በልሳን መናገር እና
የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች

ማንኛውም ጤናማ የስጦታ ትምህርት በሁለት ምሰሶዎች ላይ ብቻ ሊቆም ይገባል፦ በአንድ በኩል ፣ ቃሉ ብቻ የመጨረሻ ዳኛ ነው የሚል ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ መንፈስ ቅዱስ ራሱ ሕያውና ንቁ ፈጻሚ ነው። ከዚህ ድርብ ራእይ ተነሥተን ወደ ኢዩኤል ትንቢት ስንመለስ፣ ስለ ልሳን ስጦታ ቀጣይነት ክርክር ትክክለኛ መሠረት ማግኘት እንችላለን።

"በሩቅ ላሉት ሁሉ" የኢዩኤል ትንቢትና የጴንጤቆስጤ ተስፋ ስፋት

የልሳን ስጦታ ቀጣይነት ክርክር የሚጀምረው ከዚህ ትንቢት ነው። ነቢዩ ኢዩኤል፣ በአንበጣ መቅሠፍት ምክንያት ተስፋ ቆርጦ በነበረው ሕዝብ መካከል ቆሞ፣ "በኋላም እንዲህ ይሆናል፤ መንፈሴን በሥጋ ለባሽ ሁሉ ላይ አፈሳለሁ፤ ወንዶችና ሴቶች ልጆቻችሁም ትንቢት ይናገራሉ" (ኢዩኤል 2፡28) በማለት፣ ወደፊት የሚመጣውን ታላቅ የመንፈስ ቅዱስ መፍሰስ ተስፋ ይሰጣል። ይህንን ትንቢት በትክክል ለመረዳት፣ ወደ ኋላ ተመልሰን የኢዩኤልን ታሪካዊ ዐውድ ማየት ያስፈልጋል፤ ነቢዩ ይህን ሲናገር ይሁዳ በአስከፊ የአንበጣ መቅሠፍት ተመትታ ነበር፤ ማሳው ጠፍቷል፣ ወይኑ ደርቋል፣ ካህናቱ በመሠዊያው ፊት ያለቅሱ ነበር (ኢዩኤል 1፡9-13)። በዚያ ተስፋ በተቆረጠበት ወቅት ውስጥ፣ እግዚአብሔር በኢዩኤል በኩል "አንበጣው የበላውን ዓመታት እከፍላችኋለሁ" (ኢዩኤል 2፡25) ብሎ ካረጋገጠ በኋላ ወዲያውኑ ወደዚህ ታላቅ ተስፋ ይሸጋገራል፦ ውጫዊ ኪሳራ ብቻ ሳይሆን ውስጣዊ፣ መንፈሳዊ መታደስም ይመጣል። ይህ ትንቢት ትኩረቱ በካህናት ወይም በነቢያት ልሂቃን ላይ ብቻ ያልተወሰነ፣ ነገር ግን ወንድ፣ ሴት፣ ወጣት፣ ሽማግሌ፣ ባሪያ የሚል ልዩነት ሳያደርግ ሁሉንም የእግዚአብሔር ሕዝብ የሚያካትት አብዮታዊ ተስፋ ነው። ይህ "የምእመናን ካህንነት" ትምህርት ብሉይ ኪዳናዊ ሥር መሆኑን ያሳያል፤ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ ለልዩ መደብ ብቻ ሳይሆን ለመላው ኪዳናዊ ማኅበረሰብ የተሰጠ ነው። ከብዙ መቶ ዓመታት በኋላ፣ በጴንጤቆስጤ ዕለት ሐዋርያው ጴጥሮስ በኢየሩሳሌም ጎዳናዎች ቆሞ ይህንኑ ትንቢት ጠቅሶ፣ "ይህ በነቢዩ በኢዩኤል የተባለው ነው" (ሐዋርያት ሥራ 2፡16) ብሎ አወጀ፤ ከዚያም "ተስፋው ለእናንተና ለልጆቻችሁ ደግሞም ጌታ አምላካችን ለሚጠራቸው ሁሉ፣ በሩቅ ላሉት ሁሉ ነውና" (ሐዋርያት ሥራ 2፡39) በማለት ይደመድማል። ይህ ሐረግ "በሩቅ ላሉት ሁሉ" የተስፋውን ወሰን በጊዜም በቦታም ሳይገድብ የሚያሰፋ ወሳኝ የትርጓሜ-ሥነ ማስረጃ ነው፤ ጴጥሮስ ተስፋውን ለሐዋርያዊ ትውልድ ብቻ የተወሰነ አላደረገውም። ይልቁንም፣ "በሩቅ ላሉት" የሚለው ቃል በጳውሎስ መልእክታት ውስጥ ደጋግሞ ለአሕዛብና ለቀጣይ ትውልዶች ጥቅም ላይ ውሏል (ኤፌሶን 2፡13፣17)፤ ይህም የኢዩኤልን ተስፋ ወደ ኢትዮጵያ ጨምሮ ወደ ዓለም ዳርቻ ድረስ የሚደርስ ዘመን ተሻጋሪ ተስፋ ያደርገዋል። የመንፈስ ቅዱስ ሥራ ገና አላበቃም። ለዚህ ነው የኢዩኤልን ትንቢት ማንበብ ለዛሬው አንባቢ ታሪካዊ መረጃ ሳይሆን፣ የግል ተስፋ ደብዳቤ ሆኖ ሊሰማው የሚገባው፤ አንበጣ የበላውን ዓመታት የሚመልስ አምላክ፣ ዛሬም በሕይወታችን ውስጥ ላለ ማንኛውም ውድቀት ወይም ኪሳራ ተመሳሳይ የመልሶ መገንባት ተስፋ ሊሰጠን ይችላል።

"ለጋራ ጥቅም" — 1ኛ ቆሮንቶስ 12፡7 እና የስጦታዎች ዓላማ

ጳውሎስ ለቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን በጻፈው ደብዳቤ ውስጥ፣ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎችን "መንፈስ ቅዱስን መግለጥ።" ብሎ ይጠራቸዋል፤ "ነገር ግን መንፈስ ቅዱስን መግለጥ ለእያንዳንዱ ለጥቅም ይሰጠዋል።" (1ኛ ቆሮንቶስ 12፡7)። እዚህ ላይ ልብ ሊባል የሚገባው ቁልፍ ነጥብ፣ ስጦታዎቹ የግለሰብ መንፈሳዊ ልዕልና ማሳያ ወይም የግል ክብር ምንጭ አለመሆናቸው ነው፤ ይልቁንም "ለጋራ ጥቅም" ማለትም መላውን የክርስቶስ አካል ለማነጽ የተሰጡ የጸጋ መሣሪያዎች ናቸው።ይህ የ"ጋራ ጥቅም" ትምህርት ራሱ "የኪዳን ማኅበረሰብ" ትምህርት ቁልፍ አካል ነው፤ ስጦታ የሚገመገመው በግለሰብ ልምድ ደረጃ ሳይሆን በአካሉ ጥቅም ደረጃ ብቻ ነው። ይህ "የጋራ ጥቅም" ማለት የቤተ ክርስቲያን ማነጽ ፍላጎት እስካልተሟላ ድረስ ስጦታዎቹ ተግባራቸውን መቀጠል ይኖርባቸዋል ማለት ነው፤ የቤተ ክርስቲያን ማነጽ ፍላጎት ደግሞ ክርስቶስ እስኪመለስ ድረስ አያበቃም። በተጨማሪም፣ ጳውሎስ ደብዳቤውን ሲደመድም "ስለዚህ፥ ወንድሞች ሆይ፥ ትንቢት ለመናገር በብርቱ ፈልጉ፥ በልሳኖች ከመናገርም አትከልክሉ" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡39) የሚል ግልጽ አዎንታዊ ትእዛዝ ይሰጣል፤ ይህ ትእዛዝ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ስለ ልሳን መቋረጥ ምንም ዓይነት ተቃራኒ ወይም ገዳቢ ቃል ሳይታከልበት ይቀጥላል፤ ይህም ራሱ ልናስተውለው የሚገባ ትልቅ ዝምታ ነው። ይህ የመጨረሻ ትእዛዝ ራሱ የእምነት መደበኛ ሕግ ሆኖ ለቤተ ክርስቲያን መተግበር ያለበት፣ በምንም ዓይነት የኋለኛ ዘመን ልማድ ወይም በፍርሃት ሊሻር የማይችል ግልጽ ሐዋርያዊ ትእዛዝ ነው።

"ፍጹም የሆነው ሲመጣ" — 1ኛ ቆሮንቶስ 13፡8-10

በ1ኛ ቆሮንቶስ 13፡8-10 ላይ የሚገኘው ዋነኛ ክርክር "ፍቅር ግን ከቶ አይወድቅም፤ ትንቢት ቢሆን ይሻራል፤ ልሳኖች ቢሆኑ ይቀራሉ፤ እውቀት ቢሆን ይሻራል... ፍጹም የሆነው ሲመጣ ግን ከፊል የሆነው ይሻራል" በሚለው መለኮታዊ ንጽጽር ላይ ያተኩራል። "ፍጹም" የሚለው ቃል በዐውዱ ውስጥ ከቀረበው ተከታይ ንጽጽር አኳያ ሲመረመር፣ ማለትም "ዛሬስ በመስተዋት በድንግዝግዝ እንደምናይ ነን በዚያን ጊዜ ግን ፊት ለፊት እናያለን፤ ዛሬስ ከእውቀት ከፍዬ አውቃለሁ በዚያን ጊዜ ግን እኔ ደግሞ እንደ ታወቅሁ አውቃለሁ።" (1ኛ ቆሮንቶስ 13፡12) ከሚለው ሐሳብ አንጻር፣ የሚያመለክተው የመጽሐፍ ቅዱስ ቀኖና መጠናቀቅን ሳይሆን፣ የክርስቶስን ዳግም ምጽአትና የፍጻሜ ዘመን የዕውቀት ሙላትን ነው። "ፊት ለፊት መተያየት" የሚለው ጥልቅ ሐረግ፣ በብሉይ ኪዳን ውስጥ ሙሴ ከእግዚአብሔር ጋር ይደረግ የነበረውን ልዩ፣ ቀጥተኛና መካከለኛ-አልባ የህልውና ግንኙነት (ዘጸአት 33፡11) የሚያመለክት ሲሆን፤ ይህ ደግሞ በክርስቶስ ዳግም ምጽአት፣ አማኞች ፊት ለፊት ጌታን በሚያዩበት ዘመን እንጂ በቅዱሳት መጻሕፍት ቀኖና መዘጋት ሊረጋገጥ አይችልም። ይህ ከስነ-ፍጻሜ ትምህርት "already/not yet" (አሁን የተጀመረ ግን ገና ያልተፈጸመ) መርሕ ጋር ፍጹም ይስማማል፤ ፍጻሜው ገና በክርስቶስ ምጽአት ይሆናል እንጂ በታሪካዊ ክንውን (እንደ ቀኖና መዝጋት) አይደለም። ስለዚህ መንፈሳዊ ስጦታዎች (ትንቢትን፣ እውቀትንና ልሳንን ጨምሮ) "ፍጹም የሆነው" እስኪመጣ፣ ማለትም ክርስቶስ በክብር ተመልሶ እስኪገለጥ ድረስ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሕያው ሆነው ይቀጥላሉ የሚል ድምዳሜ ጤናማ ትርጓሜ ነው።

ስጦታዎቹ መቋረጣቸውን የሚያሳይ ግልጽ ማስረጃ አለመኖሩ ኤፌሶን 2፡20

በመላው የአዲስ ኪዳን አስተምህሮ ውስጥ፣ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ከሐዋርያት ዘመን ወይም ከቀኖና መጠናቀቅ ጋር አብረው ያበቃሉ ብሎ በግልጽ የሚያውጅ አንድም ጽሑፍ የለም። ትምህርት በዝምታ ወይም በግምት ሳይሆን በግልጽ በተጻፈ ቃል ብቻ ሊገነባ ይገባል። በኤፌሶን 2፡20 ላይ የሚገኘው "በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ ታንጻችኋል" የሚለው ሐረግ፣ ስለ ቤተ ክርስቲያን ታሪካዊና መዋቅራዊ አጀማመር የሚናገር እንጂ፣ ስለ መንፈሳዊ ስጦታዎች ማክተሚያ የሚገልጽ አይደለም። ልክ አንድ ሕንፃ መሠረት ከተጣለ በኋላ ግድግዳዎቹ መገንባታቸውን እንደሚቀጥሉት ሁሉ፣ ቤተ ክርስቲያንም በሐዋርያትና በነቢያት ላይ ከተመሠረተች በኋላ በመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ማደጓን ልትቀጥል ትችላለች። ይህንን ሐረግ በማጣመም "ስጦታዎቹ አብቅተዋል" ወደሚል ድምዳሜ መድረስ፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ ቀጥተኛ ምስክርነት ይልቅ በዝምታ ላይ የተመሠረተ የተሳሳተ ሙግት ይሆናል። በተመሳሳይ መልኩ፣ ዕብራውያን 2፡3-4 እና 2ኛ ቆሮንቶስ 12፡12 ላይ የሚገኘው "የሐዋርያነት ምልክቶች" የሚለው ሐሳብ ተአምራትና ምልክቶች ከሐዋርያዊ አገልግሎት ጋር ያላቸውን ጥልቅ ትስስር ያሳያሉ እንጂ፣ ከሐዋርያቱ ኅልፈት በኋላ መለኮታዊ ተአምራት በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ፈጽሞ ይቆማሉ ብለው አያስተምሩም።

ልሳን፡ ራስን በመንፈስ የማነጽ መሣሪያ 1ኛ ቆሮንቶስ 14፡4, 18

ሐዋርያው ጳውሎስ "በልሳን የሚናገር ራሱን ያንጻል" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡4) ብሎ ሲያስተምር፣ ይህንን ራስን የማነጽ ተግባር እንደ ራስ ወዳድነት ወይም ዝቅተኛ መንፈሳዊ ልምምድ አድርጎ አላቀረበውም። ይልቁንም ሐዋርያው ራሱ "ከሁላችሁ ይልቅ በልሳኖች እናገራለሁና እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡18) በማለት፣ የግል የጸሎት ልምምዱን በከፍተኛ አድናቆት ይመሰክራል። ይህ ሐዋርያዊ ምስክርነት የግል ጸሎት ልምምድን በቀጥታ የሚደግፍ ጠንካራ ማስረጃ ሲሆን፣ ይህንኑ ልምምድ ሁልጊዜ በጉባኤ ሥርዓት ስር እንዲቆይ ያሳስባል። ልሳን አማኙ በግል መንፈሳዊ ሕይወቱ ውስጥ ከእግዚአብሔር ጋር ላለው ሚስጥራዊ ግንኙነትና የጸሎት ጥልቀት የሚያገለግል ክቡር የጸጋ ስጦታ ነው። አማኞች በማንኛውም ዘመን ጸሎትና መንፈሳዊ ተሃድሶ ስለሚያስፈልጋቸው፣ ይህ ራስን የማነጽ መንፈሳዊ ልምምድ ቤተ ክርስቲያን በምድር ላይ እስካለች ድረስ አስፈላጊነቱ ዘላቂ ነው። ይህ ማለት ግን ግላዊ ማነጽ ከጉባኤአዊ ኃላፊነት የተነጠለ ነው ማለት አይደለም፤ ጳውሎስ ራሱ ይህንኑ ሚዛን በዚያው ምዕራፍ ውስጥ በጥንቃቄ ያስቀምጣል።

