ዘመናዊ ተግዳሮቶች በኢትዮጵያ

የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት በ2019 ዓ.ም. በጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የተመሰረተ ሲሆን፣ ከኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት ጉባኤ (ኢሃተጉ) የተለየ አካል ነው። ኢሃተጉ በተለያዩ የሃይማኖት ቡድኖች መካከል ባለው የጋራ ውይይት ላይ የሚያተኩር ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት በተለይ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ፕሮቴስታንት (በዋናነት ወንጌላውያንና ጴንጤቆስጤ) አብያተ ክርስቲያናትን አንድ ለማድረግ ያለመ ነው። ዐብይ ራሳቸው "ጴንጤቆስጤ" መሆናችውን እንደሰማነው ፣ ይህን ምክር ቤት ወንጌላውያን በውስጣቸው ያሉ የቤተ እምነት ግጭቶችን እንዲፈቱና ብሔራዊ አንድነትን እንዲያጎለብቱ በማሰብ፣ "ወንጌላዊ ተጽዕኖን ለማጠናከር" አቋቁመውታል። ይሁን እንጂ፣ ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት በክርስቲያናዊ ትምህርት ንጽህና ላይ ተጽዕኖ በመፍጠር፣ ተጽዕኖውን በዓለም አቀፍ ደረጃ በማስፋፋት፣ በአገር ውስጥ የቤተ ክርስቲያን ጉዳዮች ላይ ጣልቃ በመግባት እና ከዐብይ የብልጽግና ፓርቲ መንግሥት ጋር ባለው የቅርብ ግንኙነት ምክንያት ከመጠን በላይ የፖለቲካ መሣሪያ መሆኑ በጉልህ እየታየ ነው።እነዚህ ስጋቶች እምነት፣ ጎሳ እና ሥልጣን በሚገናኙበት በኢትዮጵያ የሃይማኖትና የፖለቲካ ገጽታ ላይ ያሉ ሰፋ ያሉ ውጥረቶችን እያንጸባረቁ ናቸው።

የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት መቋቋም እና ሚና

ሰኔ 2019፣ ዐብይ አህመድ የራሳቸውን "ወንጌላዊ" አስተዳደግ እና የፖለቲካ ሥልጣን በመጠቀም ከ400 በላይ የፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያን መሪዎችን በመሰብሰብ በኢትዮጵያ እያደገ ባለው የፕሮቴስታንት ማኅበረሰብ (ከሕዝቡ 20-27% የሚሆነው) መካከል ያለውን ውስጣዊ ክፍፍል ለመፍታት ሞክረዋል። በውጤቱም፣ የቤተ እምነት ልዩነቶችን ለመፍታት እና ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትን በአንድ ማዕቀፍ ስር ለማዋሃድ 15 አባላት ያሉት ኮሚቴ ያለው ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ተቋቋመ። ምክር ቤቱ እንደ ቤተ ክርስቲያን ፈቃድ አሰጣጥ ላይ ያሉ የቢሮክራሲያዊ እንቅፋቶችን በማቅለል እና በቤተ እምነቶች መካከል ትብብርን በማሳደግ፣ የዐብይን "መደመር" ፍልስፍናን ለማራመድ ያለመ ነበር። ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት በታሪክ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን (ኢኦተቤ) እና በእስልምና የበላይነት በተያዘው የኢትዮጵያ ሕዝባዊ መድረክ ውስጥ የወንጌላውያንን ድምፅ ለማጉላትም ጥረት አድርጓል። መጀመሪያ ላይ፣ ደጋፊዎች ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት የአንድነት ኃይል እንደሆነ አወድሰውታል፣ አንዳንድ መሪዎች እንደ ኢትዮጵያ ክርስቲያናዊ ወንድማማችነት (ኢክወ)፤ ፓስተር ጻድቁ አብዶ፣ ቀደም ሲል በዶክትሪን ወይም በሥነ ምግባር ጉዳዮች ምክንያት የተገለሉ አብያተ ክርስቲያናትን እንደገና በማቀናጀት ስላለው ሚና አመስግነዋል። ምክር ቤቱ እንደ ሰላም ግንባታ፣ የዐብይን ለውጦች መደገፍ እና እንደ የትግራይ ግጭት በ2022 ዓ.ም. የተደረሰውን የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት የመሳሰሉ የመንግሥት ፖሊሲዎችን ማጽደቅ የመሳሰሉ ተግባራትን ደግፏል። ይሁን እንጂ፣ በደጋፊዎቹ ቢወደስም ከመንግሥት ጋር ያለው የቅርብ ትስስርና አንዳንድ መግለጫዎቹ እንደሚያሳዩት መንፈሳዊ ሳይሆን የፖለቲካ መሣሪያ ሆኖ እያገለገለ ነው።

