የወንጌል ስርጭት በኢትዮጵያ

መዝሙረኛው ዳዊት ከሦስት ሺህ ዓመታት በፊት በመንፈስ ቅዱስ ተመርቶ፤ "መኳንንት ከግብጽ ይመጣሉ፤ ኢትዮጵያ እጆችዋን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች" (መዝ. 68፥31) በማለት ጽፏል። ይህ ትንቢት ኢትዮጵያ ከክርስቶስ ልደት በፊት ጀምሮ በእምነት እጆቿን ወደ እግዚአብሔር የመዘርጋት ልዩ መንፈሳዊ ጥሪ እንዳላት የሚያመለክት ነው። ይህ ጥናት ይህ ጥንታዊ ትንቢት በተለይም ባለፉት ሁለት መቶ ዓመታት በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት የወንጌል ስርጭት ታሪክ ውስጥ እንዴት ተጨባጭ እውነት እየሆነ እንደመጣ በጥልቀት ይመረምራል። ትኩረታችን በስታትስቲክሳዊ አሃዞች ላይ ብቻ ሳይሆን ከቁጥሮቹ ጀርባ ባለው መንፈሳዊ እውነታ ላይም ጭምር ይሆናል፦ ይኸውም ወንጌል ወደ አንድ አዲስ ማኅበረሰብ ሲደርስ የእግዚአብሔር መንፈስ ልብን እንዴት እንደሚለውጥ፣ ቤተሰብን እንደሚያድስ፣ ማኅበረሰብን እንደሚመልስና ወደ ዘላለማዊው መንግሥት ተስፋ እንደሚመራ ማሳየት ነው።

ነቢዩ ኢሳይያስ ወንጌልን የተሸከሙትን እግሮች በሚያምር ግጥማዊ ቋንቋ ሲያወድስ፤ "የምሥራችን የሚያመጣ ሰላምንም የሚያወራ፥ የመልካሙንም ወሬ የምሥራች የሚያመጣ ማዳንንም የሚያወራ፥ ጽዮንንም። አምላክሽ ነግሦአል የሚል ሰው እግሩ በተራሮች ላይ እጅግ ያማረ ነው።" (ኢሳ. 52፥7) ብሏል። ይህ ጥቅስ የወንጌል ስርጭትን ውበትና ክብር ይገልጻል። ወንጌልን የተሸከሙ እግሮች "ያማሩ" ተብለው የተጠሩት በራሳቸው አካላዊ ውበት ሳይሆን፣ ተሸክመውት በሚመጡት መልእክት ክብር የተነሳ ነው። ይህንን ጥናት ስንጀምር ይሄንኑ ውበት እያሰብን፣ የኢትዮጵያውያን አገልጋዮች እግሮች በዘመናት ውስጥ የተጓዙበትን መንገድ በአክብሮት እንቃኛለን።

ይህ ትንተና በአራት ዐበይት ክፍሎች ይከፈላል፦ አንደኛ፤ ከኢትዮጵያዊው ጃንደረባ ጀምሮ እስከ ዘመናዊው ንቅናቄ ድረስ ያለውን የወንጌል ስርጭት መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረትና ታሪካዊ አመጣጥ መዳሰስ። ሁለተኛ፤ የተለያዩ ቤተ እምነቶችን ሥነ-መለኮታዊ ትኩረትና ወቅታዊ ስታትስቲካዊ ሁኔታ በገበታዎችና በስዕላዊ መግለጫዎች ማቅረብ። ሦስተኛ፤ በሥራ ላይ የዋሉትን የወንጌል ስርጭት ስልቶች ከመጽሐፍ ቅዱስ መርሆች አንጻር መገምገም። አራተኛ፤ ቤተ ክርስቲያኒቱ ፊት ለፊት የምትጋፈጣቸውን ሥነ-መለኮታዊ ፈተናዎችና ያሏትን መልካም አጋጣሚዎች በጥልቀት መተንተን ናቸው።

