ቤተሰብ በብሉይ ኪዳን

በብሉይ ኪዳን ውስጥ፣ ቤተሰብ በእግዚአብሔር የቃል ኪዳን ዓላማዎች በጥልቅ የተሳሰረ መሠረታዊና ውስብስብ ተቋም ነው። በጥንቷ እስራኤላዊ ማኅበረሰብ ውስጥ ዋነኛው ማኅበራዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ክፍል ሆኖ አገልግሏል። ቤተሰብ የተመሰረተው በእግዚአብሔር የፍጥረት ሥርዓት ውስጥ ሲሆን፣ በመራባት እና በፍጥረት ላይ የበላይነት የመያዝ ሚና ነበረው (ዘፍጥረት 1:27-28)። እንዲሁም የእግዚአብሔር ቃል ኪዳን ምሳሌ ነው። ለአብርሃም የተሰጡት ተስፋዎች በትውልዶች እንዲተላለፉ (ዘፍጥረት 12:1-3) ተነግሯል። በቤተሰብ ውስጥ ባልና ሚስት ቅዱስ አጋርነት ሲኖራቸው፣ ሚስት እንደ "ረዳት" (ዘፍጥረት 2:18) ተገለጻለች፣ የጋራ መከባበርም ይጠይቅ ነበር (ምሳሌ 31:10-31)። ወላጆች ደግሞ ልጆችን የእግዚአብሔርን ሕግጋትና መንገዶች የማስተማር ኃላፊነት አለባቸው (ዘዳግም 6:6-7)።

የቤተሰብ ሰፊ ጽንሰ-ሐሳብ

"ቤተሰብ" የሚለው ጽንሰ-ሐሳብ የቅርብ ቤተሰብን ብቻ ሳይሆን አገልጋዮችን እና ዘመዶችንም ያጠቃልላል። ሰፊ ቤተሰብ ፣ በርካታ ትውልዶችን ጨምሮ ለውርስ፣ ለመሬት ባለቤትነት እና ለማኅበራዊ ድጋፍ ወሳኝ ነበሩ። ቤተሰብ ከእግዚአብሔር ጋር የእስራኤልን ግንኙነት የሚያንፀባርቅ የቃል ኪዳን አካል ነበር። ፋሲካን (ዘጸአት 12) በመሰሉ ሥርዓቶች ላይ በመሳተፍ ቤተሰብ የጋራ አምልኮንና ማንነትን አጠናክሯል።

የዘር ሐረጎችም (ዘፍጥረት 5) ቤተሰቦችን ከእግዚአብሔር ተስፋዎች ጋር ያገናኛሉ። ብሉይ ኪዳን እንደ ወንድማማቾች ቅናት (ቃየንና አቤል) እና የትዳር ችግሮች (አብርሃም እና አጋር) ያሉ የቤተሰብ ችግሮችን ይዳስሳል፤ እነዚህ ታሪኮች የሰውን ልጅን ጉድለት ቢያሳዩም፣ እግዚአብሔር በቤተሰብ ውስጥ የሚሠራውን የማዳን ሥራ ያሳያሉ። ሕጎችም (ዘሌዋውያን 18) ፍትህንና ምሕረትን ያስተምራሉ። የጎሳ መዋቅርም የቤተሰብን ሞዴል ወደ አገር አቀፍ ደረጃ አሰፋ። ቤተሰብ የመሬት አስተዳደርን፣ የሥራ ኃይልን እና ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችን በመምራት የእስራኤል ማኅበረሰብ ዋና አካል ነበር።

†

መዋቅርና ቃላት

የብሉይ ኪዳን ቤተሰብ የተለያየ ደረጃ ያላቸውን የዝምድና ክፍሎች ያቀፈ ነበር።

ቤተ አብ (Bet Av)

"የአባት ቤት"

