በተደጋጋሚ የሚነሱ ጥያቄዎች

— (FAQ) እና ንጽጽራዊ ዶክትሪን —

ይህ ገጽ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ጥናት እና አስቸጋሪ ለሚመስሉ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥያቄዎች ከመጽሐፍ ቅዱስ አንጻር መልስ ለመስጠት ታስቦ የተዘጋጀ ነው። መንፈሳዊ ጉዞዎ ላይ ሊያጋጥሙዎት የሚችሉ ጥያቄዎች እዚህ ምላሽ እንደሚያገኙ ተስፋ እናደርጋለን። ከፍተኛው የአምልኮ ዓይነት ምንድነው? ስንት ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን አሉ? የቅዱስ ቁርባን ምንነት ምንድነው? ጥምቀት ለመዳን አስፈላጊ ነው? በእግዚአብሔርና በሰው መካከል አማላጁ ማነው? አዶዎች፣ ዕጣንና የቤተ ክርስቲያን ሥርዓቶች አስፈላጊ ናቸው? ከታች ባሉት ምድቦች ውስጥ የኦርቶዶክስን እና የፕሮቴስታንትን (ወንጌላዊ) ትምህርቶች ንጽጽር በቀላሉ ማግኘት ይችላሉ።

የጋራ የእምነት መሠረቶች

ከዚህ በታች ያሉት ጥያቄዎች የኦርቶዶክስንና የፕሮቴስታንትን ልዩነት ቢዳስሱም፣ ይህ ልዩነት ከመላው ክርስቲያናዊ እምነት አንጻር ሲታይ አነስተኛ መሆኑን መዘንጋት አይገባም። ሁለቱም ወገኖች በክርስትና እምነት እምብርት በሆኑት፣ ከመጀመሪያዎቹ የቤተ ክርስቲያን ጉባኤያት (እንደ ኒቅያ) ጀምሮ በተጠበቁት መሠረታዊ ትምህርቶች ላይ ሙሉ በሙሉ ይስማማሉ። የምንጋራቸውን እነዚህን ውድ የእምነት መሠረቶች እንመልከት፦

አንድ አምላክ በሦስት አካላት (ሥላሴ)

ሁለቱም ወገኖች እግዚአብሔር አንድ ማንነት ያለው፣ ነገር ግን በሦስት አካላት (አብ፣ ወልድ፣ መንፈስ ቅዱስ) ዘላለማዊ የሚኖር አምላክ እንደሆነ በጸና ያምናሉ፤ ይህም በኒቅያ የሃይማኖት ምስክርነት የተረጋገጠ ትምህርት ነው።

ማቴዎስ 28:19

ክርስቶስ ሙሉ አምላክና ሙሉ ሰው ነው

ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም አምላክና ፍጹም ሰው መሆኑን ሁለቱም ወገኖች ያምናሉ። ምንም እንኳን የተዋሕዶን ምስጢር በሚያብራሩበት የሥነ-መለኮት ቃል ቢለያዩም (የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ከካልቄዶን ጉባኤ ውጪ የሆነውን የ'አንድ ተፈጥሮ' ወይም ተዋሕዶ ትምህርት ስትቀበል፣ አብዛኛው ፕሮቴስታንት የካልቄዶንን 'ሁለት ተፈጥሮ' ትምህርት ይቀበላል)፤ ክርስቶስ ያለ ኃጢአት በሥጋ የተገለጠ ፍጹም አምላክና ፍጹም ሰው መሆኑን በጋራ ይመሰክራሉ።

ቆላስይስ 2:9

የድንግል ልደት

ኢየሱስ ክርስቶስ ከቅድስት ድንግል ማርያም በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ያለ ወንድ ዘር ተጸንሶ እንደተወለደ ሁለቱም አብያተ ክርስቲያናት ያለ ምንም ልዩነት ያምናሉ።