መሠረቱ ወሳኝ ነው

እነዚህ አራት መሠረታዊ ምሰሶዎች ፣ የኢዩኤል ወሰን-አልባ ትንቢት፣ "ለጋራ ጥቅም" የተባለው ዘላቂ ዓላማ፣ "ፍጹም የሆነው" ወደፊት እንደሚመጣ የሚያረጋግጠው ተስፋ፣ እና ስለ መቋረጥ ግልጽ ትእዛዝ አለመኖሩ ፣ በጋራ ሆነው አንድ ወጥ ምስል ይሥሉልናል፦ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች የተሰጡት ለተወሰነ ታሪካዊ ወቅት ብቻ ሳይሆን፣ ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስን ተልእኮ በምድር ላይ እስክትፈጽም ድረስ ላለው ሙሉ ዘመን ነው። ይህ እውቀት ብቻውን በቂ አይደለም፤ ጥያቄው "ይህ ትምህርት እውነት ነው ወይ?" ብቻ ሳይሆን "ይህ እውነት በእኔ ሕይወት ውስጥ ምን ቦታ ይኖረዋል?" የሚለው ጭምር ነው። ጳውሎስ "ትንቢት ለመናገር በብርቱ ፈልጉ" ሲል የተጠቀመው ግስ ንቁ፣ የልብ ጥማትን የሚያመለክት ቃል ነው፤ ይህም እያንዳንዱ አማኝ ለመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ልባዊ ራብና ጥማት ሊኖረው እንደሚገባ ያሳስበናል፤ ይህ ጥማት ግን ሁልጊዜ በትሕትና፣ በፍቅርና በእውነተኛ የቃሉ ንባብ ተቃኝቶ ሊሆን ይገባል።

ማርቆስ 16፡17 — "በአዲስ ቋንቋ ይናገራሉ"

ይህ ቃል የሚገኘው፣ "የማርቆስ ወንጌል ረጅም ፍጻሜ" (ማር. 16፥9-20) ተብሎ በሚታወቀው ክፍል ውስጥ ነው። የቃሉን ሥረ-መሠረት የሚመረምሩ ሊቃውንት፣ እንደ ኮዴክስ ሲናይቲከስና ቫቲካነስ ባሉ እጅግ ጥንታዊና ታማኝ የብራና ጥቅልሎች ውስጥ ይህ ማጠቃለያ ስለማይገኝ፣ ጽሑፉን በቅንፍ ወይም በግርጌ ማስታወሻ ላይ በጥንቃቄ ያኖሩታል። ይህ አሠራር የእግዚአብሔርን ቃል ንጽሕና ለመጠበቅ የሚደረግ የቅንነት ጥንቃቄ ነው። ምክንያቱም የሕይወትን ቃል ስናጠና የጥንታውያን አባቶችን የብራና ማስረጃና የቋንቋ እውነታ ችላ ልንል አይገባምና። ከዚህ ታሪካዊና ጽሑፋዊ እውነታ የተነሣ፣ ማርቆስ 16፥17 ብቻውን የዶክትሪን መሠረት ሆኖ ሊቆም አይችልም። ነገር ግን፣ ይህ ክፍል ምንም እንኳ በኋለኛው ዘመን የተጨመረ ቢሆንም፣ በቀዳማዊት የሐዋርያት ቤተ ክርስቲያን ዘንድ የልሳን ስጦታ ከአዳኝ እምነት ጋር አብረው ከሚገለጡ መለኮታዊ ምልክቶች አንዱ ተደርጎ ይቆጠር እንደነበር የሚያሳይ ሕያውና ጠንካራ ታሪካዊ ምስክርነትን ይሰጠናል። ይህም ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12-14 ካስተላለፈው መንፈሳዊ ትምህርት ጋር ፍጹም ስምምነት አለው። የቀደመችው ቤተ ክርስቲያን ይህንን ትረካ ወደ ቀኖናዋ ስታካትት፣ ስለ ልሳን ስጦታ የነበራትን ጥልቅ ግንዛቤና፣ ስጦታውም የእውነተኛ እምነት ማረጋገጫ ምልክት መሆኑን በጽኑ አትማበታለች።

ሐዋርያት ሥራ 2፡1-4 — የጴንጤቆስጤ ዕለት መለኮታዊ መገለጥ

የጴንጤቆስጤ ዕለት፣ የልሳንን ሚስጥርና ክብር ለመረዳት ዋንኛ ነው። ይህን ሕያው ታሪክ ለማየት፣ ጥቂት ወደ ኋላ መለስ ብለን የደቀ መዛሙርቱን የነፍስ ጭንቀት ማስታወስ ይገባናል፦ የክብር ጌታ ተይዞ ወደ ቀራንዮ ሲወሰድ፣ መንጋው ተበትኖ ሸሽቶ ነበር (ማር. 14፥50)። ጴጥሮስ ሳይቀር ጌታውን ሦስት ጊዜ ካደ፤ ከትንሣኤው የድል አጥቢያ በኋላም እንኳ፣ ያች ታናሽ መንጋ በፍርሃት ተውጣ በዝግ በር ጀርባ ተሸሽጋ ነበር (ዮሐ. 20፥19)። ይኸው በፍርሃት የተንቀጠቀጠ ማኅበር ነው እንግዲህ፣ በኢየሩሳሌም ሰገነት ተሰብስቦ፡- "ከላይ ኃይል እስክትለብሱ ድረስ በኢየሩሳሌም ከተማ ቆዩ" (ሉቃ. 24፥49) የሚለውን የጌታን ቃል በጸሎትና በናፍቆት ሲጠባበቅ የነበረው። እነሆም፣ በአንድ ልብ ሆነው ሲጸልዩ፣ ድንገት "እንደ ብርቱ ዓውሎ ነፋስ... ያለ ድምፅ ከሰማይ መጣ" (ሐዋ. 2፥2)፤ ይህም ራሱ እግዚአብሔር የገባውን የተስፋ ቃል ሊፈጽምና መንፈሱን በሥጋ ለባሽ ሁሉ ላይ ሊያፈስስ ከሰማያት መውረዱን የሚያበስር ነበር። ይህንን ድንቅ ምስጢር፣ የጴንጤቆስጤ አባቶች "በመንፈስ ቅዱስ መጠመቅ" ሲሉ በታላቅ ክብር ይጠሩታል፤ የተሐድሶ ሊቃውንት ደግሞ፣ "ሁላችን በአንድ መንፈስ አንድ አካል እንድንሆን ተጠምቀናልና" (1ኛ ቆሮ. 12፥13) ከሚለው ሐዋርያዊ ቃል ጋር በማስተሳሰር፣ ደቀ መዛሙርቱ በዚያች ቅጽበት ከክርስቶስ አካል ጋር በአንድነት የተዋሐዱበትና ለወንጌል አደራ ኃይልን የለበሱበት ዕጹብ ድርብ ጸጋ መሆኑን ያስተምራሉ።እነሆ፣ ያ በፍርሃት ተቆልፎ የነበረ ጉባኤ በቅጽበት ዓይን ወደ ደፋር የክርስቶስ ምስክሮች ተለወጠ! ይህ መለኮታዊ ለውጥ፣ የልሳን ስጦታ የመጀመሪያውና ታላቁ "ፍሬ" መሆኑን ልናስተውል ይገባናል፦ ልሳን ብቻውን የቆመ ትዕይንት ሳይሆን፣ ነፍስን ወደ ደፋር ምስክርነትና ወደ ሕይወት ተልእኮ የሚያስወነጭፍ የመንፈስ ቅዱስ ኃይል ሕያው መገለጫ ነው። በሐኪሙ ሉቃስ ትረካ መሠረት፣ ይህ የልሳን ጸጋ፣ ከዓለም ዳርቻ ለተሰበሰቡት አይሁድ "እያንዳንዳችን በተወለድንበት የገዛ ቋንቋችን" (ሐዋ. 2፥8) የእግዚአብሔርን ታላቅ ሥራ በግልጽ የሰሙበት ነበር። ይህም የሚያረጋግጥልን፣ የጴንጤቆስጤው ልሳን ትርጉም አልባ የሥጋ ጩኸት ሳይሆን፣ ማስተዋል የተሞላበትና ሰዎች ሊረዱት የሚችሉት ሕያው ቋንቋ (Xenolalia) መሆኑን ነው። ይህ ክስተት፣ በዘፍጥረት 11 ላይ የተጻፈውን የባቤልን ግንብ እርግማን የሻረ ታላቅ መለኮታዊ ድነት ነው፦ በባቤል፣ በሰው ልጅ ትዕቢት ምክንያት ቋንቋ ተደበላለቀ፣ ሕዝብም በምድር ፊት ተበተነ፤ በጴንጤቆስጤ ግን፣ ያው መንፈስ ቅዱስ በተአምራዊ የቋንቋ ስጦታ የተበተኑትን በአንድ የክርስቶስ አካል (በቅድስት ቤተ ክርስቲያን) ውስጥ በፍቅር ሰበሰባቸው። ስለዚህ የልሳን ስጦታ የጸጋ መገለጫ ብቻ ሳይሆን፣ የልብን ግድግዳ የሚያፈርስ የቤተ ክርስቲያን አንድነት ታላቅ አርማ ነው። ይህ የጴንጤቆስጤ የአንድነት ራእይ፣ ዛሬም በብዙ ልሳንና ብሔር ለተከፋፈለችው ምድራችን ኢትዮጵያ፣ የፈውስና የዕርቅ ታላቅ መልእክት ሆኖ የሚያስተጋባ ሕያው ቃል ነው።

ሐዋርያት ሥራ 10፡44-46 — የአሕዛብ በጸጋው መካተት

በቆርኔሌዎስ ቤት የተፈጸመው ይህ አስደናቂ ታሪክ፣ የልሳንን የጸጋ ስጦታ ከታላቅ መንፈሳዊና ማኅበራዊ ዕርቅ አንጻር ፍንትው አድርጎ ያሳየናል። ታሪኩ የሁለት መለኮታዊና ትይዩ ራእዮች ነው፦ ቆርኔሌዎስ፣ የሮማውያን ጦር መቶ አለቃ ቢሆንም፣ በልቡ ግን አምላኩን የሚፈራና ለድሆች አዘውትሮ የሚመጸውት ጻድቅ አሕዛብ ነበር (ሐዋ. 10፥2)። ጸሎቱ በሰማይ ደርሶ፣ በዘጠኝ ሰዓት ገደማ የእግዚአብሔር መልአክ በክብር ተገልጦለት ጴጥሮስን እንዲያስጠራ አዘዘው (ሐዋ. 10፥3-6)። በዚያኑ የጸጋ ሰዓት፣ ከሰማይ የሆነው ጥሪ ኢዮጴ ላይ ወደነበረው ወደ ጴጥሮስም መጣ። ጴጥሮስ በጣራ ላይ ሆኖ ወደ ፈጣሪው ሲጸልይ፣ በአይሁድ ሕግ ርኩስ የተባሉ እንስሳት የሞሉባትን ታላቅ ሸማ በራእይ አየ፤ ድንገትም "እግዚአብሔር ያነጻውን አንተ አታርክሰው" የሚል ኃያል የሰማይ ድምፅ አስተጋባ (ሐዋ. 10፥15)። ይህ ራእይ የጴጥሮስን የዘመናት የልማድ ግድግዳ ያናወጠና ከባድ ውስጣዊ ትግል ውስጥ የከተተው ነበር። ነገር ግን ታዝዞ ወደ ቆርኔሌዎስ ቤት በገባ ጊዜ፡- "እግዚአብሔር ግን ማንንም ሰው ርኵስና የሚያስጸይፍ ነው እንዳልል አሳየኝ" (ሐዋ. 10፥28) በማለት የታላቁን የዕርቅ ወንጌል በር በሰፊው ከፈተ። ጴጥሮስ የሕይወትን ቃል እየተናገረ ሳለ፣ መንፈስ ቅዱስ ቃሉን በሚሰሙት ሁሉ ላይ ወረደ። ከጴጥሮስ ጋር የመጡት ከተገረዙት ወገን የሆኑት አማኞች፣ አሕዛብም የእግዚአብሔር የደኅንነት ማዕድ ተካፋዮች መሆናቸውን ያረጋገጡትና በመገረም የተዋጡት፣ በአዲስ ልሳን ሲናገሩና እግዚአብሔርን ሲያከብሩ በመስማታቸው ነበር (ሐዋ. 10፥45-47)። በዚች የክብር ሰዓት፣ የልሳን ስጦታ ያገለገለው ለግል ነፍስ ማነጽ ብቻ ሳይሆን፣ በአይሁድና በአሕዛብ መካከል ቆሞ የነበረውን የዘመናት የጥል ግድግዳ መፍረሱን ለቀዳማዊት ቤተ ክርስቲያን ያበሰረ ኃያል ማኅተም በመሆን ነው። ከዚህ የሐዋርያት መንፈሳዊ ጉዞ የምንማረው ታላቅ እውነት ቢኖር፣ የወንጌል ብርሃን አዳዲስ የባህልና የዘር ድንበሮችን በሚሻገርባቸው ወሳኝ የታሪክ ምዕራፎች ላይ፣ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ የሰዎችን ልብ ለማስተሳሰር በጉልህ እንደሚገለጥ ነው። ይህ ጥልቅ መንፈሳዊ እውነታ፣ ዛሬም የሕይወት ወንጌል ወደተለያዩ የኢትዮጵያ ብሔሮች ሁሉ ሲደርስ፣ ከምድራዊው የዘር ልዩነት በላይ የሆነ መለኮታዊ የአንድነት ምስክርነት እንደሚያመጣና፣ በመንፈስ ቅዱስ ማሰሪያ የተሳሰረች አንዲት ኅብረት እንደሚያደርገን ሕያው ተስፋ ይሰጠናል።

ከትርኢት ወደ ተልእኮ፡ የልሳን ትክክለኛ ትርጉም

እነዚህ ሦስት አበይት ምስክርነቶች፣ በማርቆስ ማጠቃለያ የተሰጠው የዕምነት ማኅተም ተስፋ፣ በጴንጤቆስጤ ሰገነት የታየው ከፍርሃት ወደ ኃያል ድፍረት የተደረገው ሽግግር፣ እንዲሁም በቆርኔሌዎስ ቤት የተገለጠው የዘመናትን ግድግዳ ያፈረሰው የአንድነት ራእይ ተደምረው አንድ ታላቅና የማይናወጥ መንፈሳዊ እውነትን በፊታችን ያቆማሉ። በወንጌልና በሐዋርያት ሥራ መጻሕፍት ውስጥ ስንመለከት፣ የልሳን ስጦታ ለብቻው ተነጥሎ እንደሚታይ መንፈሳዊ ትርኢት ወይም የትምክህት መድረክ ሆኖ አያውቅም። ይልቁንም፣ ምንጊዜም ከሰው አእምሮ በላይ ከሆነው ከታላቁ የእግዚአብሔር የማዳን ዓላማ ጋር በጥብቅ የተቆራኘ ነው፦ ይኸውም የእውነተኛ እምነት ማረጋገጫ ማኅተም በመሆን (እንደ ማርቆስ ቃል)፣ ለወንጌል አደራ የሚሆን የሰማይ ኃይል በማስታጠቅ (እንደ ጴንጤቆስጤ ዕለት)፣ ወይም የተራራቁ ልቦችን በፍቅር በማዋሐድ የቤተ ክርስቲያንን አንድነት በመገንባት (እንደ ቆርኔሌዎስ ቤት) ሆኖ ይገለጣል። ይህ ሐዋርያዊ ትምህርት፣ ዛሬ ላለነው የዘመኑ መንገደኞች እጅግ ጥልቅ የሆነ ማሳሰቢያ ነው። ልሳን የክርስቲያናዊ ብስለት ብቸኛ መለኪያ ወይም የሥጋዊ ኩራት መወጣጫ ተደርጎ ሊቆጠር ከቶ አይገባውም። ከዚህ ይልቅ፣ አማኙ የሕይወትን ቃል በታላቅ ድፍረት እንዲያውጅና አንዲቷ ቤተ ክርስቲያን በፍቅር ማሰሪያ ተሳስራ እንድትቆም፣ ወደ ጌታ ታላቅ ዓላማ የሚያመራ ክቡር የመንፈስ ቅዱስ የጸጋ መሣሪያ ሆኖ ሊከበር ይገባል።