መሠረታዊው ክፍል፣ በተለምዶ 3-4 ትውልዶች አብረው የሚኖሩ፡ አባት፣ ሚስቶቹ/ቁባቶቹ፣ ያላገቡ ልጆች፣ ያገቡ ወንዶች ልጆችና ቤተሰቦቻቸው፣ አገልጋዮች፣ ባሮች፣ እና በዚያ የሚኖሩ የውጭ ሰዎች (ለምሳሌ የአብርሃም ቤተሰብ - ዘፍጥረት 14:14)።

ምሽፓቻ (Mishpacha)

"ቤተሰብ"፣ "ጎሳ" ወይም "ዝምድና"

የተራዘመ የ"ቤተ አብ" ክፍሎች ቤተሰብ፣ የጋራ ዘርና ግዛት የሚጋሩ (ለምሳሌ የይሁዳ ነገድ - ዘኍልቍ 26:20)።

ሸቬት / ማቴ (Shevet/Matteh)

"ነገድ"

ትልቁ የዝምድና ክፍል፣ ከያዕቆብ 12 ወንዶች ልጆች አንዱ ዘር ነን የሚሉ። የመሬት ውርስ እና ወታደራዊ አደረጃጀት በነገድ ላይ የተመሰረተ ነበር።

ቁልፍ ሚናዎችና ግንኙነቶች

በብሉይ ኪዳን ማኅበረሰብ ውስጥ፣ ቤተሰብ ልክ እንደ አንድ አነስተኛ መንግሥት ነበር። እያንዳንዱ የቤተሰብ አባል በእግዚአብሔር ቃል ኪዳን መዋቅር ውስጥ የራሱ የሆነ ጥልቅ ኃላፊነትና ታሪካዊ ሚና ነበረው።

አባት

በብሉይ ኪዳን አባት የቤተሰቡ ራስ፣ ካህን፣ አስተዳዳሪ እና ዋነኛ ጠባቂ ነበር። በእግዚአብሔር ፊት ቤተሰቡን የመወከል ኃላፊነት የነበረው ሲሆን፣ አምልኮን የመምራትና መሥዋዕትን የማቅረብ ድርሻ ነበረው። ይህ አባታዊ ሥልጣን ግን ለጭቆና ሳይሆን ቤተሰብን በጽድቅ ለመምራት የተሰጠ ነበር።

አብርሃም ለቤተሰቡና ለአገልጋዮቹ ሁሉ የግርዘትን ቃል ኪዳን ሲፈጽም (ዘፍጥረት 17)፣ እንዲሁም ጻድቁ ኢዮብ በየማለዳው እየተነሣ "ምናልባት ልጆቼ ኃጢአት ሠርተው... ይሆናል" (ኢዮብ 1:5) በማለት ለልጆቹ የቤተሰብ ካህን ሆኖ መሥዋዕት ሲያቀርብ እናያለን። ይህ የአባትን መንፈሳዊ ጠባቂነት ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።

እናት

ሚስትና እናት በቤተሰብ ውስጥ "ረዳት" (ኤዘር - Ezer) የሚል ታላቅ ክብር ነበራት። እሷ የቤተሰቡን ኢኮኖሚ በማስተዳደር፣ ልጆችን በማሳደግና በማስተማር የጀርባ አጥንት ነበረች። በብሉይ ኪዳን ሕግ እናትን ማክበር ከአባትን ከማክበር ጋር እኩል ደረጃ ተሰጥቶታል (ዘጸአት 20:12)።

በምሳሌ 31 ላይ የተገለጸችው "ልባም ሴት" የቤተሰቧን ንግድ የምትመራ፣ ለድሆች የምትለግስና ቤተሰቧን በጥበብ የምታስተዳድር ታላቅ ሴት ናት። እንዲሁም ሣራ በእግዚአብሔር ቃል ኪዳን ውስጥ የነበራት ወሳኝ ሚና፣ አጋርን በተመለከተ የወሰደችው እርምጃ የእናቶችን ኃይል ያሳያል። ሐናም (1 ሳሙኤል 1) በጸሎት ያገኘችውን ልጇን ሳሙኤልን ለእግዚአብሔር በመስጠት የቤተሰብን አምልኮ አቅጣጫ ቀይራለች።