ማቴዎስ 1:23

ያለ ኃጢአት ንጽሕና

ክርስቶስ በሙሉ ሕይወቱ ከኃጢአት ነጻ ሆኖ እንደኖረ፣ ፍጹም ንጹሕ መሥዋዕት ሆኖ ራሱን ማቅረብ የቻለውም ለዚህ እንደሆነ ሁለቱም ትውፊቶች ይመሰክራሉ።

ዕብራውያን 4:15

የማዳን ሞትና ሥጋዊ ትንሣኤ

ክርስቶስ ስለ ዓለም ኃጢአት በመስቀል ላይ እንደሞተ፣ በሦስተኛውም ቀን በሥጋ ከሙታን እንደተነሣ የክርስትና እምነት ማዕከላዊ ብስራት ሲሆን፣ በሁለቱም ወገኖች ያለ ልዩነት ይታመናል።

1 ቆሮንቶስ 15:3-4

ዕርገትና ዳግም ምጽአት

ክርስቶስ በአካል ወደ ሰማይ እንዳረገና በክብር ተመልሶ ሕያዋንንና ሙታንን ሊፈርድ ዳግመኛ እንደሚመጣ ሁለቱም ወገኖች በጸና ተስፋ ያደርጋሉ።

የሐዋርያት ሥራ 1:11

የመጽሐፍ ቅዱስ መንፈስ አነሳሽነት

ቅዱሳት መጻሕፍት በእግዚአብሔር መንፈስ ተነሳስተው የተጻፉ፣ ስህተት የሌለባቸውና ለክርስቲያናዊ ትምህርትና ሕይወት ስልጣን ያላቸው የእግዚአብሔር ቃል እንደሆኑ ሁለቱም ወገኖች ይቀበላሉ (ምንም እንኳ የቀኖናቸው ስፋት ቢለያይም)።

2 ጢሞቴዎስ 3:16

በክርስቶስ ብቻ የሚገኝ መዳን

ለሰው ልጅ መዳን የተሰጠ ብቸኛው ስም ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ እንደሆነ፣ ወደ አብም የሚደረሰው በእርሱ በኩል ብቻ እንደሆነ ሁለቱም ወገኖች ያምናሉ።

የሐዋርያት ሥራ 4:12

የመጨረሻ ፍርድና ትንሣኤ ሙታን

በዘመኑ መጨረሻ ሙታን ሁሉ ከመቃብር ተነስተው በእግዚአብሔር ፊት እንደሚቆሙ፣ የዘላለም ሕይወትና የዘላለም ፍርድም እንዳለ ሁለቱም ወገኖች ያስተምራሉ።

ዮሐንስ 5:28-29

ታላቁ ተልእኮ

ቤተ ክርስቲያን ወንጌልን ለዓለም ሁሉ የመስበክ፣ ደቀ መዛሙርት የማድረግና የማጥመቅ ኃላፊነት እንዳለባት ሁለቱም ወገኖች እንደ ማዕከላዊ ተልእኮ ይቀበላሉ።

ማቴዎስ 28:18-20

ጸሎት የክርስቲያን ሕይወት እስትንፋስ

ሁለቱም ወገኖች ጸሎትን የክርስቲያናዊ ሕይወት ወሳኝ አካል አድርገው ይይዛሉ፣ ጌታ ራሱ ላስተማረው "አባታችን ሆይ" ጸሎትም ልዩ ክብር ይሰጣሉ።

ማቴዎስ 6:9-13

ትልቁ ትእዛዝ ፍቅር

ከትእዛዛት ሁሉ የሚበልጠው እግዚአብሔርን በፍጹም ልብ መውደድና ባልንጀራን እንደ ራስ መውደድ እንደሆነ ሁለቱም ወገኖች ያለ ልዩነት ያስተምራሉ።

