ተአምረ ማርያም

በማናቸውም ሃይማኖት ውስጥ አንድ መሰረታዊና ዋነኛ መጽሐፍ እንዳለ ሁሉ፣ በክርስትናም መጽሐፍ ቅዱስ እንደ ዋናው የመሠረተ እምነት ምንጭ ተደርጎ ይወሰዳል። ሌሎች ትናንሽ መጻሕፍትና ትምህርቶችም የዋናውን መጽሐፍ አስተምህሮ የማብራራትና የማጠናከር ሚና ይኖራቸዋል እንጂ፣ ፈጽሞ ሊቃረኑት አይገባም። ሆኖም፣ ይህን መሰረታዊ መርህ የሚፈታተኑ ሥራዎች ሲቀርቡ፣ ለምሳሌ የ"ተአምረ ማርያም" መጽሐፍ፣ ጥልቅ የሆነ ክርክርና ምርመራ ይጠይቃል። ይህ ጽሑፍ፣ የ"ተአምረ ማርያም" መጽሐፍ ይዘትና ምንጭ ከሃይማኖታዊ አስተምህሮ እና ከታሪካዊ እውነታ አንፃር እንዴት እንደሚፈተሽ ያብራራል፤ እንዲሁም በመጽሐፉ ውስጥ የተገኙ ዋና ዋና ስህተቶችን እና ተቃርኖዎችን በሰፊው ይተነትናል።

የ"ተአምረ ማርያም" ምንጭ፡ ታሪክ ወይስ ፈጠራ?

የመጽሐፉ ይዘትና ባህርይ ላይ በሚደረግ ትንተና፣ የ"ተአምረ ማርያም" ምንጭ የደፈረሰ እና አገር በቀል ፈጠራ መሆኑ በግልጽ ይታያል። ምንም እንኳን መጽሐፉ ከግብጽ የመጣ ለመምሰል ሙከራ ቢያደርግም፣ በውስጡ የያዛቸው የኢትዮጵያ ታሪካዊ ቦታዎች (እንደ ሽሬ፣ ዋልድባ፣ አክሱም፣ ጎጃም፣ ወዘተ) እንዲሁም የዘርዓ ያዕቆብ ዘመን ክስተቶች፣ መጽሐፉ በኢትዮጵያ ውስጥ መደረሱን ይጠቁማሉ። በተለይም፣ መጽሐፉ ማርያም ከሄሮድስ ሸሽታ ወደ ኢትዮጵያ መጥታ እንደነበር የሚተርክበት ክፍል፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ (ማቴዎስ 2:13-23) ታሪክ ጋር በቀጥታ የሚጣረስ ትልቅ ውሸት ነው።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በመጽሐፉ ውስጥ የተጠቀሱ ታሪካዊ ሰዎች፣ ለምሳሌ ዮሐንስ አፈወርቅ፣ ንጉሥ ማርቆስ አውሬልዮስ እና ዮስጢን ሰማዕት፣ ከትክክለኛው የታሪክ ሰነድ ጋር የሚጋጩ ታሪኮች ተሰጥቷቸዋል። የዮሐንስ አፈወርቅ ተአምረ ማርያምኛ ታሪክ ከእውነተኛ የሕይወት ዘመኑ ጋር የማይገናኝ ሲሆን፣ የንጉሥ ማርቆስ ደግሞ ከታሪካዊ ሚስቱና ልጆቹ ታሪክ ጋር ይጋጫል። ይህ ሁሉ የሚያሳየው መጽሐፉ ለታሪካዊ እውነታ ብዙም ዋጋ የማይሰጥ የሃይማኖታዊ ልቦለድ ውጤት መሆኑን ነው።