በክርስቲያናዊ ትምህርት ንጽህና ላይ የሚነሱ ስጋቶች

የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት የተለያዩ የፕሮቴስታንት ቤተ እምነቶችን—ከዋና ዋናዎቹ ጴንጤቆስጤ እስከ ሐዋርያዊና የብልጽግና ወንጌል ቡድኖች—ለማቀናጀት የሚያደርገው ጥረት የክርስቲያናዊ ትምህርቶችን ንጽሕና አጉድፏል። ከመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜዎች ጋር የማይጣጣሙ ትምህርቶችን የያዙ ቡድኖችን ማካተት፣ ለምሳሌ የብልጽግና ወንጌል በቁሳዊ ሀብት ላይ እንደ መለኮታዊ ሞገስ ትኩረት መስጠቱ ክርክር አስነስቷል። በ2021 ዓ.ም. ናኦል በፈቃዱ በጻፈው ክፍት ደብዳቤ፣ ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤትን ወንጌላዊ ሥነ-መለኮትን ከፖለቲካዊ አጀንዳዎች ጋር በማጣጣም "የመንግሥት ሃይማኖት" በማፍራት መሪዎችን ወቅሷል፣ እንዲሁም ከፍትህና ከዕርቅ የመሳሰሉ የመጽሐፍ ቅዱስ እሴቶች ይልቅ ለብልጽግና ትምህርቶች ቅድሚያ እንደሚሰጥ ተችቷል። ይህ ውህደት መጽሐፍ ቅዱሳዊ ታማኝነትን የሚሸረሽር ሲሆን፣ መንፈሳዊ ሳይሆን ለፖለቲካዊ ዓላማዎች የተቀየሰ የተቀላቀለ እምነትን (syncretic faith) የሚፈጥር ነው።

የረዥም ጊዜ ተጽዕኖ እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታመኑ ቢሮዎች

በ2018 ዓ.ም. ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዋናው ሲኖዶስ እና በሰሜን አሜሪካ ስደት ላይ የነበረው ሲኖዶስ እርቅ እንዲያደርጉ በንቃት አመቻችተዋል። ይህ እንቅስቃሴ በአሜሪካ ይፋዊ ጉብኝታቸው ወቅት በሰፊው የተዘገበ ሲሆን፣ ብዙዎች የመንግሥትን በሃይማኖት ላይ ያለዉን ተጽዕኖ እና የያዘውን ሃይማኖታዊ ሞዴል ወደ ውጪ ለመላክ የታሰበ እንደሆነ አድርገው ተመልክተውታል። ይህ ድርጊት የኢትዮጵያ መንግሥት ከድንበሩ ባሻገር የሃይማኖታዊ ግንኙነቶችን እንዴት መቅረጽ እንደሚችል እንደ ተቋማዊ ምሳሌ ሆኖ ያገለግላል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ የራሳቸውን የፖለቲካ ድርጅት ለማጠናከር የወንጌላውያን አውታረ መረቦችን እና የጴንጤቆስጤ እንቅስቃሴዎችን ሆን ብለው ተጠቅመዋል። ለምሳሌ፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት(የወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትን ያሰባሰበ ዋና አካል) በግጭት ወቅት ተቋቁሞ ፤ ቁልፍ ቦታዎችን በብልጽግና ፓርቲ ፖለቲካዊ አቋም በተሰለፉ የሃይማኖት ሰዎች ተሞልተዋል።