ልጆች

ልጆች፣ በተለይም ወንዶች ልጆች፣ እንደ መለኮታዊ በረከትና የቃል ኪዳኑ ታሪካዊ ቀጣዮች ተደርገው ይቆጠሩ ነበር። የበኩር ልጅ ቤተሰቡን የመምራትና እጥፍ ድርሻ የመውረስ መብት ነበረው (ዘዳግም 21:17)። ልጆች ለወላጆቻቸው ፍጹም ታዛዥነትና ክብር እንዲሰጡ በሕግ ታዘዋል፤ ይህም በሕይወት የመቆየት ተስፋ ጋር የተቆራኘ ነው (ኤፌሶን 6:1-3)።

ይስሐቅ በመሪያ ተራራ ላይ (ዘፍጥረት 22) አባቱ አብርሃም መሥዋዕት ሊያደርገው ሲል ያሳየው ፍጹም ታዛዥነት፣ በብሉይ ኪዳን የልጅን አክብሮትና መታዘዝ ወደ ላቀ ደረጃ ያሳያል። ልጆች የቤተሰቡን ታሪክ፣ ፋሲካንና የእግዚአብሔርን ሕግ እየጠየቁ እንዲማሩ (ዘጸአት 12:26) ትልቅ ትኩረት ተሰጥቷቸዋል።

የተራዘሙ ዘመዶች

በእስራኤል ማኅበረሰብ "ዘመድ" የደህንነት ዋስትና ነበር። በተለይም "ጎኤል" ወይም "የቅርብ ዘመድ ቤዛ አድራጊ" የሚባል ሕጋዊና ማኅበራዊ ሥርዓት ነበረ። አንድ ቤተሰብ በድህነት ምክንያት መሬቱን ቢሸጥ ወይም ባሪያ ቢሆን፣ የቅርብ ዘመዱ ገንዘብ ከፍሎ ነፃ የማውጣት (ቤዛ የመሆን) ታላቅ ኃላፊነት ነበረበት (ዘሌዋውያን 25)።

አብርሃም የወንድሙ ልጅ የሆነውን ሎጥን ከምርኮ ለማዳን 318 ቤተሰቦቹን አዝምቶ መዋጋቱ (ዘፍጥረት 14) የዘመድን ጥበቃ ያሳያል። በተጨማሪም ቦዔዝ የሟች ዘመዱን የኤሊሜሌክን መሬት በመዋጀትና መበለቲቱን ሩትን በማግባት የቤዛ አድራጊነትን ሚና ወደ ላቀ መለኮታዊ ክርስቶሎጂያዊ ጥላነት ከፍ አድርጎታል።

ዋና ዓላማዎችና ተግባራት

ቤተሰብ በጥንቷ እስራኤል ውስጥ እንዲሁ ለኅብረት ብቻ የተፈጠረ ሳይሆን፣ የእግዚአብሔርን ቃል ኪዳን የሚያስፈጽሙ በርካታ ሥነ-መለኮታዊና ማኅበራዊ ተግባራት ነበሩት።

የዘር ቀጣይነት

ዘርን ማቆየት የእግዚአብሔርን ቃል ኪዳን ከማቆየት ጋር እኩል ነበር። አብርሃም "ዘርህ እንደ ሰማይ ከዋክብት ይበዛል" ከተባለ በኋላ፣ መካንነት እንደ ታላቅ ኀዘን ይቆጠር ነበር። ወንድ ልጅ ሳይወልዱ መሞት ስም ከእስራኤል እንደመጥፋት ስለሚቆጠር፣ የሌዋዊ ጋብቻ ሥርዓት ይህንን ዘር ለማስቀጠል የተፈጠረ መለኮታዊ መፍትሔ ነበር። የይሁዳና ትዕማር ታሪክ (ዘፍጥረት 38) ዘር ለማስቀጠል የተከፈለውን እልህ አስጨራሽ ትግል ያሳያል።