ማርቆስ 12:30-31

ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ጥያቄዎች የአፈጻጸምና የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ልዩነቶችን የሚዳስሱ ናቸው እንጂ፣ ስለ ማን እንደሆነ ክርስቶስ፣ ስለ ማዳኑ ተግባር ወይም ስለ መጨረሻው ተስፋ ያለውን መሠረታዊ ወንጌል አይለውጡም። ይህን የጋራ መሠረት አውቆ ውይይት ማድረግ፣ በክርስቶስ አካል ውስጥ ላለው አንድነት የሚረዳ የመጀመሪያው እርምጃ ነው።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ፣ ቅዱስ ቁርባን (ቅዳሴ) ከፍተኛው የአምልኮ ዓይነት እንደሆነ ይታመናል። ይህ የሆነበት ምክንያት ቅዳሴ የኢየሱስ ክርስቶስን መስዋዕትነት የሚያስታውስ ብቻ ሳይሆን፣ አማኞች የክርስቶስን ሥጋና ደም በሚቀበሉበት ጊዜ ከእርሱ ጋር ጥልቅ ሕብረት የሚያደርጉበት ምስጢር እንደሆነ ስለሚያምኑ ነው (ዮሐንስ 6:53-56)።

ቅዳሴ የሰማያዊውን አምልኮ በምድር ላይ የሚያሳይ ሲሆን፣ ካህናት የቅዱሳንን ጸሎት ወደ እግዚአብሔር የሚያደርሱበት እና የመለኮታዊ ፈቃድ የሚፈጸምበት ወሳኝ ሥርዓት እንደሆነ ይታመናል። የክርስትና ሕይወት ማዕከል የክርስቶስን መሥዋዕትነት በቅዳሴ ማስታወስ እና የእርሱን አካልና ደም መቀበል ነው።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

የቃሉ ስብከት ማዕከላዊነት፡ መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ሥልጣናዊ ቃል ስለሆነ፣ የቃሉ ስብከትና ትምህርት የአምልኮ ማዕከል ነው። በመዝሙር፣ በጸሎት እና በስብከት አማካኝነት ምእመናን የእግዚአብሔርን ቃል ይሰማሉ፣ እምነታቸውንም ያጠነክራሉ። መጽሐፍ ቅዱስ አምልኮ በመንፈስና በእውነት መሆን እንዳለበት ያስተምራል (ዮሐንስ 4:24)።

የግል ግንኙነት እና የክርስቶስ ሊቀ-ካህንነት፡ ፕሮቴስታንቶች ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ብቸኛ ሊቀ ካህናችን እንደሆነ ያምናሉ (ዕብራውያን 4:14-16)። ስለዚህ አምልኮ በካህናት ወይም በስርዓተ-ቅዳሴ የሚመካ ሳይሆን፣ እያንዳንዱ አማኝ በቀጥታ ከእግዚአብሔር ጋር በሚያደርገው ግንኙነት እና በመታዘዝ (ሮሜ 12:1) ላይ የተመሰረተ ነው።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሰባት ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን እንዳሏት ታስተምራለች። እነዚህ ምሥጢራት አማኞች የማይታየውን የእግዚአብሔርን ጸጋ በሚታይ ሥርዓት የሚቀበሉባቸው መንገዶች ናቸው።

ጥምቀት፡ ከኃጢአት አንጽቶ የእግዚአብሔር ልጅነትን ይሰጣል።
ሜሮን፡ በጥምቀት ወቅት የሚፈጸም የመንፈስ ቅዱስ ማኅተም ነው።
ቁርባን፡ የክርስቶስን ሥጋና ደም መቀበል ነው።
ንስሐ፡ የተፈጸሙ ኃጢአቶችን ለካህን በመናዘዝ ሥርየት ማግኘት ነው።
ክህነት፡ ካህናት የመለኮታዊ ሥርዓቶችን እንዲመሩ ሥልጣን የሚቀበሉበት ነው።
ተክሊል (ጋብቻ)፡ በወንድና በሴት መካከል የሚደረግ ቅዱስ ሕብረት ነው።
ቅብዐ ቅዱስ (ቀንዲል)፡ ለታመሙ ሰዎች የሚደረግ የፈውስ ጸሎትና ዘይት መቀባት ነው።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