በአገር ውስጥ የቤተ ክርስቲያን ጉዳዮች ላይ ጣልቃ መግባት

ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት የአገር ውስጥ የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት ጉዳዮች ላይ ጣልቃ በመግባት፣ የራስ ገዝነታቸውን እያዳከመባችው ነው። ምክር ቤቱ አብያተ ክርስቲያናት ከመንግሥት ተቀባይነት ካላቸው የአመራር ወይም የትምህርት አቋሞች ጋር እንዲጣጣሙ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ያስገድዳል። በተለይም በኦሮሚያና የደቡብ ህዝቦች ክልል የጎሳ እና የሃይማኖት ውጥረቶች በሚደራረቡበት አካባቢ፣ ይህ ጣልቃ ገብነት ጎልቶ ይታያል። ለምሳሌ፣ የአገር ውስጥ ወንጌላውያን በፈቃድ እና በመሬት ምደባ ላይ የቢሮክራሲያዊ እንቅፋቶች እንደገጠሟቸው ይናገራሉ፣ ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ደግሞ ተስማሚ የሆኑ አብያተ ክርስቲያናትን እንደሚደግፍ ይወቀሳል። በ2023 ዓ.ም. የተደረገ አንድ ጥናት እንደሚያሳየው፣ አንዳንድ ፓስተሮች በፖለቲካዊ አቋማቸው ምክንያት የታገዱ ወይም ወደ ሥልጣናቸው የተመለሱ ሲሆን፣ ይህንንም የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት አስታራቂነት እንደፈጠረው ያሳያል። ይህ ጣልቃ ገብነት በተለይ በግጭት ቀጠናዎች ውስጥ ጎልቶ የሚታይ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት የሰላም ግንባታ ጥረቶች ብዙውን ጊዜ ከመንግሥት ፖለቲካዊ ስትራቴጂዎች ጋር የሚጣጣሙ ናቸው። ይህም አብያተ ክርስቲያናት ወደ መንግሥት ፕሮፓጋንዳ ውስጥ መግባታቸው ስጋትን ፈጥሯል።

ከመጠን በላይ ፖለቲካዊ መሆን እና ከአሁኑ መንግሥት ጋር ያለው ትስስር

የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ከዐብይ የብልጽግና ፓርቲ ጋር ያለው የቅርብ ግንኙነት የፖለቲካ መሣሪያ እንደሆነ ተደርጎ በብዙዎች እንዲወቀስ ተደርጓል። ጉባኤው በመንግሥት ቁጥጥር ስር ያለ አካል ሲሆን፣ ወንጌላውያን መሪዎችም በፖለቲካዊና ወታደራዊ ውሳኔ አሰጣጥ ላይ ተካተዋል። ለምሣሌ በትግራዩ ጦርነት ውቅት ብዙዎቹ በ"ትንቢት" መልክና በግልጽ ድጋፍ የአብይን መንግስት ሲደግፉ ታይተዋል። ልምሳሌ እዩ ጩፋ፤ ዮናታን አክሊሉ፤ የመሳሰሉት የዚሁ ካውንስል አባሎች ይገኙበታል። የ2025 ዓ.ም. አንድ ሪፖርት ዐብይ ከኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ጋር በወታደራዊ እርምጃዎች ላይ ምክክር /ጸሎት እንደሚያደርጉ ያሳያል፣ አንዳንድ ወንጌላውያን መሪዎችም የትግራይ ጦርነትን ጨምሮ የመንግሥት ፖሊሲዎችን ከመለኮታዊ ፈቃድ ጋር አያይዘውት ነበር። እንደ ጄኔራል መሀመድ ተሰማ ያሉ ወንጌላውያን በከፍተኛ ወታደራዊ ቦታዎች ላይ መሾማቸው ከኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት እና ከብልጽግና ፓርቲ ጋር በተሰለፉ ሰዎች ላይ ተመራጭነት እንዳለ የሚያሳይ ማስረጃ ተደርጎ ተወስዷል።