የውርስ ጥበቃ

በብሉይ ኪዳን መሬት የእግዚአብሔር ሆኖ፣ ለቤተሰቦች በርስትንት የተሰጠ አደራ ነው። በመሆኑም የቤተሰብ መሬት ከነገዱ ውጪ መሸጥ አልነበረበትም። የኢዮቤልዩ ዓመት (በየ50 ዓመቱ) የተሸጠ መሬት ወደ ቀድሞ ቤተሰብ የሚመለስበት ፍትሐዊ ሥርዓት ነበር (ዘሌዋውያን 25)። ንጉሥ አክዓብ የናቡቴን የወይን ቦታ ለመግዛት ሲጠይቅ፣ ናቡቴ "የአባቶቼን ርስት እሰጥህ ዘንድ እግዚአብሔር ያርቅልኝ" በማለት (1 ነገሥት 21:3) ሕይወቱን አሳልፎ መስጠቱ የውርስን ቅድስና ያሳያል።

ኢኮኖሚያዊ ምርት

በእርሻ ላይ በተመሠረተው በጥንቷ እስራኤል፣ ቤተሰብ እንደ አንድ የተሟላ የኢኮኖሚ ተቋም (Economic unit) ሆኖ ያገለግል ነበር። ወንዶች እርሻውንና እንስሳቱን ሲንከባከቡ፣ ሴቶች ምግብ በማዘጋጀት፣ ልብስ በመሥራትና የቤት ውስጥ ኢኮኖሚን በማስተዳደር (ምሳሌ 31) ትልቅ ሚና ነበራቸው። ልጆችም ከልጅነታቸው ጀምሮ በሥራው ይሳተፉ ነበር።

ሃይማኖታዊ ትምህርት

ቤተሰብ የመጀመሪያውና ዋነኛው ትምህርት ቤት ነበር። አባቶች የእግዚአብሔርን ሕግ (ቶራን) ለልጆቻቸው የማስተላለፍ መለኮታዊ ትእዛዝ ነበረባቸው። "በቤትህ ስትቀመጥ፣ በመንገድም ስትሄድ... ለልጆችህም አስተምረው" (ዘዳግም 6:7)። የፋሲካ በዓል ማዕድ (ዘጸአት 12) ልጆች "ይህ ሥርዓት ምንድን ነው?" ብለው ሲጠይቁ አባቶች የእግዚአብሔርን የማዳን ታሪክ የሚተርኩበት ታላቅ የቤተሰብ ሥነ-መለኮት ትምህርት ቤት ነበር።

ጋብቻና ዝምድና

የጋብቻ ልምምዶችና የዝምድና ሕጎች የቤተሰብን መዋቅር ለመጠበቅ፣ ውርስን ላለማጣትና ሃይማኖታዊ ንጽሕናን ለማስቀጠል የተዘረጉ መለኮታዊና ባሕላዊ ድንጋጌዎች ነበሩ።

በዘር ውስጥ ጋብቻ

እስራኤላውያን ከባዕድ አሕዛብ ጋር እንዳይጋቡ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸው ነበር (ዘዳግም 7:3)። ይህ ዘረኝነት ሳይሆን፣ አሕዛብ እስራኤልን ወደ ጣዖት አምልኮ እንዳይመልሱ (ሃይማኖታዊ ንጽሕና) እና የቤተሰብ ርስት ከነገዱ እንዳይወጣ ለመከላከል ነበር።