የወንጌል ስርጭት መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት

የታላቁ ተልእኮ ትእዛዝ

ማንኛውም ስለ ወንጌል ስርጭት የሚደረግ ትንተና መጀመር ያለበት ጌታ ኢየሱስ ራሱ ከትንሣኤው በኋላ በሰጠው የመጨረሻ ትእዛዝ ነው። ይህ ትእዛዝ ለቤተ ክርስቲያን ሁሉ የተሰጠ፣ የጊዜ ገደብ የሌለው፣ ዘላቂ ተልእኮ ነው፦

ይህ ትእዛዝ ሦስት ወሳኝ እውነቶችን ይይዛል፦ አንደኛ፣ ተልእኮው ሁለንተናዊ ነው ("አሕዛብን ሁሉ")፤ ኢትዮጵያም የዚህ "ሁሉ" አካል ናት። ሁለተኛ፣ ግቡ ተከታይ ማፍራት ብቻ ሳይሆን "ደቀ መዝሙር" ማድረግ ነው፤ ይህም ጥልቅ፣ ዘላቂ የሆነ የሕይወት ለውጥን ይጠይቃል፣ ላይ ላዩን ውሳኔ ብቻ አይደለም። ሦስተኛ፣ ክርስቶስ ራሱ "እስከ ዓለም ፍጻሜ ድረስ" አብሮ ለመሆን ቃል ገብቷል፤ ስለዚህ የወንጌል ስርጭት የሰው ጥረት ብቻ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ኃይል የሚደገፍ መንፈሳዊ ተግባር ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ይህንኑ እውነት ሲያጠናክር፣ "እንግዲህ ሳያምኑበት እንዴት ይጠሩታል? ባልሰሙትስ እንዴት ያምናሉ? ያለ ሰባኪስ እንዴት ይሰማሉ?" (ሮሜ 10፥14) በማለት፣ የቃል ስብከት (ኬሪግማ) የእምነት መፍለቂያ ምንጭ መሆኑን ያረጋግጣል፤ "እንግዲህ እምነት ከመስማት ነው፥ መስማትም በእግዚአብሔር ቃል ነው" (ሮሜ 10፥17)።

የኢትዮጵያዊው ጃንደረባ፡ የመጽሐፍ ቅዱስ ሥር

የኢትዮጵያ ወንጌላዊ ማንነት ታሪካዊ ሥር ወደ ሐዋርያት ሥራ 8 ይመለሳል፤ እዚያ መንፈስ ቅዱስ ወንጌላዊውን ፊልጶስን መርቶ፣ ወደ ኢየሩሳሌም ለአምልኮ መጥቶ ወደ አገሩ ሲመለስ ኢሳይያስ 53ን ሲያነብ ለነበረ የኢትዮጵያ ንግሥት ጃንደረባ ክርስቶስን እንዲሰብክለት አደረገ። የዚህ ትረካ ልብ የሚነካው ገጽታ፣ ራሱ ጃንደረባው ቀደም ብሎ ያነበበው ጥያቄ ነው፦

ይህ ጥያቄ "ስለ ማን ይላል?" ፣ ራሱ የሁሉም ትክክለኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ማዕከላዊ ጥያቄ ነው፤ ብሉይ ኪዳን ሁሉ በመጨረሻ ወደ አንድ መልስ ይመራል፣ ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ። ጃንደረባው ይህንኑ ምላሽ ተቀብሎ ወዲያውኑ ምላሽ ሰጠ፦

