤ ይህም በክርስቲያናዊ አምልኮ ውስጥ አዲስ የሆነ ቁሳዊነት ተኮር ሥርዓት ያቋቁማል፤ ውጤቱም እውነተኛውን ወንጌል ራስ ወዳድነትንና ራስን ማዕከል ያደረገ ትምህርት ወደ መሆን ይቀይረዋል።

"ኢትዮጵያ እጆችዋን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች" — የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢታዊ መነሻ

የኢትዮጵያ ክርስትና ታሪክ ከአክሱም ዘመን ብዙ ቀደም ብሎ፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ራሱ ተመዝግቧል። መዝሙረኛው "መኳንንት ከግብፅ ይመጣሉ፤ ኢትዮጵያ እጆችዋን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች" (መዝሙር 68፡31) ሲል፣ ኢትዮጵያ ወደፊት ወደ እውነተኛው አምላክ በአምልኮ እጆችዋን የምትዘረጋበትን ጊዜ በትንቢት ይናገራል። ይህ ትንቢት በሐዋርያት ሥራ 8፡26-39 ውስጥ በሚገርም ሁኔታ ይፈጸማል፤ ፊልጶስ በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ወደ ገዛ በረሓ መንገድ ተልኮ፣ የኢትዮጵያዊቷን ንግሥት የግምጃ ቤት አዛዥ የነበረውን ጃንደረባ አግኝቶ የኢሳይያስን መጽሐፍ ሲያነብ ያገኘዋል። ጃንደረባው "እንደምታነበው ታስተውለዋለህን?" ተብሎ ሲጠየቅ "የሚመራኝ ሳይኖር እንዴት እችላለሁ?" (ሐዋርያት ሥራ 8፡30-31) በማለት በትሕትና ይመልሳል፤ ፊልጶስም ከዚያው ጥቅስ ተነሥቶ ስለ ኢየሱስ ወንጌልን ሰበከለት፤ ጃንደረባውም አምኖ ተጠመቀ። ይህ ትረካ ለኢትዮጵያ ክርስትና ታሪክ ትልቅ ትርጉም አለው፤ የመጀመሪያው የተመዘገበ የኢትዮጵያዊ አማኝ ወደ እምነት የመጣው በራሱ በቅዱሳት መጻሕፍት ንባብና ማብራሪያ አማካኝነት ነበር፤ ይህም ማንኛውም ትውፊት ወይም ልማድ ከቃሉ በላይ ሊቀመጥ እንደማይገባው ቀዳሚ ምሳሌ ይሆነናል።

የኢትዮጵያ የክርስትና ታሪክ ረጅም፣ የጎላ እና በጽናት የተሞላ ነው። ከጥንት ጀምሮ ክርስቲያኖች በእምነታቸው ምክንያት ከፍተኛ ስደት ሲደርስባቸው ቆይቷል። ይህ ታሪክ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የረዥም ጊዜ ጉዞን ብቻ ሳይሆን፣ በዚህች ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በዘመናት የተነሱ አማኞች የወንጌል ቃሉን ለመጠበቅ የከፈሉትን መስዋዕትነት የሚያሳይ ማኅደር ነው።

"በእኔ ምክንያት ይሰድቧችኋል" — ማቴዎስ 5፡10-12 ትርጓሜ

ኢየሱስ በተራራው ስብከት ውስጥ ከተናገራቸው ብጽዓቶች መካከል የመጨረሻውና ረዘም ያለ ማብራሪያ ያገኘው፣ ስለ ስደት የተነገረው ነው፦ "ስለ ጽድቅ የሚሰደዱ ብፁዓን ናቸው፥ መንግሥተ ሰማያት የእነርሱ ናትና። ስለ እኔ ሲነቅፉአችሁ ሲያሳድዱአችሁም በእናንተም ላይ ክፉውን ሁሉ በውሸት ሲናገሩ ብፁዓን ናችሁ። ዋጋችሁ በሰማያት ታላቅ ነውና ደስ ይበላችሁ ሐሤትም አድርጉ" (ማቴዎስ 5፡10-12 ንባብ)። ይህ ቃል ስደትን እንደ ያልተለመደ ወይም እንደ ያልተጠበቀ ነገር ሳይሆን፣ ለክርስቶስ ስም ታማኝ ሆኖ የመኖር የተለመደ ውጤት አድርጎ ያቀርበዋል፤ ኢየሱስ ራሱ ደቀ መዛሙርቱን "እኔ ስለ አሳደዱኝ እናንተን ደግሞ ያሳድዱአችኋል" (ዮሐንስ 15፡20) ሲል በቀጥታ አስጠንቅቋቸው ነበር። ለኢትዮጵያ ክርስቲያኖች፣ ይህ ትምህርት ስደትን የእምነት ውድቀት ምልክት ሳይሆን፣ ከክርስቶስ ጋር ያለን ኅብረት ጥልቀት ማረጋገጫ አድርጎ የመመልከት መንፈሳዊ ማዕቀፍ ይሰጣል።