አብርሃም ልጁ ይስሐቅ ከከነዓን ሴቶች እንዳያገባ አገልጋዩን በማማል፣ ከራሱ ዘመዶች ሚስት እንዲያመጣ ወደካራን የላከው (ዘፍጥረት 24) ለዚህ ዋነኛ ማሳያ ነው። በተቃራኒው፣ ንጉሥ ሰሎሞን የባዕድ ሴቶችን በማግባቱ ልቡ ወደ ጣዖት አምልኮ ዘንብሏል (1 ነገሥት 11)።

ብዙ ጋብቻ / ቁባትነት

ምንም እንኳን የእግዚአብሔር የመጀመሪያ እቅድ አንድ ወንድ ለአንዲት ሴት ቢሆንም (ዘፍጥረት 2:24)፣ በብሉይ ኪዳን የብዙ ጋብቻ ልምምድ ታግሦ አልፏል። ይህ በአብዛኛው የሚከሰተው ሚስት መካን ስትሆን ፣ ዘር ለማስቀጠል፣ ወይም ነገሥታት የፖለቲካ ቃል ኪዳን ሲያደርጉ ነበር። ነገር ግን ይህ ልምምድ ሁልጊዜም መራር የሆነ የቤተሰብ ጦርነትን አምጥቷል።

ያዕቆብ ልያንና ራሔልን ማግባቱ በቤቱ ውስጥ ከፍተኛ የቅናትና የፉክክር ጦርነት አስነስቷል (ዘፍጥረት 29)። የሕልቃና ሚስቶች የሆኑት ሐና እና ፍናና የነበራቸው ውጥረትም፣ ብዙ ጋብቻ የእግዚአብሔር ፍጹም ፈቃድ አለመሆኑንና የሰላም ጠንቅ መሆኑን ያሳያል (1 ሳሙኤል 1)።

የሌዋዊ ጋብቻ

አንድ ባለትዳር ወንድ ልጅ ሳይወልድ ቢሞት፣ ወንድሙ የሟቹን ሚስት አግብቶ የመጀመሪያውን ልጅ በሟቹ ስም የመሰየም (ዘሩ እንዳይጠፋ) ሕጋዊ ግዴታ ነበረበት (ዘዳግም 25:5-10)። ይህ ሕግ የመበለቲቱን ኢኮኖሚያዊ ደህንነት ለመጠበቅና የሟቹን ስም ለማስጠራት የተዘጋጀ የፍትህ ሥርዓት ነበር።

ትረካ፦ ቦዔዝ የሟቹን የኤሊሜሌክን መሬት ገዝቶ መበለቲቱን ሩትን በማግባት (ሩት 4) የቤዛነትንና የሌዋዊ ጋብቻን ሕግ ፈጽሟል፤ በዚህም የዳዊትን ብሎም የክርስቶስን የዘር ሐረግ አስጠብቋል። በሌላ በኩል አውናን የሟች ወንድሙን ዘር ለማስነሳት ፈቃደኛ ባለመሆኑ በእግዚአብሔር ተቀጥቷል (ዘፍጥረት 38)።

ፍቺ

ፍቺ በብሉይ ኪዳን የተፈቀደው "ስለ ልባቸው ጥንካሬ" (ማቴዎስ 19:8) እንጂ የእግዚአብሔር የመጀመሪያ እቅድ ሆኖ አልነበረም። አንድ ባል በሚስቱ ላይ "የሚያሳፍር ነገር" ቢያገኝ የፍቺ ወረቀት ሰጥቶ ሊያሰናብታት እንደሚችል ሕጉ ይፈቅዳል (ዘዳግም 24:1)፤ ሆኖም መበለቲቱ ዳግም ወደ እርሱ እንዳትመለስ ይከለክላል። ምንም እንኳን ሕጉ ቢፈቅድም፣ ነቢዩ ሚልክያስ "መፋታትን እጠላለሁ ይላል የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር" (ሚልክያስ 2:16) በማለት የጋብቻን ቃል ኪዳን ማፍረስ በእግዚአብሔር ዘንድ ምን ያህል አስጸያፊ እንደሆነ አውጇል።