በአብዛኛዎቹ የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት የሚታወቁት ሁለት ሥርዓቶች (Ordinances) ብቻ ናቸው። እነዚህም ጥምቀት እና የጌታ እራት (ቅዱስ ቁርባን) ናቸው።

ለምን ሁለት ብቻ ሆኑ? ፕሮቴስታንቶች እነዚህን ሁለት ሥርዓቶች ብቻ የሚቀበሉት፣ በቀጥታ በኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ የተመሠረቱ እና በሐዲስ ኪዳን ውስጥ "አድርጉት" ተብሎ በግልጽ ትእዛዝ የተሰጣቸው ስለሆኑ ነው።

ማቴዎስ 28:19 (ስለ ጥምቀት ትእዛዝ)
ሉቃስ 22:19 (ስለ ጌታ እራት ትእዛዝ)

ሌሎች እንደ ጋብቻ፣ ንስሐ፣ እና የሕሙማን ጸሎት የመሳሰሉት በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያሉ አስፈላጊ ልምምዶች ቢሆኑም፣ መዳንን ወይም ልዩ ጸጋን የሚያስተላልፉ "ምሥጢራት" (Sacraments) ተደርገው አይወሰዱም።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

እውነተኛ መገኘት (Real Presence)፡ በኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን እምነት፣ ካህኑ በቅዳሴ ጊዜ መንፈስ ቅዱስን ሲጠራ ኅብስቱ (ዳቦው) እና ወይኑ በእውነት ወደ ክርስቶስ ሥጋና ደም ይለወጣሉ።

ይህ ለውጥ ምሳሌያዊ አይደለም፤ ይልቁንም በመንፈስ ቅዱስ አሠራር የሚደረግ ምሥጢራዊ ለውጥ ነው። እምነቱ የተመሠረተው "ሥጋዬን የሚበላ ደሜንም የሚጠጣ የዘላለም ሕይወት አለው" (ዮሐንስ 6:54) በሚለው የክርስቶስ ቃል ላይ ነው።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

መታሰቢያ እና መንፈሳዊ ሕብረት፡ የጌታ እራት (ቅዱስ ቁርባን) የክርስቶስን ሞትና ትንሣኤ የምናስታውስበት ምሳሌያዊ ሥርዓት ነው። ዳቦውና የወይኑ ጭማቂ ወደ ክርስቶስ ሥጋና ደም በቁሳዊ መንገድ አይለወጡም።

ክርስቶስ በመስቀል ላይ የከፈለው መስዋዕትነት አንዴ ተፈጽሞ ያለቀ በመሆኑ (ዕብራውያን 10:10-14)፣ ቁርባን መስዋዕቱን እንደ አዲስ ማቅረብ አይደለም። ይልቁንም ኢየሱስ "ይህን ለመታሰቢያዬ አድርጉት" ብሎ እንዳዘዘው (1 ቆሮንቶስ 11:23-26) የእርሱን የማዳን ስራ ማወጅ ነው። ክርስቶስ በስርዓቱ ውስጥ በመንፈሱ ይገኛል እንጂ፣ በአካል በዳቦውና በወይኑ ውስጥ አይገኝም።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

አዎ። በኦርቶዶክስ ትምህርት መሠረት፣ ጥምቀት ለመዳን እጅግ አስፈላጊ ነው። ጥምቀት የመጀመሪያውን (የአዳምን) ኃጢአት ያስወግዳል፣ አማኙንም በመንፈስ ቅዱስ ዳግም እንዲወለድ ያደርጋል። ይህ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት መግቢያ በር ነው።