የተቃለለ ክርስቶስ፣ የተጋነነች ማርያም

በ"ተአምረ ማርያም" ውስጥ፣ የክርስቶስ ማንነት ከመጽሐፍ ቅዱስ አስተምህሮ ፍጹም በተለየ መልኩ ቀርቧል። መጽሐፉ ኢየሱስ ክርስቶስን የማርያም ታዛዥ ልጅና ፈጣን አገልጋይ አድርጎ ያቀርበዋል። ማርያም ልብሷን በመቅደድና ጡቶቿን በመቁረጥ በማስፈራራት የክርስቶስን ፍርድ የምትቀይርበት ታሪክ (ምዕ. 110) የመለኮታዊውን የኢየሱስን ስልጣን ያቃልላል። ይህ ክርስቶስን ከፈጣሪነት ወደ ተላላኪነት የሚያወርድ ነው። በተቃራኒው፣ ማርያም በ"ተአምረ ማርያም" ውስጥ ከመጠን በላይ የገነነች እና ከመለኮት ጋር በእኩል የተቀመጠች ሆና ቀርባለች። እሷ ከአምላክ ጋር በእኩል ደረጃ እንደምትመለክ፣ እንደምትመሰገን፣ በቀል እንደምትፈጽም እና የሰዎችን እጣ ፈንታ እንደምትወስን ይነገራል። ለምሳሌ፣ 78 ሰዎች ለሞቱበት ጭራቅ በማርያም ስም የተሰጠ ትንሽ ውሃ ሚዛን ደፍቶ የሰዎቹን ነፍስ ከሲኦል ማዳኑ (ምዕ. 12) የማርያምን ስም ከመለኮትም በላይ ያጎላዋል። በመጽሐፉ ውስጥ "በእግዚአብሔር እና በእመቤታችን አምነው" የሚለው አባባል ደግሞ፣ እምነት በክርስቶስ ላይ ብቻ መሆኑን የሚገልጸውን የመጽሐፍ ቅዱስ አስተምህሮ ይጻረራል።

የተጣረሰ የድህነት አስተምህሮ እና የተበላሸ የክርስትና ሕይወት

የ"ተአምረ ማርያም" መጽሐፍ የድነትን መንገድ ከመጽሐፍ ቅዱስ በተለየ መልኩ ያቀርባል። በመጽሐፉ ውስጥ ድነት የሚገኘው ማርያምን በማመን፣ ተዝካር በማውጣት፣ ምጽዋት በመስጠት እና መሰል ተግባራት እንደሆነ ይገልጻል። ይህ ደግሞ ድነት በክርስቶስ ኢየሱስ ስም በማመን ብቻ እንደሚገኝ የሚናገረውን መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ይቃረናል። በመጽሐፉ ውስጥ የክርስትና ሕይወት ጋብቻን በማናናቅ ለመመንኮስ ታላቅ አጽንኦን ይሰጣል። የተጋቡ ሰዎችም ቢሆኑ ከመኝታቸው እንዲታቀቡ የሚበረታታበት፤ እንዲሁም ሰው በፈቃዱ ብልቱን በመቁረጥ ከኃጢአት ለመራቅ የሚሞክርበት ታሪክ (ምዕ. 85) ይገኛል። ይህ መጽሐፍ ቅዱስ ጋብቻን ክቡር አድርጎ የሚያቀርበውን አስተምህሮ ያዋርዳል። እነዚህ ሁሉ የክርስትናን እውነተኛ ማንነት አዛብተው፣ በአምልኮተ ማርያም ዙሪያ ላይ ብቻ ያተኮረ የተዛባ እምነትን ያስፋፋሉ።

"ተአምረ ማርያም" የመጽሐፍ ቅዱስን መሰረታዊ እውነቶች የሚጻረር፣ ታሪካዊ ክስተቶችን የሚያዛባ እና የማርያምን ማንነት ከመጠን በላይ በማግነን አምልኮን የሚቀላቅል መጽሐፍ ነው። መጽሐፉ የክርስቶስን የማዳን ስልጣን በማቃለል፣ በምትኩ ማርያምን አማላጅና ደህንነትን የምትሰጥ አድርጎ በማቅረብ የእምነትን ዋና አቅጣጫ ያሳሳታል። በእነዚህ እና በሌሎችም በርካታ ስህተቶች ምክንያት፣ የ"ተአምረ ማርያም" ይዘት እንደ ሃይማኖታዊ እውነት ተደርጎ መወሰዱ ተገቢ አይደለም። ከትክክለኛው የመጽሐፍ ቅዱስ አስተምህሮ ጋር ሲነጻጸር፣ ይህ መጽሐፍ ከመንፈሳዊ መመሪያ ይልቅ የልቦለድና የውዝግብ ምንጭ መሆኑ ይበልጥ ጎልቶ ይታያል። (የበለጠ ማርያም እና ተአምረ ማርያም፡ በዘላለም መንግሥቱ ፤ 2014 ዓ.ም ያንብቡ)።Download PDF