የልሳን ስጦታ ሚስጥር በጥልቀትና በሚዛናዊ መንፈስ ለመረዳት፣ በአዲስ ኪዳን ውስጥ ይህንን ጸጋ በቀጥታ የሚያበሩትን ቁልፍ ቃላት በሰዋሰው ትርጉማቸው፣ በታሪካዊ ሥረ-መሠረታቸውና በዐውዳቸው ብርሃን በጥንቃቄ መመርመር የግድ ይላል። ይህንን መንፈሳዊ ጉዞ ከመጀመራችን በፊት ግን፣ የቆሮንቶስን ከተማ ታሪካዊ መልክ በዓይነ-ኅሊናችን መቃኘት ያሻል። ቆሮንቶስ በግሪክ ምድር የንግድ ማዕከል፣ በሥጋዊ ክብር የደመቀች፣ ነገር ግን በብዙ ዓይነት የጣዖት አምልኮ ጨለማ የተዋጠች ከተማ ነበረች። በተለይም የዴልፊ ሟርተኞች ከቁጥጥር ውጪ የሆነና የሥጋን ስሜት የሚያጦዝ የጣዖት አምልኮ ልማድ የተጠናወታት ነበረች። ሐዋርያው ጳውሎስ የሕይወትን ብርሃን ይዞ ወደዚች ከተማ በገባ ጊዜ፣ ከጨለማ ወደ ብርሃን የተጠሩት አዳዲስ አማኞች፣ ይህንን የድሮውን የአረማውያን ልማዳቸውን ሳያውቁት ወደ እግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ይዘውት ገቡ። ከዚህ የተነሣ፣ የቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን በመንፈሳዊው የልሳን ስጦታ ዙሪያ ወደ መንፈሳዊ ፉክክርና ከባድ ትርምስ ውስጥ ወደቀች፤ ቅዱሳን በማኅበር ሲሰበሰቡ፣ እያንዳንዱ በአንድ ጊዜ በልሳን ለመናገር ይሻማ ነበር (1ኛ ቆሮ. 14፥26-27)። ጳውሎስም 1ኛ ቆሮንቶስ 12-14ን በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ሲጽፍ፣ ይህንን ሥርዓት አልባ ሁከት በፍቅርና በዕውቀት ለማረም እንጂ፣ ሰማያዊውን ስጦታ ለማጥፋት አልነበረም። ከዚህ በታች የምንመለከተው ፣ ሐዋርያው ይህችን በልማድ የተተበተበችና ግራ የተጋባች ማኅበር፣ ፍቅር ወደ ነገሠበት፣ ሥርዓት ወዳሸበረቀበትና ጤናማ ወደ ሆነ መንፈሳዊ አምልኮ እንዴት በእረኝነት በትር እንደመራት በጥንቃቄ ያስቃኘናል።

1ኛ ቆሮንቶስ 12፡10, 28, 30 — ልሳን በጸጋ ስጦታዎች ተዋረድ ውስጥ

ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12 መልእክቱ፣ የመንፈስ ቅዱስን የጸጋ ስጦታዎች በፊታችን ሲዘረጋ፣ የልሳንንና የልሳን ትርጓሜን ሚስጥር ከሌሎች የከበሩ ስጦታዎች (እንደ ጥበብ፣ የዕውቀት ቃል፣ የፈውስና የትንቢት ጸጋ) ጋር በእኩል መለኮታዊ ክብርና ሕጋዊነት ያቆማቸዋል። "ይህን ሁሉ ግን ያ አንዱ መንፈስ እንደሚፈቅድ ለእያንዳንዱ ለብቻው እያካፈለ ያደርጋል።" (1ኛ ቆሮ. 12፥11) በማለት ሲደመድም፣ የጸጋው ባለቤት መንፈስ ቅዱስ በቤተ ክርስቲያን ላይ ያለውን ፍጹም ሉዓላዊነትና ሥልጣን በታላቅ ድምፅ ያውጃል። በቁጥር 28 ላይ፣ የልሳን ስጦታ በቤተ ክርስቲያን የአገልግሎት ተዋረድ ውስጥ የመጨረሻውን ስፍራ የያዘ ቢመስልም፣ አሁንም ድረስ የክርስቶስ አካል የሆነችውን ቅድስት ማኅበር ከሚያንጹና ከሚያገለግሉ ክቡር የሰማይ ጸጋዎች አንዱ መሆኑ አልተሻረም። በቁጥር 30 ላይ፣ "ሁሉ በልሳኖች ይናገራሉን?" በማለት ጳውሎስ በመንፈስ የሚጠይቀው ኃያል ጥያቄ፣ መልሱ "አይናገሩም" የሚል ጥልቅ እውነትን ያዘለ ነው። ይህ ሐዋርያዊ ትምህርት በግልጽ የሚያረጋግጥልን፣ የልሳን ስጦታ እያንዳንዱ አማኝ ሊኖረው የሚገባ የመንፈስ ቅዱስ ጥምቀት ብቸኛ ማረጋገጫ ማኅተም ሳይሆን፣ ራሱ መንፈስ ቅዱስ እንደ በጎ ፈቃዱ ጥበብ ለእያንዳንዱ አማኝ በየግሉ የሚያካፍለው ልዩ የጸጋ ስጦታ መሆኑን ነው። ልክ የሰው አካል አንድ ሆኖ ሳለ ብዙ የተለያዩ ብልቶች እንዳሉት ሁሉ (1ኛ ቆሮ. 12፥14-20)፣ ምስጢራዊው የክርስቶስ አካልም በልዩ ልዩ ጸጋዎች ያሸበረቁ ብዙ መንፈሳዊ አባላት ያስፈልጉታል፤ ማንም አንድ ስጦታ ብቻ አንግቦ የመላውን አካል አገልግሎት ሊወክልም ሆነ ሊተካ ከቶ አይችልምና።

1ኛ ቆሮንቶስ 13፡1 — የሰዎችና የመላእክት ልሳን

ይህ የሐዋርያው ቃል፣ የልሳንን ጥልቅ መንፈሳዊ ተፈጥሮና ምስጢር ፍንትው አድርጎ የሚያሳይ ነው። "የመላእክት ልሳን" የሚለውን የክብር ቃል እንደ ወረደ ብንቀበለው፣ ጠቢቡ ጳውሎስ ከምድራዊው የሰው ልጅ ቋንቋ ባሻገር፣ የብርሃን መላእክት ፈጣሪያቸውን የሚያመሰግኑበት ሰማያዊ የጸሎት ቋንቋ መኖሩን ማመኑን ይነግረናል። ነገር ግን፣ ብዙዎቹ የቃሉ ሊቃውንት ይህንን አገላለጽ፣ "ምሥጢርንም ሁሉ ባውቅ" (1ኛ ቆሮ. 13፥2) ከሚለው ቀጣይ ቃል ጋር በማስተሳሰር፣ ሐዋርያው የፍቅርን ታላቅነት ለማጉላት የተጠቀመበት መንፈሳዊ ማጋነን አድርገው ይፈቱታል። ትርጓሜው ያም ሆነ ይህ፣ የዚህ ቅዱስ መልእክት ማዕከላዊ እውነት ግን እንደ ቀትር ፀሐይ ያበራል፦ መንፈሳዊ ስጦታዎች፣ በመላእክት ቋንቋ መናገርን እንኳ ቢያካትቱ በመለኮታዊው የአጋፔ ፍቅር ካልተቃኙ፣ በእግዚአብሔር ዙፋን ፊት ዋጋ ቢስና ባዶ ጩኸት ናቸው።ሐዋርያው ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 13፡1 ላይ "ሰዎችና መላእክት ልሳን ብናገር ፍቅር ግን ከሌለኝ የሚጮኽ ናስ ወይም የሚንሽዋሽ ጸናጽል ሆኜአለሁ" በማለት የሚናገረውን ሐሳብ በጥልቀት ስንመረምረው፣ የቃሉ ሥረ-መሠረት ከግሪክ-ሮማውያን ታሪክና ከአረማውያን የአምልኮ ሥርዓቶች ጋር የተቆራኘ መሆኑን እንረዳለን። ጳውሎስ "የሚጮኽ ናስ" እና "የሚንሽዋሽ ጸናጽል" የሚሉትን ምስሎች ሆን ብሎ መርጦ አቅርቧል፤ እነዚህም በዘመኑ በቆሮንቶስ ከተማና በዙሪያዋ ይታወቁ ከነበሩት አረማዊ ልማዶች ጋር ቀጥተኛ ዝምድና አላቸው።

በግሪክና በሮማውያን ዓለም በተለይም እንደ "ኪቤሌ (Cybele)"፣ የእናት አምላክ በመባል የምትታወቀው የፍሬያማነትና የተፈጥሮ አምላክ፣ እና የባከስ (Bacchus) አምልኮ ሥርዓቶች ላይ፣ ተከታዮቹ ወደ ከፍተኛ የሃይማኖታዊ መማረክ ወይም ስሜት ውስጥ ለመግባት የናስ ከበሮዎችን፣ ነሐሶችንና ጸናጽሎችን በኃይል ይመቱ ነበር። እነዚህ አረማዊያን በበዓላት የሚካሄዱት ከቁጥጥር ውጪ በሆነ ጩኸት፣ በከፍተኛ ዲስኦርደር እና ሐሳብ በሌለው መደጋገም ነበር። አምላካቸው እንዲሰማቸው ወይም በመንፈስ ለመጠመቅ ሲሉ የሚያወጡዋቸው ድምፆች ትርጉም የለሽና አእምሮን የሚያደንዙ ነበሩ። ጳውሎስ እነዚህን ምስሎች ሲጠቀም፣ የቆሮንቶስ አማኞች አንዳንዴ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የሚያደርጉትን የልሳን አጠቃቀም ከእነዚህ አረማዊ አምልኮዎች ጋር እያወዳደረ መሆኑን ልብ ማለት ይገባል።

ጳውሎስ አንድ ሰው የቱንም ያህል ድንቅ የሆነ የልሳን ጸጋ ቢኖረው፣ ወይም መላእክታዊ የሚመስል ሰማያዊ ቋንቋ ቢናገር፣ ያ ንግግር ከመለኮታዊ ፍቅር (አጋፔ) ማዕቀፍ ውጭ ከሆነ ልክ የኪቤሌ አረማውያን በናስ ከበሮ ከሚያወጡት ትርጉም አልባ ድምፅ ፈጽሞ የተለየ አይደለም። "የሚጮኽ ናስ" ማለት ውስጡ ባዶ ሆኖ ሳለ ከውጭ የሚሰማ ጩኸት ብቻ ነው። ልክ እንደዚሁ፣ ፍቅር ከሌለ በልሳን መናገር እጅግ ከፍ ያለ መንፈሳዊ ድምፅ ሊኖረው ይችላል፤ ነገር ግን በእግዚአብሔር ፊት የውስጥ ሕይወትና ፍቅር ከሌለው ባዶ ናስ ያህል ዋጋ ቢስ ነው። የቆሮንቶስ አማኞች ከጨለማው የጣዖት አምልኮ ዓለም የወጡ በመሆናቸው፣ አሮጌው ልማዳቸው (ማለትም በስሜታዊነትና በውዝግብ የሚደረግ አምልኮ) ወደ ክርስቲያናዊው ጉባኤ እንዳይቀላቀል ጳውሎስ በጥብቅ ያስጠነቅቃቸዋል። ይህም ለሁላችን ታላቅ መንፈሳዊ ማሳሰቢያ ነው፦ የቱንም ያህል "መንፈሳዊ" አቋም ቢኖረውም፣ ፍቅር የሌለው ልሳን ከጣዖት ቤት ባዶ ጩኸት ጋር እኩል ትርጉም ያጣ ይሆናል። እንግዲህ ይህ ሕያው ትምህርት፣ የልሳን ጸጋ ተካፋይ ለሆነ አማኝ ሁሉ፣ ዘወትር ልቡን የሚመዝንበት የእውነት ሚዛን ነው፤ ምክንያቱም ማናቸውም የሰማይ ስጦታ፣ ያለ ፍቅር ሥር ከተተከለ ውበቱንና ሕይወቱን ያጣልና።

1ኛ ቆሮንቶስ 14፡2 — "ምሥጢርን በመንፈስ ይናገራል"

ሐዋርያው ጳውሎስ በዚህ ክፍል ውስጥ ለልሳን ጸጋ ግልጽና ተግባር-ተኮር የሆነ ትርጓሜ ይሰጠናል። በቆሮንቶስ ጉባኤ ውስጥ የነበረው የልሳን አቅጣጫ አብዛኛውን ጊዜ ወደ ላይ ማለትም ከአማኙ አንደበት በቀጥታ ወደ እግዚአብሔር የሚደረግ የልብ ግንኙነት እንጂ፣ ወደ ሰው የሚዘረጋ የወንጌል ስብከት ማዕቀፍ አልነበረም። በግሪኩ ጽሑፍ "ምሥጢር" ተብሎ የተጻፈው ቃል፣ በጳውሎስ ሌሎቹ መልእክታት ውስጥ በመሠረቱ በክርስቶስ በኩል የተገለጠውን ታላቅ የመዳን ምስጢር ( ኤፌ. 3፥3-6) የሚያሳይ ቢሆንም፣ በዚህ ልዩ ዐውድ ውስጥ ግን ትርጓሜ እስኪሰጠው ድረስ በጉባኤው ፊት ስውር ሆኖ የሚቀረውን የሰማይ ጸሎት ይዘት ያመለክታል። ይህ አሠራር ራሱ ጤናማው የተሐድሶ ነገረ-መለኮት የሚጠይቀውን የቃላት ትክክለኛ ጥናት መርሕ ያንጸባርቃል፣ እርሱም አንድ ቃል በተለያየ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ውስጥ ሲነበብ ዐውዳዊ ትርጉሙን ጠብቆ በጥንቃቄ መተንተን እንዳለበት ያስተምራል። በመሆኑም ይህ ምንባብ ልሳን በመሠረቱ አማኙ ከፈጣሪው ጋር የሚያደርገው ጥልቅና ስውር ውይይት መሆኑን አበክሮ ያሳያል። ለዚህም ነው በቁጥር 4 ላይ፡- "በልሳን የሚናገር ራሱን ያንጻል" ተብሎ የተጻፈው። ይህ ሐዋርያዊ ምስክርነት፣ የክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊው ትምህርት መሠረት የሆነውን "የግል ጸሎት ቋንቋ" ጽንሰ-ሐሳብ በግልጽ የሚያጸናና ከቅዱሳት መጻሕፍት ጋር ፍጹም ስምምነት ያለው ነው።

1ኛ ቆሮንቶስ 14፡13-19 — ጸሎት በመንፈስና በአእምሮ

ሐዋርያው ጳውሎስ በዚህ የቅዱስ ቃል ክፍል ውስጥ፣ የግል መንፈሳዊ ልምምድንና የቤተ ክርስቲያን ማኅበራዊ አገልግሎትን ፍጹም ሚዛን በሰማያዊ ጥበብ ያስተምረናል። "ስለዚህ በልሳን የሚናገር እንዲተረጉም ይጸልይ" (1ኛ ቆሮ. 14፥13) በማለት ሲመክር፣ በጉባኤ መካከል የሚሰማ የልሳን ቃል ትርጉም ተሰጥቶበት የሁሉንም ልብ ሊያነጽ እንደሚገባ አጥብቆ ያዛል። ጳውሎስ ቀጥሎም፡- "በመንፈስ እጸልያለሁ፣ በአእምሮም ደግሞ እጸልያለሁ" ማለቱ፣ መንፈሳዊ የሆነው የልሳን ጸሎትና ማስተዋልን የያዘው ምክንያታዊ ጸሎት እርስ በርሳቸው የሚደጋገሙ እንጂ ፈጽሞ ተጻራሪዎች እንዳልሆኑ የሚያሳይ ጥልቅ መለኮታዊ እውነት ነው። ይህም ራሱ የተሐድሶ አባቶች "የተቀደሰ ማስተዋል" ትምህርት ከክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊው "ከአእምሮ በላይ" መንፈሳዊ ልምምድ ጋር ተስማምቶ የሚታይበት ማዕቀፍ ነው። መንፈስ ቅዱስ ሰውን ሲሞላ የሰውን ማስተዋል አያጠፋውም፤ ይልቁንም በሰማያዊ ብርሃን ከፍ አድርጎ ይጠቀመውታል። እውነተኛ መጽሐፍ ቅዱሳዊ መንፈሳዊነት የሰውን አእምሮ የሚሽር ሳይሆን፣ የመንፈስን ቅዱስ መነጠቅ ከማስተዋል ብርሃን ጋር የሚያዋሕድ ጤናማ ሕይወት ነው። ለዚህም ነው ሐዋርያው ትርጉም ከሌለው ልሳን ይልቅ፣ ሌሎችን ለማስተማር በአእምሮ ሆኖ አምስት ቃላትን መናገር እንደሚሻ (1ኛ ቆሮ. 14፥19) በመግለጽ፣ የፍቅርና የማስተዋልን የበላይነት በጉባኤ አምልኮ ውስጥ በግልጽ ያረጋገጠው።