"ደመናን የመሰለ የምስክሮች ብዛት" — ዕብራውያን 11-12 እና የመከራ ትርጉም

የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊ፣ ከእምነት ጀግኖች ረዥም ዝርዝር በኋላ፣ ስደትን የተቀበሉ ብዙ ታማኞችን ጠቅሶ "ዓለም አልተገባቸውምና በምድረ በዳና በተራሮች፥ በዋሻዎችና በምድር ጉድጓዶች ተቅበዘበዙ" (ዕብራውያን 11፡38) በማለት ይመሰክራል፤ ከዚያም "እንግዲህ እኛ ደግሞ ይህ ሁሉ እንደ ደመና ያለ ብዙ ምስክር ስለ ከበበን፥ ሸክምን ሁሉ ቶሎም የሚከበንን ኃጢአት አስወግደን፥ የእምነታችንንም ራስና ፈጻሚውን ኢየሱስን ተመልክተን፥ በፊታችን ያለውን ሩጫ በትዕግሥት እንሩጥ" (ዕብራውያን 12፡1-2) በማለት ያበረታታል። ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን፣ ከጥንት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ስደትን የተቋቋሙ ወገኖቿ ታሪክ፣ የዚሁ "ደመናን የመሰለ ምስክሮች" ቀጣይ ምዕራፍ ተደርጎ ሊታይ ይችላል፤ የሐዋርያት ሥራ 5፡41 ደግሞ ሐዋርያት ስለ ስሙ ውርደትን መቀበል በመቻላቸው "ደስ እያላቸው" ከሸንጎ እንደ ወጡ ይነግረናል፤ ይህም ስደት በራሱ የደስታ ወይም የተስፋ መቁረጥ ምንጭ ሳይሆን፣ ለክርስቶስ ባለን ታማኝነት ልክ ልንቀበለው የሚገባ ክብር እንደሆነ ያስተምረናል።

በኢትዮጵያ ውስጥ እውነተኛ ክርስቲያናዊ እምነት ከጣዖት አምልኮ ስውር እና አጥፊ ተፅዕኖ ጋር እየታገለ ነው። ይህ ተፅዕኖ የክርስትናን መሠረታዊ መርሆች ከሌሎች እምነቶች ጋር በመደባለቅ ወይም በመተካት እምነትን እያዛባ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ በዚህ ጉዳይ ላይ ግልጽ ማስጠንቀቂያና መመሪያ ሰጥቷል።

"ውድ ልጆች ሆይ፥ ከጣዖታት ራሳችሁን ጠብቁ" — 1ኛ ዮሐንስ 5፡21 ትንታኔ

ሐዋርያው ዮሐንስ የመጀመሪያውን መልእክቱን የሚደመድመው በዚህ አጭር፣ ነገር ግን እጅግ ኃይለኛ በሆነ ትእዛዝ ነው፦ "ውድ ልጆች ሆይ፥ ከጣዖታት ራሳችሁን ጠብቁ" (1ኛ ዮሐንስ 5፡21)። ይህ ቁጥር ከመልእክቱ ማጠቃለያ ጋር ብዙም ግንኙነት እንደሌለው ላዩን ላይ ላዩ ገላጭ ንባብ ላለው ሰው ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን በጥልቀት ሲታይ፣ ዮሐንስ ስለ እውነተኛው አምላክ እውቀት ("ደግሞም የእውነተኛው ልጅ በእኛ ዘንድ እንደ ሆነ እናውቃለን" — 1ኛ ዮሐንስ 5፡20) ከገለጸ በኋላ ወዲያውኑ ይህን ማስጠንቀቂያ መስጠቱ በአጋጣሚ አይደለም። እውነተኛውን አምላክ ማወቅና ከሐሰተኛ አማልክት መራቅ ሁለት የአንድ ሳንቲም ገጽታዎች ናቸው፤ ልብ በእውነተኛው አምላክ እውቀት በሞላ መጠን፣ ለየትኛውም ጣዖት የሚተውት ቦታ አይኖረውም። ለኢትዮጵያ አማኝ፣ "ጣዖታት" ማለት ከእንጨትና ከድንጋይ የተሠሩ ምስሎች ብቻ ሳይሆኑ፣ ልብን ከእግዚአብሔር ይልቅ የሚይዙ ማንኛውም ነገሮች ናቸው፤ ይህም ባህላዊ መንፈሳዊ ልማዶችን፣ ብሔርተኝነትን፣ ገንዘብን ወይም ራስን ማምለክን ሊጨምር ይችላል።