የዐብይ የሕዝብ ንግግሮች፣ ለምሳሌ “ኢየሱስ እንዳሸንፍ ነገረኝ” ማለታቸው፣ ሃይማኖትን ለዓመፅ ማረጋገጫ መጠቀሙን በመተቸት፣ ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ይህንን ንግግር በመደገፍ ወቀሳ ቀርቦበታል። በ2021 ዓ.ም. ናኦል በፈቃዱ በጻፈው ጽሁፍ ምክር ቤቱ በዐብይ ርዕዮተ ዓለም የተወረረ፣ ተቃዋሚ ሃይማኖታዊ ድምጾችን የሚያጠፋ እና "የፖለቲከኛ ባሪያ" የሚያደርግ ብሎ ገልጾታል። ከኢኮኖሚ ማሻሻያዎች ጀምሮ እስከ ወታደራዊ ዘመቻዎች ድረስ፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ለመንግሥት ተግባራት የሚሰጠው ድጋፍ ግልጽ ሆኖ ታይቷል። ይህም የጉባኤው መሪዎች ከክርስቶስ ወንጌል ይልቅ ለፖለቲካዊ ታማኝነት ቅድሚያ እንዲሰጡ እንዳደረጋቸው እና ይህ አቋማችው በኢትዮጵያ ወንጌላዊ ማኅበረሰብ ውስጥ አዳዲስ ክፍፍሎችንና ውጥረቶችን ፈጥሯል።

ሰፊ አውድ እና የሃይማኖት ነፃነት ስጋቶች

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የወጡ ዓለም አቀፍ ሪፖርቶች እንደሚያመለክቱት፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት በሀገሪቱ የሃይማኖት ነፃነት እየተባባሰ ባለበት ሁኔታ ውስጥ ከመንግስት ጋር ወግኖ እየሰራ ነው። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የ2023 ሪፖርት እንዳስቀመጠው፣ በኢትዮጵያ ውስጥ በብሔር እና በሃይማኖት መካከል ያለው ግጭት ተቀላቅሎ በሃይማኖታዊ ቡድኖች ላይ የሚደርሰው ጥቃት ጨምሯል። የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ከመንግሥት ጋር ያለው የጠበቀ ግንኙነት ለችግሮች ገለልተኛ መፍትሄ ከመሆን ይልቅ በመንግስት የግጭት መፍትሔ ማእቀፍ ውስጥ ገብቶ ፖለቲካዊ መፍትሄ ለመስጠት ይጥራል። በተለይም በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች ያለው ውጥረት እየተባባሰ ሲሆን በእነዚህ አካባቢዎች በብሔር ላይ የተመሰረተ የሃይማኖት ክፍፍል ቀጥሏል። ይህም በትግራይ አብያት ክርስቲያናት ላይ የደረሰው ውድመትና ጥቃት እየተደገመ ነው። የ2025 የ"ኦፕን ዶርስ" የዓለም እይታ ዝርዝር ኢትዮጵያ በክርስቲያኖች ስደት ከፍተኛ ደረጃ ላይ እንደምትገኝ ያሳያል። ወንጌላውያን ማኅበረሰቦች ከሌሎች የሃይማኖት ቡድኖች ገደቦች/ስልታዊ መገለል በተለይም ከዋና ከተማው ዉጪ እንደሚገጥማቸውም ሪፖርቱ ያመለክታል። ምክር ቤቱ ለሃይማኖት ነፃነት፤ በተለይም በትግራይ፤ በአማራና ኦሮሚያ ያሉ አብያተ ክርስቲያናት ጋር በገለልተኝነት ከመቆም ይልቅ ከመንግሥት አጀንዳዎች ጋር በመተባበሩ፣ በሰብአዊ መብት ጥሰቶች ውስጥ ተባባሪ እየሆነ ነው።

በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት፣ እንደ ጴንጤቆስጤ፣ ሉተራን፣ ባፕቲስት እና ሜኖናይት ያሉ ቤተ እምነቶችን ጨምሮ፣ ከሕዝቡ ከ22-23% የሚሆነውን ይይዛሉ። እነዚህ አብያተ ክርስቲያናት፣ በአጠቃላይ ጴንጤ ወይም ወንጌላውያን እየተባሉ የሚጠሩት፣ ከ19ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በፍጥነት ቢያድጉም፣ ዘላቂ የውስጥ ክፍፍሎች እና የአስተዳደር ችግሮች አጋጥሟቸዋል። እነዚህ ችግሮች ከሥነ-መለኮት ልዩነቶች፣ ከጎሳና ከክልል ውጥረቶች፣ ከመንግሥት ጣልቃ ገብነትና ከድርጅታዊ ድክመቶች የመጡ ሲሆን፣ እነዚህም በኢትዮጵያ ውስብስብ ማኅበራዊ-ፖለቲካዊ ገጽታ የበለጠ ተባብሰዋል። በ2019 ዓ.ም. በጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የተቋቋመው የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት እነዚህን ችግሮች ለመፍታት ያለመ ቢሆንም፣ ከዚህ በታች እንደተብራራው እሱም ተጨማሪ ችግሮችንና አዳዲስ ውዝግቦችንም አስከትሏል።

የውስጥ ክፍፍሎች

በኢትዮጵያ የሚገኙ የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት የተለያዩ ሥነ-መለኮታዊ አጽንዖቶች አሏቸው። ለምሳሌ፣ ጴንጤቆስጤዎች በመንፈሳዊ ስጦታዎችና በሐዋርያዊ ልማዶች ላይ ትኩረት ሲሰጡ፣ ሉተራኖች (ለምሳሌ የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን መካነ ኢየሱስ፣ ኢወቤመኢ) ደግሞ በተዋቀረ የጸሎት ሥርዓትና በማኅበራዊ ፍትህ ላይ ያተኩራሉ። የብልጽግና ወንጌል ተከታዮች ለሎቹ ሲሆኑ ትምህርቶቹ ለቁሳዊ ሀብት ቅድሚያ የሚሰጡ ናችው። ይህ መቀላቀል ወደ ሰፊው የወንጌላውያን ማዕቀፍ ውስጥ ሲገባ፣ ከመጽሐፍ ዱስ ትርጓሜዎች ጋር በመጋጨት ውጥረቶችን ፈጥሩል። በ2021 ዓ.ም. ናኦል በፈቃዱ የሰጡት ትችት እንደሚያሳየው፣ እንደዚህ ያሉ ውህደቶች የወንጌላውያንን ሥነ-መለኮት እንደሚያዳክሙ፣ ይህም በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ውስጥ ግጭት እንደሚፈጥር ስጋታቸውን ገልጸዋል።
በትግራይ ጦርነት (2020-2022) ወቅት፣ በትግራይ የሚገኙ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ከኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ሕብረት (ኢወአክሕ) ጋር የነበራቸውን ግንኙነት አቋርጠዋል፣ ምክንያቱም ለዐብይ መንግሥት ድጋፍ እንደሚያደርግ ተደርጎ በመታየቱና ይህም ከትግራይ አብያተ ክርስቲያናት ጋር የሚጻረር ነው ተብሎ ስለታሰበ ነው። በኦሮሚያ፣ የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊት (ኦነሠ) የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናትን ኢላማ ማድረጋቸው የጎሳ ግጭቶች የሃይማኖታዊ ክፍፍልን እንዴት እንደሚያባብሱ ያሳያል።