የሕፃናት ጥምቀት፡ ቤተ ክርስቲያኒቱ ሕፃናት በተወለዱበት ጊዜ የአዳም ኃጢአት ርስት ተካፋይ ስለሚሆኑ፣ ከዚህ ነጻ ወጥተው የእግዚአብሔር ቤተሰብ አባል እንዲሆኑ ሕፃናት መጠመቅ አለባቸው ብላ ታስተምራለች። (ወንዶች በ40 ቀናቸው፣ ሴቶች በ80 ቀናቸው ይጠመቃሉ)። የሐዋርያት ሥራ 16:15፣ 33 (የቤተሰብ መጠመቅ) ለዚህ እንደ ማስረጃ ይጠቀሳል።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ለመዳን አስፈላጊ አይደለም፡ መዳን የሚገኘው በክርስቶስ በማመን ብቻ ነው (ኤፌሶን 2:8-9)። ጥምቀት የውስጣዊ እምነት፣ የንስሐና የመንፈሳዊ ዳግም ልደት ውጫዊ መግለጫ (ምስክርነት) እንጂ በራሱ ኃጢአትን የሚያጥብ አይደለም። ኃጢአት የሚሰረየው በክርስቶስ ደም ብቻ ነው።

የአማኞች ጥምቀት (Believer's Baptism)፡ ጥምቀት የግል ንስሐን እና ማመንን ስለሚጠይቅ የሚከናወነው በግል አምነው ለወሰኑ ሰዎች ብቻ ነው (የሐዋርያት ሥራ 8:36-38)። ሕፃናት በግል ኃጢአት የመሥራት ወይም ንስሐ የመግባት አቅም ስለሌላቸው አይጠመቁም። በሐዋርያት ሥራ 16 ላይ ያለው የቤተሰብ ጥምቀትም የእግዚአብሔርን ቃል ከሰሙና ካመኑ በኋላ የተፈጸመ ነው (የሐዋ. 16:31-34)።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ኑዛዜ ለካህን፡ አማኞች የሠሩትን ኃጢአት ለካህን (ለነፍስ አባት) ይናዘዛሉ። ካህኑ በክርስቶስ የተሰጠውን ሥልጣን በመጠቀም የኃጢአት ሥርየትን ይሰጣል። ይህ ሥልጣን "በምድር የምታስሩት በሰማይ የታሰረ ይሆናል" (ማቴ 18:18) እና ዮሐንስ 20:23 ላይ የተመሠረተ ሆኖ ከሐዋርያት ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ እንደሆነ ይታመናል።

አማላጅነት፡ ምንም እንኳን ክርስቶስ ዋናው መድኃኒት ቢሆንም፣ ቅድስት ማርያም፣ መላእክት እና ቅዱሳን በእግዚአብሔር ፊት ስለ ምእመናን ይማልዳሉ (ይጸልያሉ)። ጸሎታቸውም በእግዚአብሔር ፊት ልዩ ተሰሚነት አለው ብላ ቤተክርስቲያኒቱ ታስተምራለች።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ኑዛዜ ለእግዚአብሔር ብቻ፡ አማኞች ኃጢአታቸውን በቀጥታ ለእግዚአብሔር ይናዘዛሉ (1 ዮሐንስ 1:9)። ኃጢአትን ይቅር የማለት ሥልጣን የእግዚአብሔር ብቻ ነው። ማቴ 18:18 እና ዮሐ 20:23 ቤተክርስቲያን በወንጌል ላይ ተመስርታ የእግዚአብሔርን ይቅርታ የምታውጅበት ሥልጣን እንጂ፣ ካህናት በራሳቸው ኃጢአትን የሚሰርዙበት ኃይል አይደለም።

አንድ አማላጅ ብቻ፡ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለው ብቸኛው አማላጅ ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ነው (1 ጢሞቴዎስ 2:5)። አማኞች በክርስቶስ በኩል በቀጥታ ወደ አብ ዙፋን መቅረብ ይችላሉ (ዕብራውያን 4:16)። የሞቱ ቅዱሳን ወይም መላእክት አማላጅ ሆነው አያገለግሉም።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ቅድስት ድንግል ማርያም ልዩና የላቀ ቦታ አላት። እርሷ "የአምላክ እናት" (ወላዲተ አምላክ / ቴዎቶኮስ) ተብላ ትከበራለች። ቤተ ክርስቲያኒቱ ማርያም የዘላለም ድንግል (ከክርስቶስ መወለድ በፊትም ሆነ በኋላ ድንግል) እንደሆነች፣ ከኃጢአት የነጻች፣ እና በሰማይ ሆና ለምእመናን የምትማልድ ታላቅ አማላጅ እንደሆነች ታስተምራለች።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ማርያም ጌታችንን ኢየሱስ ክርስቶስን በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ስለፀነሰችና ስለወለደች እጅግ የተባረከች እና ለእምነት ታላቅ ምሳሌ ሆና ትከበራለች (ሉቃስ 1:38)።