1ኛ ቆሮንቶስ 14፡21-23 — ልሳን ለማያምኑ "የፍርድ ምልክት"

ይህ ምንባብ እጅግ ውስብስብና አወዛጋቢ ከሆኑት ጽሑፎች አንዱ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ከኢሳይያስ 28፡11-12 ኢንተር-ቴክስቹዋል ያደረገው ጥቅስ ሲሆን፣ መለኮታዊው ፍርድ ለእስራኤል አለመታዘዝ ምላሽ ለመስጠት በባዕድ (በአሦራውያን) ቋንቋ በኩል መገለጡን በማስታወስ፣ የብሉይ ኪዳንን ፍርድ ወደ አዲስ ኪዳን ያሸጋግራል። ይህ አካሄድ በራሱ ተሐድሶአዊው የ'ኪዳናዊ ትስስር' ሄርሜኔውቲክስ ትክክለኛ ማሳያ ነው፤ ይኸውም የብሉይ ኪዳን የታሪክና የፍርድ ንድፍ በአዲስ ኪዳን የጉባኤ ዐውድ ውስጥ ተሻጋሪ ትርጉም ይዞ እንደሚቀጥል ያረጋግጣል። በዚህ መነጽር ሲተነተን፣ በጉባኤ መካከል ያለ ትርጓሜ የሚደረግ የልሳን ልምምድ፣ ለማያምኑት ወገኖች የድነትና የጸጋ መገለጫ ከመሆን ይልቅ፣ የእግዚአብሔርን ቃል መገለጥ የሚጋርድ 'የፍርድ ምልክት' ሆኖ ያገለግላል። ጳውሎስ "ሁሉም በልሳን ቢናገሩ... እብዶች ናችሁ አይሉምን?" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡23) ሲል የሚያቀርበው ሬቶሪካዊ ጥያቄ፣ ጤናማ ያልሆነና ሥርዓት-አልባ የሆነ ስሜታዊነት በወንጌል ምስክርነት ላይ የሚያመጣውን አውዳሚ ተጽዕኖ ያሳያል። እዚህ ላይ 'እብደት' ተብሎ የተተረጎመው የግሪክ ቃል፣ ከቁጥጥር ውጪ የሆነን መንፈሳዊ ንጥቂያና ግርግር የሚያመለክት ነው። በመሆኑም፣ ሐዋርያው ይህንን ጥብቅ ማስጠንቀቂያ የሚሰጠው፣ የልሳን መገለጥ ከሥርዓትና ከትርጓሜ ውጪ በጉባኤ ውስጥ ሲተገበር፣ የክርስቶስን ወንጌል በግልጽ ከማብሠር ይልቅ ወደ ሥነ-ልቦናዊና መንፈሳዊ ዕንቅፋትነት ስለሚቀየር መሆኑን በጥልቀት ያትታል።

1ኛ ቆሮንቶስ 14፡27-28, 39-40 — ሐዋርያዊ የሥርዓት ደንብ

በዚሁ ታሪካዊ ምዕራፍ ማጠቃለያ ላይ፣ ሐዋርያው ጳውሎስ የቆሮንቶስን ቤተ-ክርስቲያን የካሪዝማቲክ ልምምድ መዋቅር ለማስያዝ ጥብቅ የሆነ ሊቱርጊያዊና ፓስተራዊ መመሪያን ያወጣል። ልሳን በጉባኤ በሚነገርበት ወቅት፣ ተናጋሪዎች ከሁለት ወይም ሦስት እንዳይበልጡ፣ አቀራረባቸውም የቅደም-ተከተል ሥርዓትን የጠበቀ እንዲሆን፣ እንዲሁም የትርጓሜ ስጦታ በሌለበት ዐውድ ውስጥ ፍጹም ጸጥታን በመያዝ ወደ ውስጥ ወደሚያተኩር የግል መንፈሳዊ ግንኙነት እንዲያመሩ ያዛል (1ኛ ቆሮ 14፡27-28)። ይህ ሐዋርያዊ ደንብ ሥርወ-መሠረቱን ያደረገው፣ መንፈስ ቅዱስ የፍጹም ሥርዓት እንጂ፣ የሁከትና የግርግር አምላክ ባለመሆኑ ላይ ነው። የቤተ-ክርስቲያን አምልኮ በሰብዓዊ ስሜት፣ በሥነ-ልቦናዊ ንጥቂያ ወይም በልማድ ሳይሆን፣ ፍጹም በሆነው የእግዚአብሔር ቃል ኖርማቲቭ ሥልጣን ብቻ ሊመራ እንደሚገባው ያረጋግጣል። ጳውሎስ “በልሳን ከመናገር አትከልክሉ” በማለት የካሪዝማቲክ ስጦታውን መንፈሳዊ ተለዋዋጭነት ህልውና ሳያፍን፣ በተጓዳኙ ግን “ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን” በሚለው ሚዛን ትምህርቱን ያትመዋል። ይህ ጥልቅ ውቅር፣ ክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊውን መንፈሳዊ ነጻነትና የተሐድሶአዊውን ጥብቅ ሥርዓት በአንድ ዲያሌክቲካዊ ውህደት ውስጥ የሚያስታርቅ፤ ብሎም የዘመናችን ቤተ-ክርስቲያን መንፈሳዊ ተለዋዋጭነትን ከሊቱርጊያዊ ሥርዓት ጋር በተገቢው መንገድ እንድታዋህድ የሚያስችል የላቀ የኤክለሲዮሎጂ ማሳያ ኮምፓስ ሆኖ ያገለግላል።

ሮሜ 8፡26-27 — በማይነገር መቃተት

ሐዋርያው ጳውሎስ በሮሜ 8፥26 ላይ ስለ ነፍሳችን ድካምና ስለ መንፈስ ቅዱስ የጸጋ ርዳታ ሲያስተምር፣ "ልሳን" የሚለውን ቃል በግልጽ ባያሰፍርም፣ በርካታ የቃሉ ሊቃውንት ይህንን ጽሑፍ በ1ኛ ቆሮንቶስ 14 ካለው የልሳን ጸጋ ጋር በማስተሳሰር፣ "በማይነገር መቃተት" የሚቀርበው ሰማያዊ ምልጃ የልሳን ስጦታን እንደሚያመለክት ይከራከራሉ። ነገር ግን፣ የቃሉን ሥረ-መሠረት ይዘን ስንመረምር፣ ‘አላሌቶስ’ የሚለው የግሪክ ቃል "በምድራዊ የሰው ልጅ ቃላት ሊቀረጽ ወይም ሊገለጽ የማይችል" የሚል እጅግ ጥልቅና ረቂቅ ትርጉም ያዘለ ሆኖ እናገኘዋለን። ይህ እውነት በመንፈሳዊ ትርጓሜያችን ታላቅ ጥንቃቄን እንድናደርግ ያሳስበናል። ይኸውም፣ ይህ ኃያል ቃል የተለመደውን የልሳን ጸሎት ሊያመለክት እንደሚችል ሁሉ፣ ከማንኛውም አንደበታዊ መዋቅር እጅግ የላቀና የጠለቀ የሆነውን፣ የመንፈስ ቅዱስን ዝምታ-አልባ የውስጥ ምልጃ ሊወክል ይችላል። የዚህ ጳውሎሳዊ መልእክት ማዕከላዊ ሃሳብ ግን ይህ ነው፦ እኛ አማኞች በሥጋችን ድካምና በመንፈሳችን መዛል ምክንያት የጸሎታችንን አቅጣጫና ይዘት ማዋቀር ሲሳነን፣ ራሱ መንፈስ ቅዱስ በውስጣችን ማደሪያ አድርጎ፣ በሚታወቅ የልሳን መገለጥም ሆነ ከሰው ልጅ የቋንቋ ገደብ በላይ በሆነ ረቂቅ መቃተት፣ ስለ እኛ ወደ አብ ይማልዳል። ይህ መለኮታዊ የፍቅር ጣልቃ-ገብነት፣ መንፈስ ቅዱስ በጸሎት ሕይወታችን ውስጥ ያለውን ፍጹም ሉዓላዊነት በጉልህ የሚያውጅ ነው። ይህ ራሱ፣ በተሐድሶ አባቶች "ጸጋ ብቻ" ተብሎ ለሚጠራው ታላቅ የድነት ትምህርት ሕያውና ተግባራዊ ማሳያ ነው። ይኸውም፣ እውነተኛ ጸሎት የሰው ልጅ የሥጋ ጥረት ውጤት ብቻ ሳይሆን፣ ሙሉ በሙሉ በመንፈስ ቅዱስ የጸጋ አንቀሳቃሽነት የሚፈጠር ሰማያዊ እስትንፋስ መሆኑን ያረግግጥልናል። ከዚህም ሁሉ በላይ፣ የሰው ልጅ ቃላት በሚነጥፉበት፣ በከባድ የነፍስ ጭንቀትም ሆነ ቃላት በማይገልጹት የደስታ ተራራ ላይ ለሚገኝ አማኝ፣ ይህ እውነት ወደር የማይገኝለት ተስፋና ማጽናኛን የሚሰጥ ጽኑ መንፈሳዊ መልሕቅ ነው።

ይሁዳ 1፡20 — "በመንፈስ ቅዱስ እየጸለያችሁ"

ሐዋርያው ይሁዳ ይህንን ጥልቅ መለኮታዊ ትእዛዝ ለቤተ ክርስቲያን ሲያስተላልፍ፣ "በተቀደሰ ሃይማኖታችሁ ራሳችሁን እያንጻችሁ" የሚለው ኃያል ቃል፣ ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 14፥4 ላይ "በልሳን የሚናገር ራሱን ያንጻል" በማለት ካሰፈረው ሐሳብ ጋር እጅግ የጠለቀ ትስስር አለው። እርግጥ ነው፣ "በመንፈስ ቅዱስ መጸለይ" የሚለው ሰማያዊ ጥሪ የልሳንን ጸጋ ብቻ ሳይሆን፣ በመንፈስ ቅዱስ መሪነትና ኃይል የሚፈስሰውን ማናቸውንም የጸሎት እስትንፋስ የሚያጠቃልል ነው፤ ሆኖም ይህ ትምህርት የሚያረጋግጥልን ታላቅ እውነት ቢኖር፣ በመንፈስ መጸለይ የአማኙን የውስጥ ሰውነት የሚገነባና ከተሳሳተ የኑፋቄ ማዕበል የሚጠብቅ ጽኑ መንፈሳዊ ጋሻ መሆኑን ነው። ይሁዳ ይህንን የማንቂያ ደወል ያሰማው፣ ስውር የሆኑ ሐሰተኛ መምህራን ሾልከው በመግባት የክርስቶስን መንጋ ሊበክሉና ሊያውኩ በተነሡበት አስጨናቂ ዘመን ነበር (ይሁዳ 1፥4)። ከዚህም የተነሣ፣ ራስን በመንፈስ ቅዱስ ማነጽ፣ ክርስቲያኑ በክፉው ቀን ለሚያጋጥመው ከባድ መንፈሳዊ ውጊያ ዝግጁ የሚያደርገው ወሳኝ የሕይወት ልምምድ መሆኑን ይህ የቃሉ ክፍል በግልጽ ያስተምረናል። ይህ ጥልቅ እውነት፣ በኤፌሶን 6፥10-18 ከተገለጠው "የመንፈሳዊ ውጊያ" ሐዋርያዊ ትምህርት ጋር ፍጹም ይዋሐዳል፦ ራስን በመንፈስ ማነጽ ለግል መንፈሳዊ ቅንጦት ወይም መመጻደቂያ የተሰጠ ጸጋ ሳይሆን፣ የጨለማውን ኃይል በድል ለመወጣት የሚደረግ ኃያል የነፍስ ዝግጅትና የጦር ዕቃን የመታጠቅ ሂደት ነው!

የጳውሎስ ትምህርት አጠቃላይ ድምዳሜ

እነዚህን ዘጠኝ የሕይወት ቃላት በአንድ መንፈሳዊ ማዕድ ስንመለከታቸው፣ ሐዋርያው ጳውሎስ ስለ ልሳን ያኖረው ትምህርት እጅግ ሚዛናዊና በሰማያዊ ጥበብ የታነጸ ታላቅ የነገረ-መለኮት ሕንፃ መሆኑን እናስተውላለን። ልሳን በተፈጥሮው የነፍስን ጩኸት ለእግዚአብሔር የሚያቀርብ፣ አማኙን በውስጥ ሰውነቱ የሚያንጽ፣ በቅዱሳን ጉባኤ መካከል ሲገለጥ ግን የሁሉን ልብ ለማነጽ ትርጓሜን አጥብቆ የሚሻ፣ ማንም ሳይሻማ በተራ የሚደረግ፣ መለኮታዊ ፍቅርን መሠረት ያደረገና በመንፈሳዊ ሥርዓት የተገዛ ክቡር ልምምድ ነው። ጳውሎስ በእያንዳንዱ የቃሉ ሐረግ ውስጥ፣ ሁለት ተቃራኒ የሚመስሉ አደጋዎችን በእረኝነት በትር በጥንቃቄ ያስተካክላል፦ በአንድ በኩል፣ የሰማይን ጸጋ ሙሉ በሙሉ ማፈንን ሲከለክል ("በልሳኖች ከመናገርም አትከልክሉ" በማለት)፤ በሌላ በኩል ደግሞ፣ ስጦታውን ያለ ገደብና ያለ ሥርዓት መተግበርን አጥብቆ ይቃወማል ("ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን" በማለት)። ይህ ድርብ የሐዋርያ ጥንቃቄ፣ የክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊው ሕያው መንፈሳዊ ሙቀትና የተሐድሶ አባቶች የሥርዓት ጥበብ፣ በአንድ ጤናማና ቅዱስ ማዕቀፍ ውስጥ አብረው ሊሄዱ እንደሚችሉ የሚያሳይ ታላቅ የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ነው። እንግዲህ ለኛ ለመንገደኞቹ ትልቁ መንፈሳዊ ትምህርት ይህ ነው፦ የእውነተኛ ክርስቲያናዊ ብስለት ምልክቱ ብዙ መንፈሳዊ ስጦታዎችን መታጠቅ ወይም ደግሞ ስጦታን በፍርሃት መከልከል አይደለም፤ ይልቁንም ከላይ የተሰጠንን ማንኛውንም የጸጋ ስጦታ በጥልቅ ትሕትና፣ በንጹሕ ፍቅርና የወንድም እህቶችን ነፍስ ለማነጽ አሳልፎ መስጠት ነው። ይህ ሕያው መርሕ፣ ስለ ልሳን ጸጋ ብቻ ሳይሆን፣ በሕይወት ዘመናችን ሁሉ ማንኛውንም መንፈሳዊ ስጦታ በምንለማመድበት ጎዳና ላይ እግራችንን የሚመራ፣ የማይጠፋ የቃሉ ብርሃን ነው።

ምንም እንኳ ስለ ልሳን ልምምድ የተመዘገቡ ማጣቀሻዎች በተለያዩ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ወቅቶች መጠናቸው ቢለያይም፣ ተመራማሪዎች (ክሬግ ኪነርና ስታንሊ በርገስ) እንደሚያሳዩት ተአምራዊ የመንፈስ ቅዱስ ልምምዶች ሙሉ በሙሉ ጠፍተው አያውቁም፤ በሞንታኒዝም፣ በገዳማዊ ወግ፣ በሞራቪያን ንቅናቄ፣ በዌልስ ተነቃቃት እና በመጨረሻም በዘመናዊው ጴንጤቆስጤያዊ እና ካሪዝማቲክ ንቅናቄዎች ውስጥ በተደጋጋሚ ተመዝግቧል፤ መንፈስ ቅዱስ በየትውልዱ ቤተ ክርስቲያንን በአዲስ መንገድ ማነቃቃቱን ይቀጥላል።