የአስተዳደር ችግሮች

የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ነጻነትን ከማጎልበት ይልቅ የመንግሥት ቁጥጥርን ያመቻቻል ተብሎ ይወቀሳል። ከ2,000 በላይ የተመዘገቡ የሃይማኖት ተቋማት ያሉት ሲሆን፣ ብዙ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ለህጋዊ እውቅና በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ላይ ይተማመናሉ፤ ነገር ግን ይህ አሰራር ቤተ ክርስቲያናትን ከብልጽግና ፓርቲ አጀንዳ ጋር እንዲሰለፉ ጫና ያደርጋል ይላሉ። ለምሳሌ፣ የቤተ ክርስቲያን ፈቃድ አሰጣጥ እና የመሬት ምደባ ላይ ያሉ የቢሮክራሲያዊ እንቅፋቶች ለመንግሥት ፖሊሲዎች ተስማሚ ለሆኑ አብያተ ክርስቲያናት ይቀላል፣ ይህም ቤተ ክርስቲያናትን ራስ ገዝነትን አዳክሟል።
የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት ለቤተ ክርስቲያንና ለመቃብር ቦታ መሬት ሲፈልጉ ከአካባቢው ባለሥልጣናት አድልኦ ይገጥማቸዋል። በተለይም ኦርቶዶክስ የበላይነት ባላቸው እንደ አክሱምና ላሊበላ ባሉ አካባቢዎች ኢኦተቤ የፕሮቴስታንት ግንባታዎችን አግዷል። የአካባቢው ባለሥልጣናት ኢኦተቤን ይደግፋሉ፣ ይህም ውጥረትን ያባብሳል እንዲሁም የፕሮቴስታንት መስፋፋትን ይገድባል። የገንዘብ ችግሮች እና የነጻ የገንዘብ ምንጭ እጥረት የአስተዳደር ውጤታማነትን የሚገቱ ሲሆን፣ ብዙ አብያተ ክርስቲያናት በመንግሥት ወይም በውጭ ድጋፍ ላይ ጥገኛ ናቸው።

የማዕከላዊ አስተዳደር እጦት፤ ስደት እና የጸጥታ ችግሮች

እንደ ኢኦተቤ ተዋረዳዊ አወቃቀር በተለየ፣ የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት በተከፋፈሉ የአስተዳደር ሞዴሎች ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ሲሆን፣ እንደ መካነ ኢየሱስ (5 ሚሊዮን አባላት) እና ቃለ ሕይወት ያሉ ቤተ እምነቶች በተናጠል ይሠራሉ። የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ስልጣንን ለማዕከልነት ያደረገው ሙከራ ተቃውሞ ገጥሞታል፣ ምክንያቱም ቤተ እምነቶች የራሳቸውን ማንነት እናጣለን፤ እንዲሁም ምክር ቤቱ ከመንግስት ጋር እጅግ የተቀራረበ ነው ብለው ስለሚሰጉ ነው። ይህ ክፍፍል ግጭት መፍታትንና ሀብት መጋራትን አወሳስቦታል፣ ይህም ውጤታማነትን ቀንሷል። የአስተዳደር ችግሮች በሃይማኖታዊ ስደት እና በጸጥታ ችግሮች ይበልጥ ቀጥለው ሲባባሱ በ2023 ዓ.ም. በኦሮሚያ የሚገኘው የሙሌታ ገላ ኢወቤመኢ ቤተ ክርስቲያን ተጠቅቶ ነበር፣ ይህም ቢያንስ ለ15 ሰዎች ሕይወት ማለፍ ምክንያት ሆኗል።