ይሁን እንጂ፣ አማላጅነት ሚና የላትም። አማኞች ጸሎታቸውን የሚያቀርቡት በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ባለው ብቸኛ አማላጅ በክርስቶስ በኩል ብቻ ነው (1 ጢሞ 2:5)። በተጨማሪም፣ ኢየሱስን በድንግልና ከወለደች በኋላ ከዮሴፍ ጋር መደበኛ የጋብቻ ሕይወት እንደነበራት እና ሌሎች ልጆችን (የኢየሱስ ወንድሞች) እንደወለደች ከመጽሐፍ ቅዱስ አንጻር ያምናሉ (ማቴዎስ 13:55-56)።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ሁለቱንም ቀናት፡ ቤተ ክርስቲያኒቱ ሁለቱንም ቅዳሜንና እሁድን እንደ "ሰንበታት" (ትንሽ ሰንበት እና ዐቢይ ሰንበት) አድርጋ ታከብራለች። ቅዳሜ የፍጥረት መታሰቢያ ስትሆን፣ እሁድ ደግሞ የክርስቶስ ትንሣኤ የተፈጸመበት ቀን በመሆኑ ልዩ ክብር ይሰጠዋል። ስለዚህ ዋናው የቅዳሴ ቀን እሁድ ሆኖ ቅዳሜም በአክብሮት ትጠበቃለች።

ይህ አተያይ ከሐዋርያት ዘመን ጀምሮ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ትውፊት የቆየ ሲሆን፣ ቅዳሜ ላይ የሚደረግ ጾም ወይም ድካም ስራ ይገደባል፣ ልዩ ቅዳሴም ይቀደሳል።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

እሁድ የትንሣኤ ቀን ነው፡ አብዛኞቹ ፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት እሁድን ለአምልኮ የሚሰበሰቡበት ቀን አድርገው ይመርጣሉ፣ ምክንያቱም ክርስቶስ የተነሣው በሳምንቱ መጀመሪያ ቀን ስለሆነ (ዮሐንስ 20:1)፣ የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖችም እሁድ ለጌታ እራት ይሰበሰቡ ስለነበር (የሐዋ. 20:7)።

ሰንበት እንደ ጥላ፡ የብሉይ ኪዳን የሰንበት ሕግ ወደ ክርስቶስ የሚያመለክት ጥላ ነበር ብለው ያምናሉ፣ አሁን ግን ክርስቲያኖች እውነተኛውን የልብ ዕረፍት በክርስቶስ አግኝተዋል (ቆላስይስ 2:16-17)። ስለዚህ የተለየ ቀን መጠበቅ የግድ ሳይሆን፣ የግል ማስተዋልና ነጻነት ጉዳይ እንደሆነ ያስተምራሉ (ሮሜ 14:5)።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የቤተ ክርስቲያን ልብ፡ ታቦት (ጽላት) የብሉይ ኪዳኑን የታቦተ ጽዮንን (የቃል ኪዳኑን ታቦት) የሚወክል ወይም የሚያስታውስ ንዋየ ቅድሳት ነው፣ በእያንዳንዱ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በቅድስተ ቅዱሳን ይቀመጣል። ያለ ታቦት ቅዳሴ አይቀደስም፤ ስለዚህ ታቦት የቤተ ክርስቲያኒቱ ማዕከልና የቅድስናዋ ምንጭ ተደርጎ ይታያል።