ይህ ትረካ ለኢትዮጵያ ወንጌላውያን ማንነት ሦስት ጥልቅ ተምሳሌቶችን ይሰጣል፦ አንደኛ፣ ትክክለኛ የቃል ትርጓሜ ሁልጊዜ ወደ ክርስቶስ ራሱ ማመልከት እንዳለበት (ፊልጶስ ከኢሳይያስ 53 ጀምሮ ስለ ኢየሱስ ሰበከ)፤ ሁለተኛ፣ ጥምቀት የግል የልብ እምነት ውሳኔን ተከትሎ የሚመጣ መሆኑን፤ ሦስተኛ፣ ወንጌል ሲደርስ የሚያመጣው ውጤት እውነተኛ፣ ዘላቂ "ደስታ" መሆኑን፤ ይህ ደስታ በኢትዮጵያ ወንጌላውያን አማኝ ሕይወት ውስጥ ደጋግሞ የሚንጸባረቅ መንፈሳዊ ምልክት ነው። ይህ ታሪክ በዘመናት ውስጥ ላሉት ኢትዮጵያውያን አማኞች "እናንተ የዚያው ጥንታዊ የእምነት ወራሽ ናችሁ" የሚል ጥልቅ የማንነት ተስፋ ይሰጣል።

የአክሱም ክርስትና እና የፕሮቴስታንት ንቅናቄ ጅማሮ

ክርስትና በይፋ ብሔራዊ ሃይማኖት የሆነው በ4ኛው ክፍለ ዘመን በአክሱም ንጉሥ ዔዛና ዘመን፣ በፍሬምናጦስ (አቡነ ሰላማ) አገልግሎት አማካኝነት ነው፤ ይህም ኢትዮጵያ ክርስትናን ከመጀመሪያዎቹ አገሮች አንዷ አድርጓታል፣ ከብዙ የአውሮፓ አገሮች እንኳ ቀድማ። ይህ ጥልቅ ታሪካዊ መሠረት ለቀጣዮቹ 1,500 ዓመታት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን ብቸኛዋ ተቋም አድርጓታል። በ19ኛው ክፍለ ዘመን የገቡት እንደ ቤተ ክርስቲያን ሚስዮናዊ ማኅበር (CMS) እና የስዊድን ወንጌላዊት ሚሲዮን (SEM) ያሉ ድርጅቶች፣ "ቃሉ በአፍ መፍቻ ቋንቋ ለሁሉም ይድረስ" የሚለውን የፕሮቴስታንት ተሐድሶ ማዕከላዊ መርህ ተግባራዊ በማድረግ፣ ትምህርትን፣ ጤናንና የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉምን ማዕከል አድርገው ሠሩ። ይህ ተልእኮ ራሱ ራእይ 7፥9 ላይ የተገለጸውን የሚያንጸባርቅ ነው፦ "ከሕዝብና ከነገድ ከትውልድም ከቋንቋም" ሁሉ ፊት ለፊት ፊታቸውን ወደ ዙፋኑና ወደ በጉ የሚያዞሩ እልፍ አእላፍ ማኅበር።

ስውር ጸጋ በመከራ ውስጥ

በ1936-1941 የኢጣሊያ ወረራ ወቅት፣ የውጭ ሚሲዮናውያን ከአገር ለቀው ሲወጡ፣ የአካባቢው ኢትዮጵያውያን መሪዎች ራሳቸውን ችለው መሪ ሆነው መጡ ። ይህ ክስተት ሐዋርያት ሥራ 8፥1 ላይ ያለውን ንድፍ ያስታውሰናል፤ ስደት ቤተ ክርስቲያንን ከመበተኑ ይልቅ ወንጌልን ወደ ተጨማሪ ስፍራዎች "የበተነው" እንደነበረ። በዚያው መንገድ፣ በ1974-1991 በኮሚኒስት ደርግ ስር በደረሰው ከባድ ስደት ወቅት፣ ብዙ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ታስረው ወይም ሰማዕትነት ተቀብለው፣ አማኞች ወደ ትንንሽ የቤት ጉባኤዎች ተመልሰው ሲሰበሰቡ፣ ይህ ወቅት ለቤተ ክርስቲያኒቱ ጥፋት ሳይሆን፣ ለታላቅ መንፈሳዊ ጥልቀትና ለቁጥር እድገት ምክንያት ሆነ። ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ ከወህኒ ቤት ሆኖ ለፊልጵስዩስ ቤተ ክርስቲያን በጻፈው ደብዳቤ ውስጥ ተመሳሳይ መንፈሳዊ እውነት መስክሯል፦