ጠቀሜታ

ቤተሰብ ከእግዚአብሔር የቃል ኪዳን ዓላማዎች ጋር በጥልቅ የተሳሰረ ነበር።

የቃል ኪዳን ተሸካሚ

እግዚአብሔር አብርሃምን መርጦ ቃል ኪዳኖችን ለእርሱና ለዘሮቹ ሰጥቷል (ዘፍጥረት 12:1-3, 15, 17)። ከያህዌ ጋር ያለው የቃል ኪዳን ግንኙነት በመሠረቱ ቤተሰባዊ ነበር ("እኔ አምላካችሁ እሆናለሁ፣ እናንተም ሕዝቤ ትሆናላችሁ" - ዘሌዋውያን 26:12)።

የእግዚአብሔር መልክ

የሰው ልጅ ወንድና ሴት ሆኖ ለግንኙነትና ለመራባት መፈጠሩ የእግዚአብሔርን መልክ ያንፀባርቃል (ዘፍጥረት 1:26-28)።

ለመለኮታዊ-ሰብአዊ ግንኙነት ሞዴል

እግዚአብሔር ብዙውን ጊዜ እንደ አባት (ዘዳግም 32:6, ኢሳይያስ 63:16, ኤርምያስ 31:9) እና ባል (ሆሴዕ 2, ኢሳይያስ 54:5) ተመስሏል። እስራኤል ልጁ (ዘፀአት 4:22) እና ሚስቱ ናት።

የመሲሕ ዘር

እግዚአብሔር መሲሑ የሚመጣበትን የተወሰነ የቤተሰብ መስመር (አብርሃም > ይስሐቅ > ያዕቆብ > ይሁዳ > ዳዊት) ጠብቋል (ዘፍጥረት 49:10፤ 2 ሳሙኤል 7:12-16፤ ኢሳይያስ 11:1፤ ሚክያስ 5:2፤ ማቴዎስ 1)።

†

ቁልፍ ምሳሌዎች

የብሉይ ኪዳን የቤተሰብ ታሪኮች እንዲሁ ልቦለዶች ሳይሆኑ፣ የሰውን ልጅ ውድቀትና የእግዚአብሔርን የማዳን ጸጋ በተጨባጭ የሚያሳዩ ሕያዋን ትረካዎች ናቸው።

አብርሃም፣ ሣራ እና አጋር

ይህ የብሉይ ኪዳን የመጀመሪያው ታላቅ ቤተሰብ የቃል ኪዳን ተሸካሚ ነበር። ሆኖም የሣራ መካንነት ትልቅ ፈተና ፈጠረ። ሣራ በእምነት ከመጠበቅ ይልቅ የዘመኑን ባህል በመጠቀም አገልጋይዋን አጋርን ለአብርሃም ሰጠች። ኢስማኤል ቢወለድም፣ በቤተሰቡ ውስጥ መራር የቅናት ጦርነት ተፈጠረ።

በመጨረሻም እግዚአብሔር በተስፋ ቃሉ መሠረት ይስሐቅን ሰጣቸው። ይህ ታሪክ የሰውን ችኩልነት፣ የብዙ ጋብቻን መዘዝ፣ እና ከሁሉም በላይ ግን የእግዚአብሔርን ቃል ኪዳን ታማኝነት ያሳያል።

ይስሐቅ፣ ርብቃ፣ ያዕቆብ እና ዔሳው

በዚህ ቤተሰብ ውስጥ "አድልኦ" ከፍተኛ ጉዳት አድርጓል። ይስሐቅ ዔሳውን ሲወድ፣ ርብቃ ደግሞ ያዕቆብን ትወድ ነበር። ርብቃና ያዕቆብ አባታቸውን በማታለል የበኩርነት በረከትን ሰረቁ፤ ይህም ወንድማማቾቹን ለዓመታት ለያያቸው።