ኢትዮጵያ የብሉይ ኪዳኑ ትክክለኛው የቃል ኪዳን ታቦት (የጽዮን ታቦት) በአክሱም ጽዮን ማርያም ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ትገኛለች ብላ ታምናለች፣ ይህም ከንግሥት ሳባና ከንጉሥ ሰሎሞን ልጅ ከምኒልክ 1ኛ ጋር የተያያዘ ትውፊት ነው።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ጥላ የነበረው ተፈጽሟል፡ የቃል ኪዳኑ ታቦት በብሉይ ኪዳን የእግዚአብሔር መገኘት ምልክት የነበረ ቢሆንም፣ በክርስቶስ መምጣት ያ ጥላ ወደ እውነታው ተለውጧል። መጋረጃው በክርስቶስ ሞት ጊዜ ከላይ እስከ ታች መቀደዱ(ማቴዎስ 27:51) የእግዚአብሔር መገኘት ከአንድ ሳጥን ወይም ሕንፃ ውስን ስፍራ ወጥቶ በክርስቶስ በኩል ለሁሉም ክፍት እንደ ሆነ ያሳያል።

ስለዚህ ፕሮቴስታንቶች ቅዳሴ ወይም አምልኮ በአካላዊ ታቦት መገኘት ላይ የተመሠረተ እንዳልሆነ ያምናሉ፤ የክርስቲያን ስብሰባ የሚቀደሰው በክርስቶስ ስም በተሰበሰቡ አማኞች መካከል ባለው መንፈሳዊ መገኘት ነው (ማቴዎስ 18:20)።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

አዎ፣ ጠበል የተባረከ ውኃ ነው፡ በካህናት ጸሎት የተባረከ ውኃ ለመንፈሳዊና ለሥጋዊ ፈውስ፣ ለጥበቃና ለንጽሕና እንደሚያገለግል ትታመናለች። ይህ እምነት ኢየሱስ ዕውሩን በሲሎሔ መጠመቂያ እንዲታጠብ ካዘዘው (ዮሐንስ 9:7)፣ እንዲሁም ንዕማን በዮርዳኖስ ተጠምቆ ከለምጹ እንደ ነጻ ከሚተርከው (2 ነገሥት 5:14) ታሪኮች ጋር ይያያዛል።

ብዙ ምእመናን ወደ ጠበል ቦታዎች (እንደ እንጦጦ ማርያም፣ ዋሸራ ማርያም) በመሄድ በጾምና በጸሎት ታጅበው ጠበል ይጠመቃሉ ወይም ይጠጣሉ፤ ፈውሱ የሚመጣው በራሱ በውኃው ንጥረ ነገር ሳይሆን በእምነትና በእግዚአብሔር ጸጋ አማካኝነት እንደሆነ ይታመናል።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ውኃው ራሱ ኃይል የለውም፡ ፕሮቴስታንቶች ፈውስ የሚመጣው በቀጥታ ከእግዚአብሔር በእምነትና በጸሎት እንደሆነ ያምናሉ፣ ማንኛውም ልዩ የተባረከ ውኃ ራሱ ልዩ መንፈሳዊ ኃይል የለውም። ኢየሱስ በሲሎሔ ውኃ ላይ ሳይሆን በራሱ ትእዛዝ ላይ የተመሠረተ ተአምር እንደፈጸመ ያጎላሉ።

ለበሽተኞች በዘይት ቀብቶ መጸለይ የተለመደ ልምምድ ነው (ያዕቆብ 5:14-15)፣ ነገር ግን ትኩረቱ በዘይቱ ወይም በውኃው ንጥረ ነገር ላይ ሳይሆን፣ በእምነት ጸሎት ላይ ነው። ከመጠን ያለፈ በአንድ ልዩ ቦታ ወይም ነገር ላይ ማተኮር ወደ አጉል እምነት (ኑፋቄ) ሊያመራ ይችላል ብለው ያስጠነቅቃሉ።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ፈጽሞ የተከለከለ ነው። ቤተ ክርስቲያኒቱ ጥንቆላ፣ ድግምት፣ የቡዳ እምነት እና መተትን በጥብቅ ትከለክላለች፣ እነዚህ ልማዶች ከክርስቲያናዊ ሕይወት ጋር ፈጽሞ የማይጣጣሙ የጨለማ ሥራዎች እንደሆኑ ታስተምራለች። ጥበቃ የሚገኘው በመስቀል ምልክት፣ በጠበል፣ በጸሎትና በቅዱሳት ስዕላት እንደሆነ ትመክራለች።