ይህ መርህ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ በሚያስደንቅ ሁኔታ ተጨባጭ ሆኖ ተረጋግጧል፤ ደርግ ሕንፃዎችን ቢዘጋም፣ ወንጌል ግን በምስጢር ተሰራጭቶ ተባዛ። የዕብራውያን መልእክት ጸሐፊ ስለ ስደት ውስጥ ስላለፉ ቅዱሳን ሲናገር፣ "ዓለም አልተገባቸውም" (ዕብ. 11፥38) ብሎ ይመሰክራል፤ ይህ አነጋገር ለኢትዮጵያ የደርግ ዘመን ሰማዕታትና እስረኞች ትክክለኛ ትርጉም ይሰጣል ፤ ስቃያቸው ከንቱ ሳይሆን፣ በእግዚአብሔር ፊት ክቡር የእምነት ምስክርነት ነበር።

ወቅታዊ ስታትስቲክስና የቤተ እምነት ገጽታ

የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ስታትስቲክስ ኤጀንሲ የመጨረሻውን ብሔራዊ የሕዝብ ቆጠራ ያካሄደው በ2007 ዓ.ም. ሲሆን፣ በዚያን ጊዜ ፕሮቴስታንት ክርስቲያኖች 18.6% ተመዝግበው ነበር። ተከታይ ዓለም አቀፍ ግምቶች (ለምሳሌ የአሜሪካ ማዕከላዊ መረጃ ኤጀንሲ CIA World Factbook 2016 ግምት) ይህ ቁጥር ወደ 22.8% ከፍ እንዳለ ያመለክታሉ፤ አንዳንድ የቅርብ ጊዜ ትንተናዎች ደግሞ በ2020ዎቹ አጋማሽ ላይ ከ20-23% ሊደርስ እንደሚችል ይገምታሉ። ትክክለኛ አዲስ ብሔራዊ ቆጠራ ስላልተካሄደ፣ እነዚህ ቁጥሮች እንደ አመላካች እንጂ እንደ ትክክለኛ መረጃ ሊወሰዱ አይገባም። ይሁን እንጂ አዝማሚያው ግልጽ ነው፦ ፕሮቴስታንት ክርስትና በኢትዮጵያ ውስጥ በጣም በፍጥነት እያደገ ካሉ ሃይማኖታዊ ማህበረሰቦች አንዱ ነው።

ዋና ዋና ቤተ እምነቶች እና ሥነ-መለኮታዊ ትኩረታቸው

ክልላዊ ስርጭት

የፕሮቴስታንት ስርጭት በእያንዳንዱ ክልል ውስጥ በጣም ይለያያል፤ ይህም ኢትዮጵያ ውስጥ ላለው ሚሲዮናዊ ታሪክ ተጨባጭ ውጤት ነው። ደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ኦሮሚያ ውስጥ ከፍተኛ ትኩረት ያለው ሲሆን፣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትውፊት ጥልቅ ሥር ባለበት በትግራይና በአማራ ክልል ግን ዝቅተኛ ነው፦

ይህ ክልላዊ ልዩነት ለቤተ ክርስቲያን ጥልቅ መንፈሳዊ ትምህርት ይሰጣል፦ ወንጌል በአንድ ወጥ የባህል ወይም የፖለቲካ ኃይል ላይ ተመሥርቶ አልተስፋፋም፤ ይልቁንም እያንዳንዱ ብሔረሰብ በራሱ ቋንቋና ባህል ወንጌልን የተቀበለበት ልዩ የመንፈስ ቅዱስ ሥራ ውጤት ነው። ይህ ደግሞ ጳውሎስ በ1ኛ ቆሮንቶስ 3፥6 ላይ የገለጸውን መርህ ያስተጋባል፦ "እኔ ተከልሁ አጵሎስም አጠጣ ነገር ግን እግዚአብሔር ያሳድግ ነበር።" የሰው ልጅ ጥረት (መትከልና ማጠጣት) አስፈላጊ ቢሆንም፣ እውነተኛው እድገት ሁልጊዜ የእግዚአብሔር ሥራ ነው።