የእርቅ ጥረቶች እና የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ሚና

ኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት እነዚህን ክፍፍሎችና ችግሮች ለመፍታት ሞክሯል፣ ግን ውጤታማነቱ እጅግ አከራካሪ ነው፡-
ሽምግልናና የአንድነት ተነሳሽነት፡ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት መመስረት በ2019 ዓ.ም. ከ400 በላይ የቤተ ክርስቲያን መሪዎችን በማሰባሰብ አለመግባባቶችን ለመፍታት ያደረገ ሲሆን፣ እንደ ኢትዮጵያ ክርስቲያናዊ ወንድማማችነትን በመሳሰሉ ቤተ እምነቶች ላይ የተወሰነ ስኬት አግኝቷል። የአንድነትን መንፈስ ለማዳበርም በቤተ እምነቶች መካከል የፓስተር ልውውጦችንና የጋራ የወንጌል ሙዚቃ ዝግጅቶችን አበረታቷል።
በግጭቶች ውስጥ የሰላም ግንባታ፡ ምክር ቤቱ በሰላም ግንባታ ላይ ተሳትፏል፣ የ2022 ዓ.ም. የፕሪቶሪያ ስምምነትን በመደገፍና እንደ ሰቆጣ ባሉ የአገር ውስጥ ግጭቶች ውስጥም አስታራቂ ሆኗል። ይሁን እንጂ፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ከዐብይ መንግሥት ጋር ያለው የቅርብ ትስስር ታማኝነቱን አሳጥቶታል። የትግራይ ጦርነት ወቅት ለፌደራል ፖሊሲዎች የሰጠው ድጋፍ የትግራይ ወንጌላውያንን አሳጥቷል። ብዙዎቹ ወንጌላውያን መሪዎቻቸው "ሐሰተኛ" እና በፖለቲካዊ አጀንዳዎች የሚመሩ እንደሆኑ ይሰማቸዋል፣ ይህም እውነተኛ እርቅን ገድቧል።

በኢትዮጵያ ውስጥ ከሃይማኖቶች ግጭት ባሻገር፣ በራሱ በክርስቲያኑ ማህበረሰብ ውስጥ በተለይም ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን (ኢኦተቤ) በኩል በሌሎች ክርስቲያናዊ ቤተ እምነቶች ላይ የሚታይ መድልዎ እና የራስን እምነት ብቻ የመጠበቅ ዝንባሌ አለ። ኢኦተቤ በተለይ የወንጌል አማኞችን እንደ "ምዕራባዊ ሃይማኖት" ተከታዮች እና ለኢትዮጵያዊ ባህል ስጋት አድርጋ የመመልከት አዝማሚያ ታሳያለች።

የቃል ጥቃቶች: በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን (ኢኦተቤ) እና በወንጌል አማኞች መካከል ያለው ልዩነት በተለያዩ መልኮች ይገለጻል። ይህ መድልዎ በቃል ጥቃቶች ይጀምራል፤ በኢኦተቤ ስብከቶችና መዝሙሮች ውስጥ በወንጌል አማኞች ላይ የሚሰነዘሩ ጠንካራ ትችቶችና ውግዘቶች የሁለቱን እምነቶች ተከታዮች እያራራቁ የመከባበር መንፈስን ያዳክማሉ። በተጨማሪም፣ የኢኦተቤ አባላት የመንግሥትን ግንኙነታቸውን በመጠቀም የሌሎች አብያተ ክርስቲያናትን መስፋፋትና አገልግሎት ለመገደብ ይሞክራሉ። ይህም የሃይማኖት ነጻነትን የሚጥስና የእምነት ብዝኃነትን የማፈን ሙከራ ነው። ከዚህም አልፎ፣ በተለይ ኦርቶዶክስ እምነት በብዛት በሰፈነባቸው አካባቢዎች በወንጌል አማኞች ላይ አካላዊ ጥቃትና ወከባዎች ሲፈጸሙ ቆይተዋል፤ እነዚህ ድርጊቶች የሰብዓዊ መብት ጥሰት ከመሆናቸውም በላይ በሃይማኖቶች መካከል ፍርሃትን ይፈጥራሉ። ከኦርቶዶክስ እምነት ወደ ሌላ የክርስትና ቤተ እምነት የሚለወጡ ግለሰቦችም ከቤተሰባቸውና ከማኅበረሰቡ ከፍተኛ ጫናና ማግለል ስለሚደርስባቸው የራሳቸውን የእምነት ምርጫ ለማድረግ ይቸገራሉ።