"በዚህ ዓለም አትምሰሉ" — ሮሜ 12፡1-2 እና የአዕምሮ መታደስ

ሐዋርያው ጳውሎስ ለሮሜ ቤተ ክርስቲያን "እንግዲህ፥ ወንድሞች ሆይ፥ ሰውነታችሁን እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝና ሕያው ቅዱስም መሥዋዕት አድርጋችሁ ታቀርቡ ዘንድ በእግዚአብሔር ርኅራኄ እለምናችኋለሁ... በዚህ ዓለም አትምሰሉ፥ ነገር ግን በልቡናችሁ መታደስ ተለወጡ" (ሮሜ 12፡1-2) በማለት ይማጸናል። ይህ ጥቅስ ሁለት ተቃራኒ አማራጮችን ያቀርባል፦ ወይ ዓለምን መምሰል (ማለትም ዙሪያችንን ያለውን ባህላዊና ሃይማኖታዊ ልማድ ያለ ልዩነት መከተል) ወይም በእግዚአብሔር ቃል አማካኝነት አዕምሮን በየጊዜው ማደስ። ይህ ሂደት አንድ ጊዜ ብቻ የሚፈጸም ክስተት ሳይሆን፣ ቀጣይነት ያለው መንፈሳዊ ትግል ነው፤ ምክንያቱም ባህላዊ ግፊቶች ብዙ ጊዜ ስውርና እየለመድን የምንቀበላቸው ስለሚሆኑ፣ ንቁ የሆነ የቃሉ ንባብና ማሰላሰል ብቻ ነው ልብን ከዓለማዊ ተጽእኖ ነፃ ሊያደርገው የሚችለው።

ዘመናዊ ጣዖታትና የብልጽግና ወንጌል

በኢትዮጵያ ከተሞች ውስጥ የብልጽግና ወንጌል አሳሳችና አደገኛ ዘመናዊ ጣዖት ሆኖ ብቅ ብሏል። በቴሌቪዥን እና በሶሻል ሚዲያ አማካኝነት በስፋት እየተሰራጨ ያለ ሲሆን እምነትን ለቁሳዊ ሀብት ለጤና እና ለስኬት ማግኛ መሳሪያ አድርጎ ይሰብካል። ከዚህም ባሻገር ብሔርተኝነት ከሃይማኖታዊ ማንነት ጋር ሲቀላቀል የሚፈጠረው ፖለቲካዊ የጣዖት አምልኮ ትልቅ ፈተና ሆኗል፤ አገርን፣ ብሔርን ወይም መንግሥትን ከእግዚአብሔር በላይ ወይም ከእግዚአብሔር ጋር እኩል አድርጎ ማምለክ ደግሞ ልክ እንደ ጥንቷ እስራኤል ንጉሦችን የማምለክ ልማድ ያለውን አደጋ ያስተምረናል፤ ነቢዩ ሳሙኤል ለእስራኤል "እግዚአብሔርን ብቻ በፍርሃት አድርጋችሁ አገልግሉት፥ በፍጹምም ልባችሁ ስለ እናንተ የሚያደርገውን ታላቅ ነገር አስቡ" (1ኛ ሳሙኤል 12፡24) ብሎ እንዳስተማራቸው ዓይነት ማሳሰቢያ ዛሬም ያስፈልገናል።

የኢትዮጵያ ክርስቲያናዊ እምነት ከታሪካዊ እና ባህላዊ ቅልቅሎች በተነሳ በተደጋጋሚ የሥነ-መለኮት ፈተናዎችን አጋጥሞታል። እነዚህ ፈተናዎች የወንጌልን ንጽሕና በማዛባት የእውነተኛውን ክርስቲያናዊ እምነት ወደ ተቀላቀለ እና በሰው ተኮር ሥርዓት ይለውታል። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ ራሱ የሚያሳየው፣ የእግዚአብሔር ሕዝብ ወደ ተሳሳተ አቅጣጫ በሄደ ቁጥር፣ እግዚአብሔር ነቢያትን፣ ሐዋርያትን እና ታማኝ አገልጋዮችን በማስነሳት ወደ እውነተኛ አምልኮ የመመለስ ጥሪ ሲያደርግ ኖሯል።