የወንጌል ስርጭት ስልቶች፡ የመጽሐፍ ቅዱስ ግምገማ

በኢትዮጵያ ተግባራዊ የሆኑት የወንጌል ስርጭት ስልቶች እያንዳንዳቸው በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያላቸውን ሥር በመመርመር በጥልቀት ልንገመግማቸው ይገባል፤ ምክንያቱም ውጤታማነት ብቻውን በቂ መመዘኛ ስላልሆነ፣ ታማኝነት ለቅዱሳት መጻሕፍት ማዕከላዊ መስፈርት ሆኖ መቆየት አለበት።

ግላዊ ምስክርነት፡ "እያንዳንዱ አማኝ ካህን" ነው

የፕሮቴስታንት ተሐድሶ ማዕከላዊ አስተምህሮ "የሁሉም አማኞች ክህነት" ነው፤ ይህ አስተምህሮ በኢትዮጵያ ፕሮቴስታንት ንቅናቄ ውስጥ ልዩ ኃይል ኖሮታል፤ ተራው ምዕመን፣ ልዩ ትምህርት ወይም ቅብዓት ሳይኖረው፣ ራሱ የወንጌል መልእክተኛ ሆኖ በቤተሰብ፣ በጎረቤትና በሥራ ቦታ ወንጌልን አካፍሏል። ሐዋርያው ጴጥሮስ ይህንኑ እውነት ያውጃል፦ "እናንተ ግን ከጨለማ ወደሚደነቅ ብርሃኑ የጠራችሁን የእርሱን በጎነት እንድትናገሩ የተመረጠ ትውልድ፥ የንጉሥ ካህናት፥ ቅዱስ ሕዝብ፥ ለርስቱ የተለየ ወገን ናችሁ" (1 ጴጥ. 2፥9)። ይህ መርህ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ካለው ፈጣን እድገት ጀርባ ካሉት ትልቁ ምስጢራት አንዱ ተደርጎ ይታመናል፤ ወንጌል ከካህናት/ፓስተሮች ብቻ ወደ ተራ ምዕመናን ልብ ውስጥ ገብቶ፣ ከዚያም በተፈጥሮ ማኅበራዊ ትስስሮች (ቤተሰብ፣ ጓደኝነት) አማካኝነት ተስፋፍቷል።

የዚህ ግላዊ ምስክርነት ንድፍ ጥንታዊ ምሳሌ በዮሐንስ ወንጌል ውስጥ በሰማርያዊቷ ሴት ታሪክ ውስጥ እናገኘዋለን፤ ጌታ ኢየሱስ ከእርሷ ጋር ከተነጋገረ በኋላ፣ "ሴቲቱም። ያደረግሁትን ሁሉ ነገረኝ ብላ ስለ መሰከረችው ቃል ከዚያች ከተማ የሰማርያ ሰዎች ብዙ አመኑበት።" (ዮሐ. 4፥39) ተብሎ ተጽፏል። ይህች ሴት፣ ማንም ቅብዓት ወይም ኦፊሴላዊ ማዕርግ ያልነበራት፣ ውስብስብ የግል ታሪክ የነበራት ተራ ሰው ብትሆንም፣ ቀላሉን የግል ምስክርነት "የሠራሁትን ሁሉ የነገረኝን ሰው ኑና እዩ" (ዮሐ. 4፥29) ስትል በተናገረች ጊዜ፣ መላ ከተማ ወደ ክርስቶስ መልሳለች። ይህ ንድፍ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚሊዮን በሚቆጠሩ ተመሳሳይ ታሪኮች ውስጥ ተደግሟል፤ ትምህርት ወይም ማዕረግ የሌላቸው ተራ ወንዶችና ሴቶች፣ የግል ለውጣቸውን በቀላል ቃላት ሲናገሩ፣ ቤተሰቦቻቸውና ማኅበረሰቦቻቸው ሙሉ በሙሉ ተለውጠዋል።