ይህ ስዕላዊ መግለጫ ዋና ዋና ታሪካዊ ምዕራፎችን ብቻ የሚያሳይ አጠቃላይ ገበታ ነው፤ ዝርዝር ታሪካዊ ጥናትን አይተካም።

የቀዳማዊት ቤተ ክርስቲያን አባቶች ምስክርነት

የሐዋርያት እግር ከምድር ከተነሣ በኋላ ባሉት የቤተ ክርስቲያን ዘመናት፣ ስለ ልሳንና ስለ ሌሎች ጸጋዎች የተዉትን ምስክርነት መመርመር፣ የትናንቱን ከዛሬ ጋር እንድናስታርቅ ታላቅ ታሪካዊ ሚዛን ይሰጠናል። የሊዮኑ ሊቀ ጳጳስ አባት ኢሬኔዎስ፣ በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ማብቂያ ላይ "በኑፋቄ ላይ" (Against Heresies) ብሎ ባዘጋጀው ጥልቅ መንፈሳዊ ጽሑፍ፣ በዘመኑ በነበረችው ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ብዙ ወንድሞች የመንፈስ ቅዱስን ጸጋ ተቀብለው በልዩ ልዩ ልሳናት ሲጸልዩና ትንቢት ሲናገሩ በገዛ ጆሮው እንደሰማ በታላቅ አክብሮት ይመሰክራል። ይህም የልሳን እሳት የሐዋርያት ዘመን አብቅቶ እንኳ ከቤተ ክርስቲያን መሠዊያ ላይ እንዳልጠፋ የሚያሳይ ሕያው የታሪክ ማኅተም ነው። በሌላ በኩል ደግሞ፣ በሰሜን አፍሪካዋ ካርቴጅ ይኖር የነበረው ታላቁ ምሁርና የክርስትና ጠበቃ ተርቱሊያን፣ በሦስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መባቻ ላይ ወደ ሞንታኒዝም ንቅናቄ በተቀላቀለበት ጊዜ፣ ምዕመናን በጉባኤ መካከል በመንፈስ ልሳን ሲናገሩና ሲተረጉሙ እንደነበር በጽሑፎቹ በግልጽ አስፍሯል። ምንም እንኳ ኋላ ላይ ይህ ንቅናቄ ከሐዋርያዊው ትምህርት በማፈንገጥ ወደ ከረረ ሥርዓት ቢያዘነብልም፣ በቤተ ክርስቲያን ዘንድ ተቃውሞን ቢያስተናግድም፣ ተርቱሊያን ራሱ የተአምራዊ ስጦታዎች ንቁ ተካፋይና ምስክር እንደነበር የማይካድ የታሪክ እውነት ነው።

የሞንታኒዝም ቀውስ፡ ለምን ውድቅ ተደረገ?

በፍርግያ ምድር በሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ "አዲሱ ትንቢት" እየተባለ የተነሣው የሞንታኒዝም ንቅናቄ ታሪክ፣ ዛሬ ላለነው ለእኛ ታላቅ መንፈሳዊ ማሳሰቢያ አለው። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ይህንን ንቅናቄ ውድቅ ያደረገችው የልሳንና የትንቢትን መንፈሳዊ ስጦታዎች ራሳቸውን በመጥላት ወይም በመቃወም ፈጽሞ አልነበረም። ውድቀቱ የመጣው፣ የንቅናቄው መሪዎች (ሞንታኖስ፣ ጵርስቅላና ማክሲምላ) የሚያመጡትን አዲስ የትንቢት ቃል ከሐዋርያት መሠረትና ከቅዱሳት መጻሕፍት ሥልጣን በላይ ወይም ተለዋጭ አድርገው በማቅረባቸው፣ የጌታን ዳግም ምጽአት ቀን እንቆጥራለን ብለው በሐሰት በመገኘታቸው፣ እንዲሁም ጽንፍ የረገጠ የሥጋ ማድከምና የአስማተኝነት ሕግ በማምጣታቸው ነበር። ይህ ታሪካዊ እውነታ እጅግ ጥልቅ የሆነ ልዩነትን ያስተምረናል፤ ይኸውም የተሐድሶ አባቶች "ቅዱሳት መጻሕፍት ብቻ" ብለው ለቆሙለት ታላቅ መርሕ ሕያውና ተግባራዊ ማሳያ ነው፦ ቀዳማዊት ቤተ ክርስቲያን የሰማይን ጸጋና ተአምራዊ ስጦታዎችን በመርሕ ደረጃ አልናቀችም፤ ይልቁንም የተቃወመችው፣ ስጦታዎቹ የእግዚአብሔር ቃል ከሆነው ከቅዱሳት መጻሕፍት ሉዓላዊ ሥልጣን በላይ ሊሆኑ ሲሞክሩና ተቀናቃኝ ትምህርት ይዘው ሲመጡ ነው። ይህ ሐዋርያዊ መለኪያ ዛሬም ሕያው ነው፤ ማንኛውም "አዲስ መገለጥ" የቅዱሳት መጻሕፍትን ፍጹም ሥልጣን የሚሽር ወይም የሚያጣመም ከሆነ ያለ አንዳች ማቅማማት ውድቅ ሊደረግ ይገባዋል፤ ዳሩ ግን ይህ ማለት የልሳንና የትንቢት ስጦታዎች በራሳቸው ስሕተት ናቸው ማለት አይደለም። ሆኖም፣ ይህ በዘመናት መካከል የተፈጠረው የታሪክ ውዝግብ፣ ቤተ ክርስቲያን በኋለኞቹ ዘመናት ለሚነሡ መንፈሳዊ መነጠቆችና ተአምራዊ ክስተቶች ያላትን ሥጋትና ጥንቃቄ በእጅጉ እንዲያይል አድርጎታል። ዛሬም ድረስ በመንፈሳዊ ስጦታዎች ዙሪያ ለምናየው የነገረ-መለኮት ክርክርና ውዝግብ፣ ዋነኛው ታሪካዊ ሥረ-መሠረት ይኸው የጥንት ጥንቃቄ ነው።

ዮሐንስ አፈወርቅ እና አውግስጢኖስ፡ ሁለት የተለያዩ ድምፆች

በአራተኛው መቶ ክፍለ ዘመን፣ ዮሐንስ (John Chrysostom)፣ በኮንስታቲኖፕልና በአንጾኪያ አብያተ ክርስቲያናት ሲያገለግል፣ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12-14 ላይ ያቀረበውን ጥልቅ ስብከት እናስታውስ። እርሱ በዘመኑ የልሳን ስጦታ እምብዛም እንደማይታይና በተግባርም ከዓይኑ የተሰወረ በመሆኑ የተነሣ፣ ምስጢሩን በሚገባ ለማብራራት እንደተቸገረ በግልጽ መስክሯል። ይህ የቤተ ክርስቲያን አባት የሰጠው ሐቀኛ ምስክርነት፣ የመንፈስ ቅዱስ ተአምራዊ ስጦታዎች በሐዋርያት ዘመን አብቅተዋል ለሚሉ (Cessationists) ወገኖች ታላቅ የታሪክ መከራከሪያ ሆኖ ይጠቀሳል። በአንጻሩ ግን፣ አውግስጢኖስ ዘሂፖ ፣ የጸጋው አሠራር ታሪክ ከዚያ ይልቅ እጅግ ጥልቅና ውስብስብ መሆኑን ያሳየናል። በወጣትነት አገልግሎቱ በጻፋቸው መጻሕፍት፣ ተአምራት የቤተ ክርስቲያን መሠረት ሲጣል ብቻ የሚያስፈልጉ እንደነበሩና እንዳበቁ አድርጎ አቋሙን አንጸባርቆ ነበር። ነገር ግን ዘመናት አልፈው፣ በዕድሜና በመንፈስ በበሰለ ጊዜ በጻፈው "የእግዚአብሔር ከተማ" (City of God) በተሰኘው ታላቅ የሕይወት ሥራው፣ በገዛ ሀገረ ስብከቱና በቅዱስ እስጢፋኖስ መታሰቢያ ስፍራ የተፈጸሙትን አስደናቂ ፈውሶችና ተአምራት በዝርዝር አስፍሯል፤ ከእነዚህም መካከል በገዛ ዓይኖቹ ያያቸውን የክብር ሥራዎች በታላቅ አድናቆት መስክሯል። ይህ የአውግስጢኖስ የልብ መለወጥና አቋሙን ማስተካከል የሚያስተምረን ሐቅ ቢኖር፣ ቀዳማዊት ቤተ ክርስቲያን ስለ ተአምራዊ ስጦታዎች መቋረጥ አንድ ወጥ የሆነ የደረቀ ሕግ እንዳልነበራትና፣ ይልቁንም የመንፈስ ቅዱስን ሕያው አሠራር በተጨባጭ እያየች የነገረ-መለኮት አቋሟን ታስተካክል እንደነበር ነው።

የገዳማዊ ወግና የመንፈሳዊ ልሳን ትውፊት

ከአራተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ፣ ዓለምን ንቀው በግብፅ፣ በሶርያና በፍልስጥኤም በረሃዎች የኖሩት ገዳማውያን አባቶች ፣ ምንም እንኳ ስለ ልሳን ጸጋ በግልጽ ጽፈው ባይተዉልንም፣ "የእንባ ስጦታ" ስለሚሉትና ከሰው ቃል በላይ ስለሚደረገው ጥልቅ የልብ ጸሎት በስፋት አስተምረዋል። ይህም ሐዋርያው ጳውሎስ "በማይነገር መቃተት" (ሮሜ 8፥26) ብሎ ከጠራው ጋር እጅግ የሚመሳሰል ሰማያዊ ልምምድ ነው። በምሥራቅ ኦርቶዶክሳዊ ትውፊት ውስጥ የሚገኘው "የልብ ጸሎት" ወይም "የኢየሱስ ጸሎት" ልምምድም፣ ከቃላት ወሰን አልፎ ወደ አምላክ የፍቅር ኅብረት የመግባትን መንፈሳዊ ጥማት በጉልህ የሚያንጸባርቅ ነው፤ ይህም የልሳን ስጦታ ከሚሰጠው ጥልቅ መንፈሳዊ ዕረፍት ጋር አንድ ዓይነት የነፍስ ናፍቆት አለው፤ ምንም እንኳ የአገላለጽ ቅርጹ የተለያየ ቢሆንም። ይህ በዘመናት መካከል የሚታየው የታሪክ ትይዩነት፣ ለኛ ታላቅ እውነትን ያበራልናል፦ የሰው ልጅ ከቃላት በላይ ሆኖ ወደ ፈጣሪው ለመቅረብ ያለው ጥልቅ መንፈሳዊ ናፍቆት፣ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ በተለያዩ የጸጋ ቅርጾች ሲገለጥ ኖሯል፤ የልሳን ስጦታም፣ ይኸው መንፈስ ቅዱስ የሰውን ነፍስ የፍቅር ጥማት ከሚያረካባቸውና ወደ አብ ከሚያቀርብባቸው መለኮታዊ ጅረቶች አንዱ ሆኖ ሊከበር ይገባዋል።

ማሳሰቢያ፦ የቤተ ክርስቲያን አባቶች ጽሑፎች ውስብስብና ብዙ ጊዜ ለተለያየ ትርጓሜ ክፍት ናቸው፤ ይህ ማጠቃለያ ለጠለቀ ገለልተኛ ታሪካዊ ጥናት ምትክ ሳይሆን፣ የተለያዩ ድምፆች መኖራቸውን ለማሳየት ብቻ የቀረበ ነው።

በዘመናዊ ወንጌላዊነት ውስጥ ስለ ልሳንና ስለ መንፈስ ቅዱስ ጥምቀት ሦስት ዋና ዋና የተለያዩ አቋሞች ይታያሉ። ይህ ጥናት ከ"ቀጣይነት አራማጅነት" ጋር ይተባበራል፣ በተለይም ከ"ተሐድሶአዊ-ካሪዝማቲክ" ትምህርት ቤት ጋር፤ ይህም የካልቪናዊ ጸጋ ትምህርትን (ሉዓላዊ ምርጫ፣ ጥቅል ብልሹነት፣ ጸጋ ብቻ) ከቀጣይነት ኑማቶሎጂ ጋር በአንድነት ይይዛል፤ ነገር ግን ለታማኝነትና ለሚዛናዊነት ሲባል ሌሎቹንም አመለካከቶች በትክክለኛነት ያቀርባል።

ማሳሰቢያ፦ ይህ ሠንጠረዥ የያንዳንዱን ትምህርት ቤት አጠቃላይ አዝማሚያ ለማሳየት የቀረበ ማጠቃለያ እንጂ፣ በውስጡ ያለውን የግለሰብ ምሁራን ልዩነት ሙሉ በሙሉ የሚወክል አይደለም።

ተከታታይ የመንፈስ ቅዱስ ሙላቶች

1ኛ ቆሮንቶስ 12፥13 ላይ "አይሁድ ብንሆን የግሪክ ሰዎችም ብንሆን... ሁላችን በአንድ መንፈስ አንድ አካል እንድንሆን ተጠምቀናልና" የሚለው ቅዱስ ቃል፣ አማኙ ከክርስቶስ ሕያው አካል ጋር የሚዋሐድበትን መሠረታዊና የማይናወጥ የድነት ሚስጥር አበክሮ የሚያሳይ ቢሆንም፤ ይህ ሐቅ ከቀጣይነት ካለው የመንፈስ ቅዱስ የኃይል ሙላት ጋር ከቶውንም አይጋጭም። ይልቁንም፣ በኤፌሶን 5፥18 ላይ "መንፈስ ይሙላባችሁ እንጂ" ተብሎ የተሰጠው ቀጣይነት ያለው የሰማይ ትእዛዝ፣ እንዲሁም በሐዋርያት ሥራ 4፥31 ላይ የክርስቶስ ሐዋርያት በድጋሚ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል መሞላታቸው፣ የድነትን መሠረትና የአገልግሎትን ኃይል በሚያስተሳስር መለኮታዊ ዑደት ውስጥ እርስ በርስ የሚደጋገፉ መሆናቸውን በግልጽ ይመሰክራሉ። ይህም ራሱ የተሐድሶ አባቶች "የመዳን ቅደም ተከተል" ትምህርት ከክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊው "ተከታይ ኃይል መጎናጸፍ" ጽንሰ-ሐሳብ ጋር ጤናማና ውብ ውሕደት የሚፈጥርበት መሠረት ነው። ይኸውም፣ የዳግም ልደትና የጽድቅ ማኅተም በአማኙ ነፍስ ውስጥ አንድ-ጊዜ ብቻ የሚፈጸም የዘላለም ድነት ሲሆን፤ ለወንጌል ምስክርነትና ለተልእኮ የሚሆን ሰማያዊ ኃይል መልበስ ግን በክርስቲያናዊ ሕይወት ጉዞ ውስጥ በተከታታይ ሊታደስና ሊደገም የሚችል ተጨባጭ እውነታ ነው። ስለዚህ፣ አንድ አማኝ በዳግም ልደት ሰዓት መንፈስ ቅዱስን በሙላት ቢቀበልም፤ ለልዩ ተልዕኮና ለድፍረት ስብከት የሚሆን ተጨማሪ የመንፈስ ኃይል መጎናጸፍ (ሐዋ. 1፥8) በዕለት ተዕለት የክርስቲያን ሕይወት ውስጥ የሚከናወን ሕያው ተሞክሮ ነው። እነዚህ ሁለት ታላላቅ መለኮታዊ እውነቶች የሚጋጩ ዶክትሪኖች ሳይሆኑ፣ የአንዱ የሰማይ መንፈስ ቅዱስ ዘርፈ-ብዙ የጸጋ አሠራሮች ውብ መገለጫዎች ናቸው። በሉቃስ ጽሁፍ ውስጥ በግልጽ የምናገኘው የሰማርያውያን መለወጥ (ሐዋ. 8፥14-17) እንዲሁም የኤፌሶን ደቀ መዛሙርት ታሪክ (ሐዋ. 19፥1-6) ለዚህ የቀጣይነት መንፈሳዊ ሥነ-መለኮት ዋነኛና የማይናወጡ ማሳያዎች ናቸው። በእነዚህ መለኮታዊ ትረካዎች ውስጥ፣ የመንፈስ ቅዱስ ኃይል በግልጽ መውረድ (አብዛኛውን ጊዜ በልሳንና በትንቢት መገለጫ የታጀበው)፣ ከመጀመሪያው የደኅንነት እምነት ቅጽበት የተለየ፣ የሚታይና የሚሰማ ተጨማሪ የሰማይ ኃይል መጎናጸፍ ሆኖ በተደጋጋሚ ተመዝግቦ እናገኘዋለን።