"ከኢየሱስ ክርስቶስ በቀር ሌላ ነገር እንዳላውቅ ቆርጬ ነበር" — 1ኛ ቆሮንቶስ 2፡1-5 ትንታኔ

ሐዋርያው ጳውሎስ ወደ ቆሮንቶስ ከተማ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲመጣ ስለ ነበረው የስብከት ስልቱ ሲያስረዳ፣ "ወንድሞች ሆይ፥ እኔ በመጣሁ ጊዜ የእግዚአብሔርን ምስክር በላቀ ንግግር ወይም በጥበብ እየነገርኋችሁ አልመጣሁም። በመካከላችሁ ሳለሁ ከኢየሱስ ክርስቶስ በቀር እርሱም እንደተሰቀለ ሌላ ነገር እንዳላውቅ ቆርጬ ነበርና" (1ኛ ቆሮንቶስ 2፡1-2) ብሎ ይመሰክራል። ይህ ውሳኔ በአጋጣሚ የተወሰነ ስልት አልነበረም፤ ይልቁንም ጳውሎስ በንግግር ጥበብ ወይም በሰዎች ዘንድ ተቀባይነት ማግኘት ላይ ሳይሆን፣ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ብቻ በሚገለጠው በተሰቀለው ክርስቶስ ወንጌል ላይ ትኩረቱን ለማድረግ ያደረገው ንቁ ውሳኔ ነበር፦ "ንግግሬም ስብከቴም በሚያሳምን በጥበብ ቃል አልነበረም፥ በመንፈስና በኃይል ማስረጃ ግን ነበረ እንጂ፤ እምነታችሁ በእግዚአብሔር ኃይል እንዲሆን እንጂ በሰው ጥበብ እንዳይሆን" (1ኛ ቆሮንቶስ 2፡4-5 ንባብ)። ለዘመናዊቷ ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን፣ ይህ ጥቅስ ኃይለኛ ማሳሰቢያ ይሰጣል፦ ወንጌል ማራኪ በሆኑ ተስፋዎች፣ በሚያስደንቁ ትርኢቶች ወይም በሰው ተኮር ትምህርቶች ላይ ሳይሆን፣ ደግመን ደጋግመን ወደ ተሰቀለውና ከሙታን ወደ ተነሳው ክርስቶስ በመመለስ ላይ ብቻ ሊገነባ ይገባል።

"ስለዚህ ወዳጆቼ ሆይ ከጣዖት አምልኮ ሽሹ" — ንቁ የሆነ የመሸሽ ጥሪ

ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 10፡14 ላይ የተጠቀመው የግሪክ ግስ "ፍዩጌቴ" (ሽሹ) ንቁ፣ አፋጣኝና ቀጣይነት ያለው እርምጃ የሚጠይቅ ትእዛዝ ነው፤ ልክ ዮሴፍ ከጲጥፋራ ሚስት ፈታኝ ውትወታ በሸሸ ጊዜ እንደ ወሰደው ዓይነት አፋጣኝ ውሳኔ (ዘፍጥረት 39፡12)። ይህ የሚያሳየው የጣዖት አምልኮን መቋቋም ስሜታዊ ወይም ምሁራዊ ክርክር ብቻ ሳይሆን፣ ተግባራዊ፣ ወሳኝና አንዳንድ ጊዜ አስቸኳይ የሆነ የመራቅ እርምጃ እንደሚጠይቅ ነው። ለኢትዮጵያ ክርስቲያን፣ ይህ ማለት አንዳንድ ማኅበራዊ ግንኙነቶችን፣ ልማዶችን ወይም ልምምዶችን በድፍረት መተው ሊጠይቅ ይችላል፤ ይህ ደግሞ ብቻውን በራስ ጥረት የሚከናወን ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ጸጋ አማካኝነት የሚፈጸም ነው።

"እናንተ የምድር ጨው ናችሁ" — ማቴዎስ 5፡13-14 እና የቤተ ክርስቲያን ተልእኮ

ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን "እናንተ የምድር ጨው ናችሁ፤ ጨው አልጫ ቢሆን ግን በምን ይጣፍጣል?... እናንተ የዓለም ብርሃን ናችሁ። በተራራ ላይ ያለች ከተማ ልትሠወር አይቻላትም" (ማቴዎስ 5፡13-14) ሲል፣ የቤተ ክርስቲያንን ማንነትና ተልእኮ በሁለት ኃይለኛ ምሳሌዎች ይገልጻል። ጨው ራሱን ካልጠበቀ ጣዕሙን እንደሚያጣ ሁሉ፣ ቤተ ክርስቲያንም ንጹሕ ወንጌልን ካልጠበቀች ተጽእኖ የመፍጠር አቅሟን ታጣለች፤ ብርሃንም ካልታየ ዓላማውን አይፈጽምም። ይህ ጥቅስ ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ድርብ ጥሪ ያቀርባል፦ በአንድ በኩል ንጽሕናዋን በጥንቃቄ በመጠበቅ ራሷን ከጣዖት አምልኮና ከተዛቡ አስተምህሮዎች ንጹሕ ማድረግ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ይህችን ንጽሕና ደብቃ ሳትቀመጥ፣ ወደ ኅብረተሰቧ ዘልቃ ገብታ የክርስቶስን ብርሃን በድፍረት መግለጥ አለባት።