የመጀመሪያይቱ ቤተ ክርስቲያን ናሙና

በደርግ ስደት ወቅት የተጎለበተው የቤት አብያተ ክርስቲያናት ስልት፣ በራሱ አዲስ ፈጠራ ሳይሆን፣ ወደ መጀመሪያይቱ ኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ናሙና ነበር፦ "በየቀኑም በአንድ ልብ ሆነው በመቅደስ እየተጉ በቤታቸውም እንጀራ እየቈረሱ፥ በደስታና በጥሩ ልብ ምግባቸውን ይመገቡ ነበር" (ሐዋ. 2፥46)። ትንንሽ ቡድኖች የቅርብ የመንፈሳዊ ክትትል፣ ተጠያቂነትና ማኅበራዊ ድጋፍ የሚያገኙበት ስፍራ ይሆናሉ፤ ይህ ደግሞ ትልልቅ ጉባኤዎች ብቻቸውን ሊሰጡት የማይችሉት ጥልቅ የግንኙነት ጥራት ነው። ይህ ስልት ዛሬም በብዙ ትላልቅ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ በ"ህዋስ ቡድኖች" መልክ ቀጥሏል፣ ለምዕመናን የቅርብ መንፈሳዊ ቤተሰብ ስሜት ይሰጣል።

ሁለንተናዊ አገልግሎት፡ ቃልና ተግባር አብረው

ትምህርት፣ ጤናና ልማት ላይ ያተኮረው አገልግሎት፣ ወንጌልን በተግባር ማሳየትን ያካትታል፤ ይህ አካሄድ ጌታ ኢየሱስ ራሱ የተጠቀመበት ስልት ነው፤ እርሱ ቃሉን ሲሰብክ ብቻ ሳይሆን፣ ድውዮችን ፈውሶ፣ የተራቡትን መግቦ፣ የተጨነቁትን አጽናንቶ ወንጌልን አረጋግጦ ነው (ማቴ. 9፥35)። ሐዋርያው ያዕቆብ ደግሞ "ወንድም ወይም እኅት ራቁታቸውን ቢሆኑ የዕለት ምግብንም ቢያጡ፥ ከእናንተም አንዱ፡- በደኅና ሂዱ፣ ሙቃችሁ ጥገቡም ቢላቸው፥ ለሥጋ የሚያስፈልገውንም ባይሰጣቸው፥ ምን ይጠቅማቸዋል?" (ያዕ. 2፥15-16) ሲል ይህንኑ አጽንኦት ይሰጣል። በዚህ መርህ ላይ ተመሥርተው የተከናወኑ የልማት ተግባራት፣ ወንጌልን ተአማኒ በሆነ መንገድ ለማቅረብ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል፤ ምክንያቱም ቃል ብቻ ያለ ተግባር ማረጋገጫ ባዶ ትምህርት ስለሚመስል።

የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም፡ "ለሁሉም ብሔር በገዛ ቋንቋው"

መጽሐፍ ቅዱስን ወደ ብሔረሰብ ቋንቋዎች የመተርጎም ተግባር፣ ከሁሉም የወንጌል ስርጭት ስልቶች እጅግ ጥልቅ ረጅም ጊዜ ውጤት ያለው ተደርጎ ይታያል። ይህ ሥራ በጴንጤቆስጤ ዕለት የተከሰተውን ተአምር ያስተጋባል፤ ያን ጊዜ የተለያዩ ብሔራት ሰዎች እያንዳንዳቸው "በገዛ ቋንቋቸው" የእግዚአብሔርን ታላቅ ሥራ ሲናገር ሰሙ (ሐዋ. 2፥6-11)። እግዚአብሔር ወንጌልን ለሁሉም ብሔር ብሔረሰብ በራሳቸው ልሳን ማድረስ ይፈልጋል፤ ይህ መርህ በራእይ 7፥9 ላይ ባለው የፍጻሜ ራእይ ውስጥ ጫፍ ላይ ይደርሳል፦ "ከሕዝብና ከወገኖች ከነገድና ከቋንቋዎችም ሁሉ" የተውጣጡ ብዙ ሰዎች ስብስብ በዙፋኑ ፊት ይታያሉ። የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ሥራ፣ ስለዚህ፣ የቋንቋን ክብር ጠብቆ ብቻ ሳይሆን፣ ራሱ የእግዚአብሔርን ዘላለማዊ ዕቅድ ግስጋሴ የሚያሳይ መንፈሳዊ ተግባር ነው።