የጸጋ ስጦታዎች ምድብ-ሥነ

በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፡8-10፣ በሮሜ 12፡6-8 እና በኤፌሶን 4፡11 የተዘረዘሩትን የጸጋ ስጦታዎች ወደ ሦስት ሰፋፊ ምድቦች መክፈል የተለመደ የነገረ-መለኮት ትንተና ዘዴ ነው። ከቀጣይነት አራማጅ አቋም አኳያ፣ ሦስቱም ምድቦች — የመገለጥ፣ የምልክትና የተራ አገልግሎት ስጦታዎች — ያለ ልዩነት ለዛሬዋ ቤተ ክርስቲያን የቀጠሉ ናቸው፤ ምክንያቱም ሁሉም ያገለግላሉ ተብለው በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፡7 ላይ ተመድበዋል፣ የተለየ የማብቂያ ጊዜ ሳይሰጣቸው።

ይህ ገበታ ገላጭ ምድብ ብቻ ነው፤ ስታትስቲካዊ የዳሰሳ ጥናት ውጤት አይደለም።

የ1ኛ ቆሮንቶስ 14 የሥርዓተ-አምልኮ መርሆች

ጤናማው የቀጣይነት አቋም የልሳን ስጦታን ሥርዓት አልባ በሆነ ፍጹም ነጻነት ሳይሆን፣ ሐዋርያው ጳውሎስ በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ባስቀመጠው ጥብቅ የሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ ሆኖ እንዲተገበር ያዛል—ይህ የ"regulative principle" (የደንብ መርሕ) ራሱ ተሐድሶአዊው የአምልኮ ሥነ-መለኮት ማዕከላዊ አካል ነው። ሐዋርያው የጸጋ ስጦታውን አላጠፋውም ወይም አላገደውም (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡39)፤ ይልቁንም ለቤተ ክርስቲያን ማነጽ እንዲያገለግል ሥርዓት አስይዞታል።

ገበታው በ1ኛ ቆሮንቶስ 14 ውስጥ የተጠቀሱትን የተለያዩ የሥርዓት መመሪያዎች ብዛት፣ እንደ ርዕሰ-ጉዳያቸው (ትርጓሜ፣ ሥርዓት፣ ማነጽ) የሚያሳይ ገላጭ ማጠቃለያ እንጂ የዳሰሳ ጥናት ውጤት አይደለም።

• — ግላዊ ማነጽ፡ "በልሳን የሚናገር ራሱን ያንጻል" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡4)፤ ይህ በመንፈስ ቅዱስ አማካይነት የሚገኝ ጥልቅ ግላዊ በረከትና የጸሎት ልምምድ ነው።
• — የጉባኤ ማነጽ፡ በሕዝብ አምልኮ መካከል ሲነገር ግን፣ ማኅበሩ ይታነጽ ዘንድ የልሳን ትርጓሜ የግድ አብሮት ሊኖር ይገባል (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡5, 13)።
• — የአምልኮ ሥርዓትና ተራ፡ "በልሳን የሚናገር ቢኖር ሁለት ወይም ቢበዛ ሦስት ሆነው በተራ ይናገሩ፥ አንዱም ይተርጉም" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡27)፤ ይህም ሥርዓት አልባ የጋራ ጩኸትን ይከለክላል።
• — በዝምታ ስለመጸለይ፡ "የሚተረጉም ግን ባይኖር በቤተ ክርስቲያን ዝም ይበል፥ ለራሱና ለእግዚአብሔርም ይናገር" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡28)፤ ይህ ሐዋርያዊ ትእዛዝ ስጦታውን መከልከል ሳይሆን፣ የሕዝብን አምልኮ ከሁከት ጠብቆ ግላዊ ልምምድን ማክበር ነው።
• — የእግዚአብሔር ተፈጥሮ፡ "እግዚአብሔር የሰላም አምላክ ነው እንጂ የሁከት አምላክ አይደለምና... ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡33, 40)፤ መለኮታዊው ተፈጥሮ ራሱ ሥርዓትን የሚወድ መሆኑን ያረጋግጣል።
• — ሚዛናዊ መደምደሚያ፡ "ስለዚህ፥ ወንድሞቼ ሆይ፥ ትንቢት ለመናገር ትጉ፥ በልሳኖች ከመናገርም አትከልክሉ" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡39)፤ ይህም የጸጋ ስጦታን ማበረታታትና ጠብቆ ማቆየት ነው።

ዶ/ር ክሬግ ኪነር (Dr. Craig Keener)

ዶ/ር ክሬግ ኪነር፣ በመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ቀጣይነት ሥነ-መለኮት ዙሪያ እጅግ ጥልቅና ተደማጭነት ያለው ምሁራዊ መከራከሪያ ካቀረቡት የአዲስ ኪዳን ጠበብት መካከል ግንባር ቀደሙ ናቸው። ከዱክ ዩኒቨርሲቲ በዶክትሬት ዲግሪ የተመረቁት ኪነር፣ በአስቤሪ ቲዎሎጂካል ሴሚናሪ የአዲስ ኪዳን ፕሮፌሰር ሲሆኑ፤ በሐዋርያት ሥራ ላይ ያዘጋጁትን የአራት ጥራዞች ሰፊ ትንታኔ ጨምሮ፣ በማቴዎስ፣ በዮሐንስ፣ በሮሜ፣ በቆሮንቶስ፣ በገላትያ እና በራእይ መጻሕፍት ላይ የጻፏቸውን ጥልቅ የትርጓሜ ሥራዎች በማካተት ከሠላሳ በላይ ምሁራዊ መጻሕፍትን ለቤተ ክርስቲያን አበርክተዋል።

"Gift and Giver: The Holy Spirit for Today"

ይህ መጽሐፍ፣ ኪነር ስለ መንፈስ ቅዱስ ጥምቀትና ስለ ልሳን ካቀረቧቸው አንጋፋ ሥነ-መለኮታዊ ሥራዎች አንዱ ነው። በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፡7 ላይ በመመሥረት፣ መንፈሳዊ ስጦታዎች "ለጋራ ጥቅም" የተሰጡ መለኮታዊ ጸጋዎች እንደመሆናቸው፣ ቤተ ክርስቲያን በምድር ላይ እስካለች ድረስ አስፈላጊነታቸው እንደማያበቃ በጥልቅ የትርጓሜ ሥነ-አመክንዮ ይሞግታሉ። በተጨማሪም፣ "ልሳን" በሐዋርያት ሥራና በቆሮንቶስ መልእክታት ውስጥ በአብዛኛው ትክክለኛ የሰው ልጅ ቋንቋን (Xenolalia) እንደሚወክል በማስረገጥ፣ ስጦታው ከስሜታዊ ምናብ የራቀና ተጨባጭ ታሪካዊ መሠረት ያለው መለኮታዊ ክስተት መሆኑን ያረጋግጣሉ።

"Miracles: The Credibility of the New Testament Accounts"

ኪነር በዚህ ሁለት ጥራዞች ባሉት ሰፊ ምሁራዊ ሥራቸው፣ ከተለያዩ የዓለም ክፍሎች የተሰበሰቡ ዘመናዊ የተአምራት ምስክርነቶችን በማቅረብ፣ የዴቪድ ሂዩምን ፀረ-ተአምራት ራሽናሊስታዊ ፍልስፍና ያፈርሳሉ። ተአምራት ከሐዋርያት ዘመን በኋላ አብቅተዋል የሚለውን የመቋረጥ ግምት፣ በጥልቅ ታሪካዊ፣ ፍልስፍናዊና ስነ-መለኮታዊ ትንተና ይሞግቱታል። ይህ ጥናት ለተአምራዊ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ቀጣይነት እጅግ ጠንካራ አካዳሚያዊ መሠረት የጣለ ነው።

"Spiritual Gifts Are for Today"

ከዳንኤል ኮለንዳ ጋር በጋራ ያዘጋጁት ይህ መጽሐፍ፣ ትንቢትና ልሳንን ጨምሮ ተአምራዊ ስጦታዎች ዛሬም በዓለም አቀፋዊቷ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሕያውነት እየሠሩ መሆናቸውን በተጨባጭ መረጃዎችና በጠለቀ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ ያስደግፋል፤ የመላው ቤተ ክርስቲያንን ታሪካዊ ሂደት በመተንተንም የመቋረጥ ሥነ-መለኮትን ዶክትሪናዊ ግምቶች አጥብቆ ይሞግታል።

ዌይን ግሩደም (Wayne Grudem)

የ"Systematic Theology" (ሥርዓታዊ ነገረ-መለኮት) ደራሲው ዌይን ግሩደም፣ የትንቢት ስጦታ ዛሬም በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ተግባራዊ መሆኑን በሰፊው ይከራከራሉ። ሆኖም፣ የአዲስ ኪዳንን ትንቢት ፍጹም ስሕተት-አልባና ሥልጣናዊ ከሆነው የሐዋርያት ትምህርት በመለየት፤ ዛሬ የሚነገረው ትንቢት በሰውኛ ድካም ሊገደብ ስለሚችል፣ ዘወትር በእግዚአብሔር ቃል ሚዛን በጉባኤ ሊመዘንና ሊፈተን (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡29) እንደሚገባው አበክረው ያስተምራሉ።

ጎርደን ፊ (Gordon Fee)

ታዋቂው የአዲስ ኪዳን ምሁርና የ1ኛ ቆሮንቶስ መልእክት ተንታኝ ጎርደን ፊ፣ ልሳን በሰው አእምሮ ውስንነት ያልታጠረ፣ ከአእምሮ በላይ የሆነ ጥልቅ የመንፈስና የመንፈስ ቅዱስ ግንኙነት መሆኑን ያትታሉ። ስጦታው እጅግ የከበረ ግላዊ መንፈሳዊ በረከት ቢሆንም፣ በሕዝብ አምልኮ ሥርዓት ውስጥ ግን አጋፔን (ፍቅርን) መሠረት ያደረገው የጋራ መታነጽ ሁልጊዜም ቅድሚያ ሊሰጠው እንደሚገባ ሥነ-መለኮታዊ ሚዛን ያስቀምጣሉ።

ሳም ስቶርምስ (Sam Storms)

"ተሐድሶአዊ-ካሪዝማቲክ" ብለው ራሳቸውን የሚገልጹት ሳም ስቶርምስ፣ ካልቪናዊ የተሐድሶ ሥነ-መለኮት ማዕቀፍ (የእግዚአብሔር ፍጹም ሉዓላዊነትና የጸጋ አስተምህሮ) ከቀጣይነት አራማጅ ኑማቶሎጂ ጋር ፍጹም ተስማምቶ ሊሄድ እንደሚችል በምሁራዊ ጽሑፎቻቸው ይሞግታሉ። ይህም፣ ኦርቶዶክሳዊ የተሐድሶ እምነትና የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች ቀጣይነት እርስ በርስ የማይጋጩ መሆናቸውን በጉልህ ያሳያል፤ ይህ ጥናት ራሱ ከዚህ ትምህርት ቤት ጋር በቅርበት ይተባበራል።

ጃክ ሄይፎርድ (Jack Hayford)

ፓስተር ጃክ ሄይፎርድ ስለ ልሳን የሚያቀርቡት ሥነ-መለኮታዊ ዕይታ፣ እጅግ አምልኳዊና ሚዛናዊ ነው። ልሳን የጥቂት "መንፈሳውያን" የተለየ መለያ ምልክት ተደርጎ መወሰድ እንደሌለበት ያስጠነቅቃሉ። ይልቁንም፣ ሰብዓዊ የቋንቋ አቅም የእግዚአብሔርን ግርማና ታላቅነት በበቂ ሁኔታ ለመግለጽ ሲያጥር፣ አማኙ ፈጣሪውን በምሥጢር የሚያመልክበትና የሚያመሰግንበት ውብ መለኮታዊ የጸጋ ስጦታ መሆኑን ያስተምራሉ።

የመቋረጥ አራማጆች ተቃውሞ

ለሥነ-ምሁራዊ ታማኝነትና ለሚዛናዊ የነገረ-መለኮት ዳሰሳ ሲባል፣ የመቋረጥ ሥነ-መለኮት አራማጆች (እንደ ቢ.ቢ. ዋርፊልድ፣ ጆን ማክአርተር፣ እና ሪቻርድ ጋፊን የመሳሰሉ መምህራን) በቀጣይነት ሐሳብ ላይ የሚያነሡትን ዐቢይ መጽሐፍ ቅዱሳዊና ታሪካዊ ሞገት በጥልቅ መመልከት ተገቢ ነው። የእነርሱ ዋነኛና መሠረታዊ መከራከሪያ የሚገነባው፣ በኤፌሶን 2፥20 ላይ ከሰፈረው ሐዋርያዊ ቃል ላይ ነው። "በሐዋርያትና በነቢያት መሠረት ላይ ታንጻችኋል" የሚለው ሐረግ፣ ተአምራዊና የምልክት ስጦታዎች የቤተ ክርስቲያንን መሠረት ለመጣል ብቻ ካገለገለው ልዩ የታሪክ ዘመን ጋር የተገደቡ መሆናቸውን ያሳያል ብለው ያስተምራሉ። መሠረት አንዴ ከተጣለ በኋላ፣ እንደገና መሠረት መጣል እንደማያስፈልግ ሁሉ፣ የምልክት ስጦታዎችም በዚያው የመጀመሪያው የሐዋርያት ዘመን አብቅተዋል ይላሉ።

በተጨማሪም፣ በ2ኛ ቆሮንቶስ 12፥12 ላይ የሚገኘው "የሐዋርያ ምልክቶች ... በእናንተ መካከል ተደረጉ" የሚለው ቃል፣ መለኮታዊ ተአምራትን ከልዩ ሐዋርያዊ ሥልጣን ማረጋገጫ ጋር በጥብቅ እንደሚያያይዘው ይከራከራሉ። ሐዋርያት በምድር ላይ በነበሩበት ጊዜ መልእክታቸውን ለማረጋገጥ የተሰጡት እነዚህ ልዩ ተአምራት፣ ሐዋርያዊው ትውልድ ካለፈ በኋላ አብረው ማብቃታቸውን ታሪካዊው ማስረጃ ያረጋግጣል ብለው ያምናሉ። ከዚህም ባሻገር፣ ከሐዋርያት ዘመን ማክተም በኋላ ባሉት ቀዳማውያን የቤተ ክርስቲያን ታሪኮች ውስጥ ስለ ልሳን እና ተአምራዊ ስጦታዎች የሚነገሩ መዛግብት እጅግ ብርቅና የጠፉ መሆናቸው፣ ስጦታው ጊዜያዊና መሸጋገሪያ ተግባር ብቻ እንደነበረው እንደሚያረጋግጥ አበክረው ይከራከራሉ።

ይህ ጥልቅ ክርክር ራሱ የተሐድሶአዊው ጥንቃቄ የላቀ ውጤት ነው። ዋርፊልድና ጋፊን ሥነ-መለኮታቸውን ከካልቪናዊ ትውፊት ውስጥ ያመጡ ቢሆኑም፣ መሠረታዊ ግምታቸው ግን ልክ እንደ ቀጣይነት አራማጆች ሁሉ በአንድ ዐቢይ መርሕ ላይ፤ ማለትም በ«ቅዱሳት መጻሕፍት ብቻ» ታማኝነት ላይ ለመቆም የሚደረግ ጽኑ ጥረት ነው። እነርሱ የሚፈሩት የቃሉን ሥልጣን የሚዳፈን ማንኛውንም አዲስ ሰብዓዊ ልምምድ በመሆኑ፣ የነገረ-መለኮት ቤታቸውን የሚገነቡት በጽኑ የቃሉ መሠረት ላይ ነው። ስለዚህ፣ ይህ የመቋረጥ አቋም ድክመት ወይም የጸጋ እጥረት ፈልጎ የሚነሣ ሳይሆን፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን ከማናቸውም የሐሰት ጽንፍ ለመጠበቅ ከሚደረግ ቅዱስ መንፈሳዊ ጥንቃቄ የሚመነጭ የተከበረ የነገረ-መለኮት ጎዳና ነው።