ካህናት ንስሐ በሚሰጡበት ጊዜ ምእመናን ከማንኛውም የጥንቆላ ወይም የባህላዊ መተት ልማድ ፈጽሞ እንዲርቁ ያስተምራሉ፣ አንዳንድ ጊዜም ልዩ የመዓዛ ጸሎትና ንስሐ ሥርዓት ይመክራሉ።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ፈጽሞ የተከለከለ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ጠንቋይነትን፣ መተትን፣ ድግምትን እና የሙት መንፈስ ጠሪነትን በግልጽ ይከለክላል (ዘዳግም 18:10-12)። እነዚህ ልማዶች የሚመነጩት ከክርስቶስ ውጪ ካለ መንፈሳዊ ኃይል ስለሆነ በአማኞች ዘንድ ፈጽሞ ሊደረጉ አይገባም።

ትኩረቱ በክርስቶስ ስም በሚደረግ የነጻነትና የስርየት ጸሎት (deliverance prayer) እና በመንፈሳዊ ውጊያ (spiritual warfare) ላይ ነው፣ አማኞች በክርስቶስ ስልጣን ላይ ተመስርተው ከፍርሃት ወይም ከጨለማ ኃይል ነጻ መሆን እንደሚችሉ ያስተምራሉ (ቆላስይስ 2:15)።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ሕይወት የእግዚአብሔር ስጦታ እንደመሆኑ ራስን ማጥፋት እጅግ ከባድ ኃጢአት ተደርጎ ይታያል፤ ባህላዊ ትውፊት አንዳንድ ጊዜ በተለየ ስርዓት ስለ መቀበር ጥብቅ ቢሆንም፣ የዘመናችን የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ የአእምሮ ሕመምና ስቃይ በውሳኔው ላይ የሚያሳድሩትን ተጽዕኖ ስለሚያውቅ ለሟቹ ቤተሰብ ርኅራኄንና የመጨረሻውን ፍርድ ለእግዚአብሔር መተውን ያበረታታል።

የፕሮቴስታንት (ወንጌላዊ) ቤተ ክርስቲያን

ሕይወት ከመፀነስ ጀምሮ የተቀደሰ የእግዚአብሔር ስጦታ እንደሆነ ያስተምራሉ (መዝሙር 139:13-14)። ራስን ማጥፋት አሳዛኝና ከባድ ተግባር ቢሆንም፣ የአንድ አማኝ የመጨረሻ ደህንነት በክርስቶስ ጸጋ ላይ የተመሠረተ እንጂ በሞቱ ሁኔታ ላይ ብቻ የተመሠረተ እንዳልሆነ ያስተምራሉ፣ ምክንያቱም ምንም ነገር ከክርስቶስ ፍቅር ሊለየን አይችልምና። አብያተ ክርስቲያናት ቤተሰቦችን በርኅራኄ እንዲደግፉና መገለልን እንዲርቁ፣ የአእምሮ ጤና ድጋፍ እንዲፈለግ ያበረታታሉ።

ማሳሰቢያ፡ ይህ ርዕስ ስሜታዊ ጉዳይ ስለሆነ፣ እርስዎ ወይም የሚያውቁት ሰው በአሁኑ ጊዜ ይህን ዓይነት ሐሳብ እያሰቡ ከሆነ፣ እባክዎ ወዲያውኑ ለታመኑ ሰው ወይም ለባለሙያ የአእምሮ ጤና ድጋፍ ያነጋግሩ።