ይህ የቤተሰብ መከፋፈል ቢኖርም፣ እግዚአብሔር ያዕቆብን መርጦ የእስራኤል አባት አደረገው። በመጨረሻም የያዕቆብና የዔሳው መታረቅ (ዘፍጥረት 33) በቤተሰብ ውስጥ የይቅርታንና የእርቅን ጥልቅ ኃይል ያስተምራል።

ያዕቆብና 12 ልጆቹ

በአራት የተለያዩ ሴቶች (ልያ፣ ራሔል፣ ባልሃ እና ዘለፋ) የተወለዱት 12ቱ የያዕቆብ ልጆች፣ የብዙ ጋብቻን መራር ፍሬ ያሳያሉ። ያዕቆብ ለዮሴፍ ያሳየው የተለየ ፍቅር (ባለ ብዙ ቀለም ቀሚስ) በወንድሞች ዘንድ ገዳይ ቅናትን ፈጠረ። ዮሴፍን ለባርነት ሸጡት።

ይሁን እንጂ፣ ዮሴፍ በግብጽ ገዢ ሆኖ ቤተሰቡን ከረሃብ ሲያድን፣ "እናንተ ክፉ ነገርን አሰባችሁብኝ፤ እግዚአብሔር ግን ዛሬ እንደ ሆነው ብዙ ሕዝብ እንዲድን ለበጎ አሰበው" (ዘፍጥረት 50:20) በማለት የእግዚአብሔርን ሉዓላዊ አቅርቦት በፈረሰ ቤተሰብ ውስጥ አሳይቷል።

ሕልቃና፣ ሐና እና ፍናና

በ1 ሳሙኤል 1 ላይ የምናገኘው ታሪክ በመካንነትና በብዙ ጋብቻ ቅናት የተመታን ቤተሰብ ያሳያል። ፍናና ልጆች ስለነበሯት መካን የነበረችውን ሐናን ታስቆጣት ነበር። ሕልቃና ሐናን ቢወዳትም፣ መንፈሳዊ ጭንቀቷን ግን ሊያስታግስ አልቻለም።

ሐና በምሬት ወደ እግዚአብሔር በመጸለይዋ ሳሙኤልን አገኘች። ታሪኩ የእናትን ጸሎት ኃይል፣ ልጆችን ለእግዚአብሔር አገልግሎት የመስጠትን ክብር፣ እና እግዚአብሔር የተናቁትን እንዴት ከፍ እንደሚያደርግ ያሳያል።

ኖኦሚ፣ ሩት እና ቦዔዝ

በረሃብና በሞት የተመታ ቤተሰብ የጀመረው ታሪክ፣ ታላቅ የቤዛነት ትረካ ይሆናል። ሩት ሞዓባዊት ብትሆንም "ሕዝብሽ ሕዝቤ፣ አምላክሽ አምላኬ ይሆናል" በማለት ለአማቷ ለኖኦሚ ያሳየችው ታማኝ ፍቅር አስደናቂ ነው።

ቦዔዝ እንደ "የቅርብ ዘመድ" (Go'el) ሩትን አግብቶ የቤተሰቡን ርስት ሲታደግ፣ የመሲሑን (የዳዊትንና የክርስቶስን) የዘር ሐረግ ቀጥሏል። ይህ ታሪክ መጻተኞችንና መበለቶችን የሚታደግ መለኮታዊ ጸጋን ያሳያል።

ዳዊትና ቤተሰቡ

ንጉሥ ዳዊት እንደ እግዚአብሔር ልብ የሆነ ሰው ቢሆንም፣ ቤተሰቡ ግን በብዙ ጋብቻ፣ በዝሙት እና በዓመፅ የተመሰቃቀለ ነበር። ዳዊት ከቤርሳቤህ ጋር ያደረገው ኃጢአት (2 ሳሙኤል 11) በልጆቹ ሕይወት ላይ የከፋ መዘዝ አምጥቷል።