በሌላ በኩል ደግሞ፣ የሰማይን ጸጋና የመንፈስ ቅዱስን ተከታታይ የኃይል አሠራር አጥብቀው የሚከራከሩት የቀጣይነት አራማጆች፣ ለእነዚህ የጥንቃቄ ሙግቶች የሚሰጡት ምሁራዊ ምላሽ የራሱ የሆነ ጽኑ መሠረት አለው። ከመቋረጥ ሐሳብ የሚነሡት እነዚህ ትንታኔዎች፣ በግልጽና በግድ ከሰፈረ መለኮታዊ ትእዛዝ ይልቅ፣ በቅዱሳት መጻሕፍት ዝምታ ላይ ብቻ ተመሥርተው በሰው አእምሮ ድምዳሜዎች ላይ የተንጠለጠሉ ናቸው። በመሆኑም፣ በዘመናችን ባለችው የወንጌላውያን ማኅበር ውስጥ ይህ የትርጓሜ ውዝግብ ሙሉ በሙሉ እልባት ያላገኘ ቢሆንም፤ አማኞች በጠብና በመለያየት ሳይሆን፣ በክርስቶስ ወንድማዊ ፍቅር፣ በታላቅ ትሕትናና በጥልቅ የመጽሐፍ ቅዱስ ቅኝት ሊቀጥሉት የሚገባ የነገረ-መለኮት የሰላም ሜዳ ሆኖ ዘልቋል።

"ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን"

ይህ ጥናት የልሳን ስጦታን ጨምሮ ሌሎችም የመንፈስ ቅዱስ የጸጋ ስጦታዎች ዛሬም ለምትገኘው ቤተ ክርስቲያን ሕያውና አስፈላጊ በረከቶች መሆናቸውን በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትንታኔ አጥብቆ ይሞግታል። ይሁን እንጂ፣ ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ ደንግጎ ያስቀመጠው ሉዓላዊ ማዕከላዊ መርህ፣ ይኸውም አጋፔ ፍቅር (1ኛ ቆሮንቶስ 13)፣ ይህንን ማናቸውንም መንፈሳዊ ልምምድ ፍጹም ሊገዛው ይገባል። በመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎች የመካፈል ክርስቲያናዊ ነጻነት፣ ምንጊዜም ከመለኮታዊ ሥርዓት፣ ከተሰበረ ትሕትና እና ቃሉን በጤናማ መንገድ ከመተርጎም ጋር በእጅጉ ሊጣመር ይገባዋል። ይህ ራሱ ክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊው ኃይል-ተኮር ትኩረትና ተሐድሶአዊው ቃል-ተኮር ጥንቃቄ አብረው ተጣምረው የሚያፈሩት ጤናማ ፍሬ ነው። ሐዋርያው ራሱ እንዳስተማረው፣ "ስለዚህ፥ ወንድሞቼ ሆይ፥ ትንቢት ለመናገር ትጉ፥ በልሳኖች ከመናገርም አትከልክሉ። ነገር ግን ሁሉ በአግባብና በሥርዓት ይሁን" (1ኛ ቆሮንቶስ 14፡39-40)። እውነተኛ ክርስቲያናዊ የሕይወት ብስለት የሚመዘነው በሚንጸባረቁ የስጦታ ብዛቶች ወይም በስሜታዊ ልምምዶች ሳይሆን፤ በቅዱሳት መጻሕፍት ላይ በተመሠረተ ጤናማ አስተምህሮ፣ በቅድስና በተሞላ የዕለት ተዕለት ሕይወትና፣ ለክርስቶስ አካል በሚሰጥ እውነተኛ ተግባራዊ ፍቅር ነው።

ይህንን መንፈሳዊ ጥናት አጠናቅቆ ይህንን ገጽ ለሚዘጋው ለእያንዳንዱ አማኝ፣ ከፍ ያለ አደራና የፍቅር ማሳሰቢያ ማስተላለፍ እንወዳለን፦ ይህንን ሰማያዊ ትምህርት ከቶ ወደ ከንቱ የክርክር ማገዶ ወይም ወደ ደረቅ የነገረ-መለኮት ዕውቀት አትለውጡት። ሐዋርያው ጳውሎስ ስለ መንፈሳዊ ስጦታዎች ያነሣው ቃል ሁሉ፣ ወደ አንድ ብቸኛና ግርማ ሞገስ ወዳላው ግብ ይመራናል። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክርስቶስን በጥልቀት ታውቅ ዘንድ፣ አንዲቱ ለሌላኛዋ በንጹሕ አጋፔ ፍቅር ታገለግል ዘንድ፣ ለጠፋውና ጨለማን ለተላበሰው ዓለም የሕይወትን ወንጌል ያለ ፍርሃት ትመሰክር ዘንድ ነው። ስለዚህ፣ የልሳንና የጸጋ ስጦታዎች ጥያቄ በመጨረሻ የሚያርፈው በእጅጉ ወደ ከበደና ወደ ታላቅ የልብ ምዘና ነው። ይኸውም፦ "የእኔ ነፍስ ለሕያው ክርስቶስ ምን ያህል ተጠምታለች? ለወንድሜና ለእህቴስ ያለኝ ፍቅር ምን ያህል የጸዳ ነው? ለሰማያዊው ተልእኮስ ምን ያህል ራሴን አዘጋጅቻለሁ?" የሚለው ጥያቄ ነው። በቀጣይነት አራማጅነት ጎራ ወይም በመቋረጥ ሥነ-መለኮት ሐዲድ ላይ ብንቆም እንኳ፣ ይህ የልብ ጥያቄ ለሁላችንም ፍጹም አንድ ነው፤ የመንፈስ ቅዱስ ዋናና ታላቅ ሥራ ስጦታዎችን ማካፈል ብቻ ሳይሆን፣ ከክብር ወደ ክብር እየተለወጥን ሐዋርያው ጳውሎስ እንዳበሠረው (2ኛ ቆሮ. 3፥18) መላው ነፍሳችን ወደ ክርስቶስ ቅዱስ አምሳል እንዲለወጥ ማድረግ ነውና። ጸሎታችንና የልብ ጩኸታችን ይህ ነው፦ ይህንን ቃል ያነበበና የተካፈለ ሁሉ፣ የመንፈስ ቅዱስን ሕያው ሙላት ብቻ ሳይሆን፣ የጌታን የኢየሱስን የባሕርይ ውበትና የፍቅር መዓዛ በሕይወቱ ውስጥ እያደገ እንዲሄድ የሚያደርግ ቅዱስ የናፍቆት እሳት በልቡ ውስጥ እንዲቀጣጠል ነው።

ይህ ጽሑፍ ጥልቅ ለሆነ የነገረ-መለኮት ትምህርትና ለውይይት ታስቦ የተዘጋጀ ነው፤ አንባቢው የቤርያ ሰዎችን መልካም አርአያ በመከተል (ሐዋርያት ሥራ 17፡11)፣ የተጠቀሱትን ጥቅሶች በራሱ መጽሐፍ ቅዱስ በጥንቃቄ እንዲመረምርና፣ በርዕሰ ጉዳዩ ላይ ተጨማሪ አጋዥ ጽሑፎችን በማንበብ የግል እምነቱን በእግዚአብሔር ቃል ላይ እንዲያጸና አጥብቀን እንመክራለን።

ከልሳን ጸጋ ዙሪያ ከተነሡት ማኅበራዊ ውዝግቦችና የጉባኤ ሥርዓቶች ባሻገር፣ አሁን ትኩረታችንን ወደ ርዕሰ ጉዳዩ እንመልስ፦ በልሳን መጸለይ ለአማኝ ነፍስ ምን ዓይነት ሰማያዊ ፋይዳ አለው? ሐዋርያው ጳውሎስ ይህንን ጥያቄ ከቶ አላለፈውም፤ ይልቁንም በ1ኛ ቆሮንቶስ 14 መቅደስ ውስጥ የልሳንን ግላዊ መንፈሳዊ ጥቅም ደጋግሞና አጉልቶ አሳይቷል። ይህ ክፍል የጸጋውን ግላዊ በረከት ከቅዱሳት መጻሕፍት ጥልቀት አንጻር እየመረመረ፣ የክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊውን የነፍስ ልምምድ ሙቀትና የተሐድሶ አባቶችን የቃል-ተኮር ጥንቃቄ በአንድ ውብና ጤናማ መንፈሳዊ ማዕቀፍ ውስጥ አዋሕዶ ያቀርብልናል።

"በልሳን የሚናገር ራሱን ያንጻል" — 1ኛ ቆሮንቶስ 14፡4

ይህ መለኮታዊ ቃል፣ ልሳን በአማኙ ውስጥ የሚያከናውነውን ሚስጥራዊና ኃያል ሥራ በቀጥታ ይገልጥልናል፦ "ራስን ማነጽ" የሚለው ሐረግ፣ በግሪኩ መዝገብ (ኦይኮዶሜዖ) "መገንባት" ወይም "መታነጽ" የሚል ትርጉም አለው። ልክ አንድ ብልህ ግንበኛ ጠንካራ ድንጋይ በድንጋይ ላይ እየደረበ ግርማ ሞገስ ያለው መቅደስ እንደሚገነባ ሁሉ፣ የሰማዩ ልሳን ጸሎትም በአማኙ ውስጣዊ ሰው ላይ ተመሳሳይ የሆነ የሰማይ መንፈሳዊ ግንባታ ያከናውናል። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህንን ግላዊ መንፈሳዊ ልምምድ ከቶ ዝቅ አድርጎ አላየውም፤ ይልቁንም፡- "በልሳን የሚናገር ራስን ያንጻል፤ ትንቢት የሚናገር ግን ቤተ ክርስቲያንን ያንጻል" (1ኛ ቆሮ. 14፥4) በማለት ሲያወዳድር፣ ሁለቱንም እንደ እውነተኛና ብቁ የማነጽ ተግባራት አድርጎ ይመለከታቸዋል፤ መሠረታዊው ልዩነታቸው የተግባራቸው እውነተኛነት ላይ ሳይሆን፣ አገልግሎቱ የሚደርስበት ወሰን (ለግል ማኅደር ወይም ለጉባኤ ማዕድ) ላይ ብቻ ነው። ስለዚህ፣ በልሳን የሚደረግ ግላዊ የጸሎት ሕይወት ከቶ የራስ ወዳድነት መንፈስ ወይም ከንቱ ድምፅ ሳይሆን፣ የአማኙን የውስጥ ነፍስ ከሃይማኖታዊ መዛል ጠብቆ የሚያጸናና በሰማያዊ ኃይል የሚያንጽ እውነተኛ መለኮታዊ ግንባታ ነው።

የመንፈስ ጸሎት፡ ከሰብዓዊ አእምሮ ገደብ ባሻገር መጸለይ

ከልሳን ጸሎት ከሚፈልቁ ታላላቅ መለኮታዊ በረከቶች አንዱ፣ አማኙ በራሱ የሥጋ አእምሮና በውስን የቃላት ማዕቀፍ ውስጥ ተይዞ እንዳይቀር ነፃ የሚወጣበት ድንቅ ዕድል ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ፡- "እንዴት እንድንጸልይ እንደሚገባን አናውቅምና" (ሮሜ 8፥26) ሲል የገለጸው የተፈጥሮ ድካማችን በሕይወት ጎዳና ላይ ብዙ ጊዜ በከባድ ሐዘን፣ በጠንካራ ውሳኔዎች ማቋረጫ፣ ወይም ለወንድሞች በሚደረግ ጥልቅ ልመና መልክ ይገለጣል፤ በእነዚህም ጊዜያት የራሳችን ምድራዊ ቃላት የነፍሳችንን ጥልቀት ለመግለጽ ፈጽሞ ያጥራሉ። በምድር ላይ በእንደዚህ ዓይነት ሰዓታት፣ በልሳን መጸለይ አማኙ የራሱን አእምሯዊና ስሜታዊ ገደብ አሻግሮ እንዲሄድ ያደርጋል፤ ራሱ መንፈስ ቅዱስም በውስጡ አድሮ ፍጹም የሆነውንና የማይሳሳተውን የእግዚአብሔርን ፈቃድ ማዕከል ያደረገ ሰማያዊ ምልጃን ያፈልቃል። ነገር ግን ይህ ማለት ልሳን የሰውን ማስተዋል ይሽራል ማለት አይደለም፤ ጳውሎስ ራሱ፡- "በመንፈስ እጸልያለሁ፣ በአእምሮም ደግሞ እጸልያለሁ" (1ኛ ቆሮ. 14፥15) ሲል እንደደመደመው፣ በመንፈስ የሚደረግ የሰማይ ጸሎትና በአእምሮ የሚደረግ ምክንያታዊ ጸሎት በአንድ ጤናማና የተመጣጠነ የጸሎት ሕይወት ውስጥ አብረው ሊዘምሩ ይገባል።

ተጨማሪ መጽሐፍ ቅዱሳዊ በረከቶች

ከእነዚህ ሁለት ማዕከላዊ የቃሉ ምሰሶዎች ባሻገር፣ ቅዱሳት መጻሕፍት በልሳን መጸለይ የሚመነጩ ሌሎች ውብ በረከቶችን በሰፊው ያሳዩናል። በመጀመሪያ ደረጃ፣ ጳውሎስ፡- "ከሁላችሁ ይልቅ በልሳኖች እናገራለሁና እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ" (1ኛ ቆሮ. 14፥18) ሲል ይህንን ግላዊ ልምምዱን ከሰማያዊ ምስጋና ጋር ያያይዘዋል፤ ይህም ልሳን በሰው አንደበት ሊገለጽ የማይችል ጥልቅና የከበረ የምስጋና ቋንቋ ሊሆን እንደሚችል ያመለክታል። በሁለተኛ ደረጃ፣ ሐዋርያው ይሁዳ፡- "በተቀደሰ ሃይማኖታችሁ ራሳችሁን እያንጻችሁ በመንፈስ ቅዱስም እየጸለያችሁ" (ይሁዳ 1፥20) ሲል፣ ይህንን የመንፈስ ጸሎት ከተሳሳተ የሐሰት ትምህርትና ከመንፈሳዊ ውድቀት ራስን ከመጠበቅ ጋር በቀጥታ ያመሳስለዋል፤ ይህም ልሳን አማኙን ለክፉው ቀን መንፈሳዊ ውጊያ የሚያዘጋጅ ጽኑ ጋሻ መሆኑን ያረጋግጣል። በሦስተኛ ደረጃ ደግሞ፣ በርካታ አማኞች እንደሚመሰክሩት፣ ልሳን የግል የመንፈስ ቅዱስ ኅብረትን ለማጥበቅ፣ በጸሎት ሰዓት የልብን ትኩረት ከምድር ወደ ሰማይ ለመሰብሰብ፣ እና ነፍስን በእግዚአብሔር ፊት በትሕትና ለማዘጋጀት ታላቅ ዕድል ይሰጣል፤ ምንም እንኳ እነዚህ ከሰዎች ልምምድ የሚመነጩ ምስክርነቶች ከቀጥተኛው የመጽሐፍ ቅዱስ ትእዛዝ ያነሰ ሥልጣን ቢኖራቸውም፣ ከላይ ከተጠቀሱት ግልጽ ቃላት ጋር ፍጹም ተስማምተው ይታያሉ። ይህም ራሱ፣ የተሐድሶ አባቶች የጠበቁትን "የሰብዓዊ ልምምድን ሁልጊዜ ከቅዱሳት መጻሕፍት ሉዓላዊ ሥልጣን በታች ማድረག་" የሚለውን ጥንቁቅ የነገረ-መለኮት ደንብ በጉልህ የሚያንጸባርቅ ጤናማ አካሄድ ነው።