ንቁ ጥበቃ የሚያስፈልጋቸው ጉዳዮች

ማንኛውም ታማኝ የነገረ መለኮት ትንተና ስኬትን ብቻ ሳይሆን ትክክለኛነትን መመዘን ይኖርበታል። ከዚህ አንጻር፣ የኢትዮጵያ ወንጌላውያን ንቅናቄ የሚያጋጥሙትን ቢያንስ ሦስት ዐበይት ሥነ-መለኮታዊ ፈተናዎች በንጽሕና ልንመረምር ይገባል።

የብልጽግና ወንጌል አደጋ

ከካሪዝማቲክ/ኒዮ-ጴንጤቆስጤ ንቅናቄዎች መስፋፋት ጋር ተያይዞ፣ ቁሳዊ ብልጽግናን ከእምነት ጥንካሬ ጋር በቀጥታ የሚያያይዘው "የብልጽግና ወንጌል" ትምህርት ተስፋፍቷል። ይህ ትምህርት ብዙውን ጊዜ የክርስቶስን ራሱን ምሳሌ ይቃረናል፤ ጌታ ኢየሱስ ራሱ "የሰው ልጅ ራሱን የሚያስቀምጥበት የለውም" (ማቴ. 8፥20) ብሏል፣ ሐዋርያው ጳውሎስ ደግሞ ብዙ ጊዜ በችግርና በእጦት ውስጥ ማገልገሉን መስክሯል (ፊልጵ. 4፥12)። ሐዋርያው ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ ሲጽፍ ግልጽ ማስጠንቀቂያ ይሰጣል፦ " እግዚአብሔርን መምሰል ማትረፊያ የሚሆን በመሰላቸው ሰዎች ይገኛሉ። እንደነዚህ ካሉት ራቅ። " ብሎ ያዝዘዋል (1 ጢሞ. 6፥5)። ጤናማ የኢትዮጵያ ወንጌላዊ ሥነ-መለኮት ይህንኑ ትምህርት በጥብቅ ልትሞግተው ይገባል፤ የክርስቶስ ወንጌል ማዕከል ራስን መካድና መስቀልን መሸከም እንጂ (ሉቃ. 9፥23) ግላዊ ብልጽግና አይደለም።

ስፋትና ጥልቀት፡ የደቀ መዝሙርነት ፈተና

ፈጣን የቁጥር እድገት፣ ራሱ ምንጊዜም ጥልቅ መንፈሳዊ ብስለትን አያመለክትም። ጌታ ኢየሱስ በዘሪው ምሳሌ ውስጥ (ማቴ. 13፥1-23) አራት ዓይነት የመስማት ዓይነቶችን ይገልጻል፤ ከእነዚህ ውስጥ ሦስቱ ውጤት አልባ ናቸው ፤ በዓለታማ ስፍራ የወደቀው ዘር "ወዲያው በደስታ ይቀበለዋል፤ ነገር ግን ሥር የለውም" (ማቴ. 13፥20-21)። ይህ ምሳሌ ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን አጣዳፊ ማስጠንቀቂያ ይሰጣል፤ ብዙ ሺህ "ውሳኔዎች" በክሩሴድና በጅምላ ስብሰባዎች ቢመዘገቡም፣ ያለ ጥልቅ ደቀ መዝሙርነት ክትትል፣ ብዙዎቹ ወደ "የባህል ክርስትና" ብቻ ሊቀሩ ይችላሉ። ሐዋርያው ጳውሎስ ራሱ ተልእኮውን ሲገልጽ "እያንዳንዱን ሰው በክርስቶስ ፍጹም አድርገን እናቀርብ ዘንድ" (ቆላ. 1፥28) ብሏል፤ ግቡ ውሳኔ ማሰባሰብ ብቻ ሳይሆን ወደ ፍጽምና ማድረስ ነው።