የአምኖን ተእማርን መድፈር፣ የአቤሴሎም የበቀል ግድያና አባቱን ከዙፋን ለማውረድ ያደረገው ዓመፅ፣ የኃጢአት መዘዝ ቤተሰብን እንዴት እንደሚያፈርስ ያስጠነቅቃል። ይሁን እንጂ ከቤርሳቤህ የተወለደው ሰሎሞን የዙፋኑ ወራሽ መሆኑ፣ የእግዚአብሔር ጸጋ ከኃጢአት ውድቀት በላይ እንደሆነ ያረጋግጣል።

ዕለታዊ ሕይወት እና ልማዶች

የብሉይ ኪዳን ቤተሰቦች የዕለት ተዕለት ሕይወት በማኅበራዊና ሃይማኖታዊ ልማዶች የተሞላ ነበር።

ምግቦች

የዕለት ተዕለት ምግቦች እንደ ዳቦ፣ የወተት ተዋጽኦዎች (ፍየልና በግ)፣ የወይራ ዘይት፣ በለስና ወይን የመሳሰሉትን ያጠቃልላል። ስጋ በአብዛኛው የሚበላው በልዩ ክብረ በዓላት ላይ ብቻ ነበር። የእንግዳ ተቀባይነት መንፈስ (የአብርሃም ለእንግዶች - ዘፍጥረት 18) በጣም አስፈላጊ ነበር። የኮሸር ሕጎች (ዘሌዋውያን 11) የአመጋገብ ልማዶችን ያዛሉ።

ልብስ

ልብሶች በዋነኛነት ከሱፍ እና ከተልባ የተሠሩ ነበሩ። ወንዶችም ሆነ ሴቶች በውጫዊ ልብስ ላይ የሚለበስ ልቅ ልብስ ይለብሱ ነበር። የልብስ ቀለም እና ጥራት የማኅበራዊ ደረጃ ምልክት ነበር (የዮሴፍ ባለ ብዙ ቀለም ልብስ - ዘፍጥረት 37:3)። ሴቶች ብዙውን ጊዜ ፀጉራቸውን ይሸፍኑ ነበር።

መኖሪያ ቤቶች

መጀመሪያ ላይ ብዙ ቤተሰብ በድንኳኖች ውስጥ ይኖር ነበር። በኋላ ላይ፣ የጭቃ-የጡብ ቤቶች የተለመዱ ሆኑ፣ እነዚህም ብዙውን ጊዜ በበርካታ ክፍሎች የተከፋፈሉ፣ ለሰውና ለእንስሳት ቦታ የሚሰጡ ነበሩ። ጣሪያዎች ለዕለታዊ እንቅስቃሴዎች፣ ለመተኛት እና ለማከማቸት/ጎተራ/ ይገለገሉ ነበር።

ሥራና ኢኮኖሚ

ኢኮኖሚው በአብዛኛው በእርሻ ፣ በቆሎ፣ ወይን እና ከብት እርባታ እንደ በግ፣ ፍየል፣ ከብት ላይ የተመሰረተ ነበር። ቤተሰቡ የኢኮኖሚ ምርት መሠረታዊ ክፍል ነበር፣ ሁሉም አባላት በየዕድሜያቸውና በጾታቸው መሠረት ይሠሩ ነበር።

ትምህርት

ትምህርት በዋነኛነት መደበኛ ባልሆነ መንገድ በቤት ውስጥ ይተላለፍ ነበር። ወላጆች፣ በተለይም አባቶች፣ ለልጆቻቸው ሃይማኖታዊ ሕጎችን፣ ታሪኮችን እና የቃል ኪዳን ግዴታዎችን ያስተምሩ ነበር (ዘዳግም 6:6-7)። ሙያዊ ክህሎቶችም በቤተሰብ ውስጥ ከትውልድ ወደ ትውልድ ይተላለፉ ነበር።