ማስጠንቀቂያና ሚዛን

ይህንን የልሳን ጸሎት በረከት ስንመለከት፣ ሁለት አስፈላጊ ማስጠንቀቂያዎችን ማስታወስ ይገባል። አንደኛ፣ ልሳን ለመንፈሳዊ ብስለት አማራጭ ወይም አቋራጭ መንገድ አይደለም፤ ጳውሎስ ራሱ በ1ኛ ቆሮንቶስ 13 ላይ "በሰዎችና በመላእክት ልሳን ብናገር ፍቅር ግን ከሌለኝ..." ሲል እንዳስረዳው፣ ያለ ፍቅር የሚደረግ ማንኛውም መንፈሳዊ ልምምድ (ልሳንን ጨምሮ) ዋጋ ቢስ ነው። ሁለተኛ፣ ልሳን ብቻውን የመንፈሳዊ ብስለት ማረጋገጫ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም፤ ብዙ ታማኝ፣ ፍሬያማ አማኞች በታሪክ ውስጥ ያለ ልሳን ስጦታ ኖረዋል፣ አገልግለዋል፣ ታላቅ የመንፈሳዊ ብስለት ደረጃ ላይ ደርሰዋል። ስለዚህ ልሳን ላለው አማኝ ትሕትና፣ ልሳን ለሌለው አማኝ ደግሞ ተስፋ አለመቁረጥ ተገቢ የልብ አቋም ነው፤ ሁለቱም በክርስቶስ ውስጥ እኩል ተቀባይነት ያላቸው የእግዚአብሔር ልጆች ናቸውና (ገላትያ 3፡28)።

መንፈስ ቅዱስ ለቅድስት ቤተ ክርስቲያን ያደላቸው የጸጋ ዕንቁዎች እጅግ ብዙና ድንቅ ናቸው፤ የጥበብ ቃል፣ የዕውቀት ቃል፣ የታላቅ እምነት ስጦታ፣ የፈውስ ኃይል፣ የትንቢት መንፈስ፣ የመንፈሶችን መለየት፣ የልሳን ጸጋና የትርጓሜ ስጦታ (1ኛ ቆሮ. 12፥8-10)። ነገር ግን ከነዚህ ሁሉ መካከል፣ የልሳን ስጦታ በዘመናችን ባለችው ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ከሁሉም በላይ የውዝግብና የመከራከሪያ ዐውደ-ምድር ሆኖ ቆይቷል፤ በዚህ ርዕሰ ጉዳይ የተነሣ ስፍር ቁጥር የሌላቸው አብያተ ክርስቲያናት ተከፋፍለዋል፣ ውብ የሆኑ ወንድማማችነትና ወዳጅነት ተናግተዋል። እንግዲህ ጥያቄው፦ ልሳን ከፈውስ ወይም ከጥበብ ስጦታዎች ይልቅ ለምን ይህን ያህል ከባድ መከፋፈልና ውዝግብ አስከተለ? የሚለው ነው። ይህ ክፍል ለዚህ ጥልቅ ጥያቄ ምክንያቱ የሆኑትን ዘርፈ-ብዙ ሐቆች በጥንቃቄ ይመረምራል።

በራሱ በአዲስ ኪዳን ውስጥ የነበረ ውዝግብ

በመጀመሪያ ደረጃ ልብ ልንለው የሚገባው ታላቅ እውነት አለ፦ ልሳን ዛሬ በዘመናችን ብቻ ሳይሆን፣ ራሱ በሐዋርያት ዘመንም ቢሆን ከሌሎች ስጦታዎች ይልቅ በከፍተኛ ውዝግብና ሁከት ውስጥ የነበረ ጸጋ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ለየትኛውም ሌላ መንፈሳዊ ስጦታ የማይመጥን፣ ረጅም የማስተካከያ ትምህርት (ሙሉውን 14ኛ ምዕራፍ) ለልሳን ብቻ አውሎታል፤ ለፈውስ ስጦታ ሆነ ለጥበብ ቃል ስጦታ ግን እንዲህ ያለ ረጅም የሥርዓት ማብራሪያ አላስፈለገውም ነበር። ይህም በግልጽ የሚያሳየን፣ በቆሮንቶስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ልሳን ልዩ ትርምስን፣ የሥጋ ኩራትንና ከቁጥጥር ውጪ የሆነ አላግባብ አጠቃቀምን ፈጥሮ እንደነበር ነው፤ ምዕመናን በማኅበር መካከል ሲሰበሰቡ ሁሉም በአንድ ጊዜ በልሳን ለመናገር ይሽቀዳደሙ ነበር (1ኛ ቆሮ. 14፥23, 26-27)። በዚያ ዘመን የልሳን ጸጋ ያለው ሰው ከሌሎች ይልቅ የበለጠ "መንፈሳዊ" ተደርጎ ይቆጠር ነበር። ይህም በሰው ልብ ውስጥ የትዕቢትንና የመመጻደቅን መንፈስ ያነሣሣ ነበር። ስለዚህም፣ ዛሬ በልሳን ዙሪያ የምናየው ውዝግብ ዛሬ የተፈጠረ አዲስ ክስተት ሳይሆን፣ ራሱ ስጦታው ካለው ልዩና ለሥጋዊ መገለጫ ከተጋለጠ ተፈጥሮ የመነጨ፣ ከሐዋርያት ዘመን ጀምሮ የነበረ ጥንታዊ ፈተና ነው።

የማይታይ፣ የማይመዘን ተፈጥሮ

ሁለተኛውና ሌላው ታላቅ ምክንያት ደግሞ ከራሱ ከስጦታው ረቂቅና ልዩ ተፈጥሮ ጋር በቀጥታ የተቆራኘ ነው። አንድ አማኝ ተአምራዊ ፈውስ ሲቀበል፣ የእግዚአብሔር እጅ መዘርጋት በግልጽ ይታያል፤ ዓይነ ስውር የነበረው ማየት ይጀምራል፣ ደዌ የያዘውም ተነሥቶ ጤናማ ሆኖ ይሄዳል። ይህም በዓይን የሚታይና በሰው ሁሉ ፊት ሊረጋገጥ የሚችል ውጫዊ ምስክር አለው። ትንቢትም ቢሆን፣ የሚነገረው የእግዚአብሔር ቃል ግልጽና ለሚሰሙት ሁሉ ወዲያውኑ ሊገባ የሚችል ሐዋርያዊ ትርጉም አለው። ነገር ግን የልሳን ስጦታ ከዚህ ፈጽሞ የተለየ ነው፤ በተፈጥሮው ለተናጋሪውም ሆነ ለሰሚዎቹ በሥጋዊ አእምሮ በቀላሉ የማይገባ፣ ትርጓሜ ከሌለው በስተቀር የሰማዩ መልእክት በውል ሊታወቅ የማይችል ጥልቅ ምስጢር ነው (1ኛ ቆሮ. 14፥2)። ይህ ውስጣዊና ረቂቅ ግልጽነት-አልባነት፣ ልሳን በጥርጣሬ ለተሞሉ ሰዎች ቀላል የነቀፋ ኢላማ እንዲሆን አድርጎታል፤ "ይህ በእውነት ከሰማይ ከመንፈስ ቅዱስ የመጣ ነው ወይስ በሰው ስሜታዊነት የተፈጠረ ባዶ ድምፅ ብቻ ነው?" የሚለውን ጥያቄ በውጫዊ የዓይን ማስረጃ ብቻ በቀላሉ መመለስ አዳጋች ያደርገዋል። ስለዚህም ልሳን ከሌሎቹ በተጨባጭ ውጤት ሊታዩ ከሚችሉ ከፍ ካሉ ስጦታዎች (እንደ ፈውስ ካሉት) ይልቅ ለከፍተኛ ውዝግብና ጥርጣሬ የተጋለጠ ሆነ።

ከክፍፍል ትምህርት ጋር መያያዙ፡ "የመጀመሪያ ማስረጃ" ትምህርት

ሦስተኛውና መሠረታዊው ምክንያት ደግሞ ከንጹሕ የጸጋ ጥያቄ አልፎ፣ ከከባድ ነገረ-መለኮታዊ ትምህርቶች ጋር መተሳሰሩ ነው። በክላሲካል ጴንጤቆስጤአዊነት ትውፊት ውስጥ "የመጀመሪያ አካላዊ ማረጋገጫ" ተብሎ የሚታወቀው ትምህርት፣ በመንፈስ ቅዱስ ጥምቀት የተሞላ ማንኛውም አማኝ በግድ በልሳን መናገር እንዳለበት ያትታል፤ ይህ አስተያየት ደግሞ ልሳን የሌላቸው አማኞች ገና "ሙሉ" የሆነውን የመንፈስ ቅዱስ ሙላት አልተቀበሉም የሚል የልብ ስጋትና ክፍፍል እንዲፈጠር በር ይከፍታል። ይህ አባባል ብዙ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትን በጽኑ ጥርጣሬ ውስጥ የሚከትን ነው፤ ምክንያቱም ልሳን የሁሉም አማኝ የግዴታ ማኅተም ተደርጎ ከቀረበ፣ ጳውሎስ ራሱ በ1ኛ ቆሮንቶስ 12፥30 ላይ፡- "ሁሉ በልሳኖች ይናገራሉን?" ብሎ ላቀረበውና በአሉታዊ ሁኔታ የደመደመውን መለኮታዊ ጥያቄ ፈጽሞ ይቃረናል ብለው ስለሚያምኑ ነው። ይህ ትምህርታዊ ልዩነት ራሱ፣ ልሳንን ወደ "ሁለት-ደረጃ ክርስትና" አደገኛ ውዝግብ ከቶታል፣ ይኸውም አማኞችን "ሙሉ" እና "ያልደረሱ" እያሉ ለሁለት የሚከፍል የተሳሳተ መንፈሳዊ ስሜት በመፍጠሩ ነው።

ታሪካዊ ስሜታዊነትና አላግባብ አጠቃቀም

አራተኛው ምክንያት ታሪካዊና ስሜታዊ ሥረ-መሠረት ያለው ነው። ከላይ በምዕራፉ መጀመሪያ እንዳየነው፣ የሞንታኒዝም ንቅናቄ ውድቀትና ተከትሎት የመጣው የቤተ ክርስቲያን ጥርጣሬ፣ ለዘመናት ኤክስታሲያዊ መንፈሳዊ ክስተቶችን በጥርጣሬ የመመልከት ጥንቁቅ ትውፊት ፈጥሯል። በዘመናዊውም ታሪክ ውስጥ፣ አንዳንድ የካሪዝማቲክ ወይም የጴንጤቆስጤ ክበቦች ውስጥ የሚታየው ከልክ ያለፈ ስሜታዊ ግፊት (ለምሳሌ፦ "ካልተናገርክ እምነትህ ደካማ ነው" የሚል ከባድ ጫና)፣ ወይም ደግሞ ከብልጽግና ወንጌል ትምህርት ጋር የተሳሳተ መደባለቅ፣ የልሳንን ጸጋ ተአማኒነት በብዙዎች ዘንድ እንዲያጣ አድርጎታል። እነዚህ የሰዎች አላግባብ አጠቃቀሞች የስጦታውን እውነተኛ የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ፈጽሞ ባያፈርሱም፣ ብዙ ተጠራጣሪ ወንጌላውያንን ልብ ውስጥ ግን ልሳንን ከጤናማ ያልሆነ ስሜታዊነት ጋር በማያያዝ፣ ውዝግቡን የበለጠ እንዲጠነክር አድርገውታል።

ሳይንሳዊና ቋንቋዊ ጥያቄዎች

አምስተኛውና የመጨረሻው ምክንያት ደግሞ ከዘመናዊ የቋንቋና የሳይንስ ጥናት ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው። አንዳንድ የቋንቋ ሊቃውንት በዘመናዊ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ የሚደመጠውን የልሳን ንግግር መርምረው፣ አብዛኛውን ጊዜ ትክክለኛ የሰዋሰው መዋቅር ወይም በምድር ላይ የሚታወቅ ትርጉም ያለው ቋንቋ (እንደ ጴንጤቆስጤ ዕለት ዓይነት) ሳይሆን፣ ተደጋጋሚ ድምፆችና ቃላዊ ንድፎች ብቻ እንደሆኑ ይከራከራሉ። ይህ ሳይንሳዊ ምልከታ ለአንዳንዶች የልሳን ልምምድ ትክክለኛነት ከፍተኛ ጥርጣሬን ይፈጥራል፤ ለሌሎች የቀጣይነት አራማጆች ግን ይህ ችግር የለውም፤ ምክንያቱም አብዛኛው የ1ኛ ቆሮንቶስ 12-14 ልሳን "የመንፈስ ቋንቋ" (14፥2) እንጂ ምድራዊ የሰው ቋንቋ እንዳልሆነ ስለሚያስተምር፣ በሰብዓዊ የቋንቋ ሳይንስ ቀዝቃዛ መለኪያዎች ብቻ ሊመዘን የማይችል መለኮታዊ ክስተት ተደርጎ ይታያል። ይህ የትንታኔ ልዩነት ራሱ፣ ልሳን በሳይንስና በእምነት፣ በምክንያታዊነትና በመንፈሳዊነት ድንበር ላይ የቆመ ልዩ ውዝግብ እንዲፈጥር ያደርገዋል፤ ይህ ደግሞ እንደ ጥበብ ወይም እንደ አገልግሎት ያሉ ሌሎች ስጦታዎች ፈጽሞ የማይገጥሟቸው ልዩ ተግዳሮቶች ናቸው።

ውዝግቡን በጥበብ መያዝ

እነዚህን አምስት ምክንያቶች አስተውለን ስንመረምራቸው፣ የልሳን ጸጋ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ለምን ከሌሎች ስጦታዎች ይልቅ ተለይቶ የውዝግብ ማዕበል እንደቀሰቀሰ በግልጽ እንረዳለን፦ ገና ከቀዳማዊት ቤተ ክርስቲያን ጀምሮ ትርምስ ፈጥሯል፣ በተፈጥሮው በውጫዊ የዓይን ማስረጃ ብቻ በቀላሉ የማይረጋገጥ ረቂቅ ልምምድ ነው፣ ከአንዳንድ መከፋፈል ሊፈጥሩ ከሚችሉ ዶክትሪናዊ ትምህርቶች ጋር ተሳስሯል፣ በታሪክ ውስጥ ከከረረ ስሜታዊነት ጋር ተፈትኗል፣ እንዲሁም ከዘመናዊ የቋንቋ ሳይንስ ጥያቄዎች ጋር ይጋፈጣል። ዳሩ ግን ለአማኞች ትልቁ መለኮታዊ ጥበብ የሚገኘው እዚህ ላይ ነው፣ ይህንን ማሕበራዊና ዶክትሪናዊ ውዝግብ እንደ መለያየት ግድግዳ ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ፊት በትሕትና የምንማርበት ድንቅ አጋጣሚ አድርጎ መያዝ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ፡- "እኔ ግን እጅግ የሚበልጠውን መንገድ አሳያችኋለሁ" (1ኛ ቆሮ. 12፥31) ብሎ ወደ ታላቁ የፍቅር ምዕራፍ (ምዕራፍ 13) ከመሻገሩ በፊት ይህንን ቃል መናገሩ ፍጹም ጥልቅ መለኮታዊ ትርጉም አለው። ይህም የሚያሳየው፣ በማንኛውም መንፈሳዊ ስጦታ ውዝግብ ውስጥ ያለው እውነተኛና ጸሐይ የሞቀው "የተሻለ መንገድ" የራስን አቋም በጉልበት ማስከበር ሳይሆን፣ የተለያየ ዶክትሪናዊ ሐዲድ ይዘው የጌታን የክርስቶስን አካል የሚጋሩትን ወንድሞችና እህቶች በፍቅር ማቀፍ መሆኑን ነው። በመሆኑም፣ ልሳን ይኑርህ አይኑርህ፣ የቀጣይነት አራማጅ ወይም የመቋረጥ አራማጅ ብለህ ጥራ፣ ለክርስቶስ ሕያው አካል ሁሉ የተሰጠው ብቸኛና የማይናወጥ ሐዋርያዊ ጥሪ አንድ ብቻ ነው፦ እርሱም በትሕትና፣ በጽኑ እውነት፣ እና ከሁሉም ከፍ ባለ መለኮታዊ አጋፔ ፍቅር መመላለስ ነው።