የቃሉ ማዕከልነት እና ንፁህ ስብከት

ማንኛውም ውጤታማ ስልት መሠረቱ ትክክለኛ የቃሉ ስብከት ብቻ ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ የሰጠው መመሪያ ለዚህ ጠቃሚ ልኬት ይሆነናል፦ "ቃሉን ስበክ፥ በጊዜውም አለጊዜውም ጽና፥ ፈጽመህ እየታገሥህና እያስተማርህ፥ ዝለፍና ገሥጽ ምከርም።" (2 ጢሞ. 4፥2)። ይህ ጥቅስ ደግሞ ወዲያውኑ ማስጠንቀቂያ ይከተለዋል፦ "ሕይወት የሚገኝበትን ትምህርት የማይታገሡበት ዘመን ይመጣልና፤ ነገር ግን ጆሮቻቸውን የሚያሳክክ ስለ ሆነ፥ እንደ ገዛ ምኞታቸው ለራሳቸው አስተማሪዎችን ያከማቻሉ።" (2 ጢሞ. 4፥3)። ይህ ማስጠንቀቂያ ለዘመናዊ የመንፈሳዊ ገበያ ውድድር (ትላልቅ ስብከቶች፣ ማራኪ ትርኢቶች) ውስጥ ላለችው ቤተ ክርስቲያን ልዩ ጠቀሜታ አለው፤ ውጤታማነት ስሜትን ከመማረክ ሳይሆን፣ ከቃሉ ታማኝ ትርጓሜ መምጣት አለበት።

ወቅታዊ ፈተናዎችና የተስፋ አድማስ

የተዘረጋችው እጅ ገና አላረፈችም

ከኢትዮጵያዊው ጃንደረባ እስከ ዛሬው ዘመናዊ ወንጌላዊ ንቅናቄ ድረስ፣ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ የመዝሙር 68፥31ን ጥንታዊ ትንቢት ደጋግሞ ያረጋግጣል፦ "ኢትዮጵያ እጆችዋን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች።" ይህ ትንቢት ገና አልተጠናቀቀም፤ ቁጥሮች እያደጉ ናቸው፣ አዲስ ትውልድ ወደ እምነት እየመጣ ነው፣ ወንጌልም ወደ ገና ያልደረሰባቸው ቋንቋዎችና ማኅበረሰቦች እየተስፋፋ ነው። ይሁን እንጂ ቁጥራዊ እድገት ብቻውን መጨረሻው አይደለም፤ ነቢዩ ዕንባቆም ያውጃል፦ "ውኃ ባሕርን እንደሚከድን ምድር የእግዚአብሔርን ክብር በማወቅ ትሞላለችና።" (ዕንባ. 2፥14)። ይህ የመጨረሻ ራእይ ፣ ጥልቅ፣ ትክክለኛ፣ ሕይወት-ለዋጭ የእግዚአብሔር እውቀት ምድርን ሁሉ የሚሞላበት ቀን የኢትዮጵያ ወንጌላውያን ንቅናቄ ዋነኛ ግብ ሆኖ ሊቀጥል ይገባል፤ ቁጥር ብቻ ሳይሆን፣ ጥልቀት፤ ስፋት ብቻ ሳይሆን፣ ታማኝነት፤ ስሜት ብቻ ሳይሆን፣ ንጹሕ የቃሉ እውነት።

ማስታወሻ፡ በዚህ ጥናት ውስጥ የቀረቡ ስታትስቲካዊ አሃዞች ከብሔራዊ ቆጠራዎችና ከዓለም አቀፍ ትንተናዎች የተወሰዱ ግምቶች እንደመሆናቸው፣ ትክክለኛ ወቅታዊ ብሔራዊ ቆጠራ ባለመኖሩ እንደ አጠቃላይ አመላካች ብቻ ሊወሰዱ ይገባል።